Ấn Độ chính thức vượt Trung Quốc, trở thành nhà sản xuất gạo lớn nhất toàn cầu
Đầu năm 2024, Bộ trưởng Nông nghiệp Ấn Độ Shivraj Singh Chouhan công bố một thành tựu lịch sử: nước này đã vượt qua Trung Quốc để trở thành nhà sản xuất gạo lớn nhất thế giới. Sản lượng gạo của Ấn Độ đạt 150,18 triệu tấn trong niên vụ 2024-2025, cao hơn con số 145,28 triệu tấn của Trung Quốc. Đây là một bước ngoặt chưa từng có đối với quốc gia Nam Á, đánh dấu sự chuyển mình từ một nước thiếu lương thực sang một cường quốc cung cấp lương thực toàn cầu.
Cuộc cách mạng nông nghiệp với các giống cây trồng mới
Thông báo trên được đưa ra trong sự kiện công bố 184 giống mới thuộc 25 loại cây trồng do Hội đồng Nghiên cứu Nông nghiệp Ấn Độ phát triển tại thủ đô New Delhi. Bộ trưởng Chouhan nhấn mạnh rằng Ấn Độ đã đạt được thành công lớn nhờ phát triển các giống cây trồng năng suất cao và chịu được biến đổi khí hậu, giúp đảm bảo an ninh lương thực và dự trữ đầy đủ. Ông khẳng định quốc gia này đã bước vào giai đoạn mới của cuộc cách mạng nông nghiệp, với tiềm năng tăng trưởng vượt bậc.
Vị thế xuất khẩu và tác động toàn cầu
Theo Reuters, trong thập kỷ qua, Ấn Độ gần như đã tăng gấp đôi lượng gạo xuất khẩu, hiện chiếm 40% xuất khẩu gạo toàn cầu. Bất kỳ thay đổi nào trong sản xuất của Ấn Độ đều có tác động quốc tế đáng kể. Ông Avinash Kishore từ Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế (IFPRI) tại Washington nhận định: “Quy mô sản xuất và xuất khẩu gạo khổng lồ khiến Ấn Độ giữ vai trò then chốt trong thương mại toàn cầu.”
Tiến sĩ Sudhanshu Singh, Giám đốc Trung tâm khu vực Nam Á tại Viện Lúa gạo quốc tế (IRI), cũng ca ngợi sự nổi lên của Ấn Độ như một thành tựu lớn. Gạo Ấn Độ được xuất khẩu sang 172 quốc gia, chủ yếu tại thị trường Trung Đông, châu Phi và châu Âu, trở thành công cụ quan trọng trong chính sách đối ngoại của nước này.
Thành tích xuất khẩu ấn tượng và dự báo tăng trưởng
Trong vụ mùa 2024-2025, Ấn Độ xuất khẩu nông sản trị giá kỷ lục 450.840 tỷ rupee, với gạo chiếm tỷ trọng lớn nhất khoảng 24%. Riêng việc xuất khẩu gạo basmati và gạo thường đã mang về ngoại hối trị giá 105.720 tỷ rupee chỉ trong một năm. Dự báo từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy sản lượng gạo của Ấn Độ có thể chạm mốc 152 triệu tấn trong niên vụ 2025-2026, tăng 11% so với mức trung bình 5 năm, đánh dấu một kỷ lục mới.
Dù vậy, Ấn Độ vẫn đang nỗ lực cải thiện năng suất trên mỗi héc-ta để tối ưu hóa tiềm năng xuất khẩu và củng cố vị thế “vựa lúa số một thế giới” trong những năm tới.
Thách thức từ căng thẳng Trung Đông và khó khăn xuất khẩu
Tuy nhiên, trong bối cảnh căng thẳng xung đột Trung Đông chưa ngừng hạ nhiệt, các doanh nghiệp xuất khẩu của Ấn Độ đang phải đối mặt với nhiều bất ổn. Theo The Indian Express, nhiều nhà xuất khẩu gặp khó khăn trong việc nhận thanh toán từ các đối tác nhập khẩu tại khu vực Vùng Vịnh, trong khi chi phí lưu container tại cảng tăng mạnh do số lượng hàng hóa hướng tới Tây Á bị mắc kẹt ngày càng nhiều.
Sự gián đoạn thương mại này đặc biệt ảnh hưởng đến mặt hàng gạo, khi khu vực Vùng Vịnh là một trong những thị trường nhập khẩu nhiều gạo basmati Ấn Độ nhất thế giới. Thông thường, lượng gạo xuất khẩu sang Tây Á còn tăng mạnh trong tháng Ramadan do nhu cầu tiêu dùng cao. Các thị trường lớn bao gồm Saudi Arabia, Iraq, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Iran.
Tình trạng tắc nghẽn và kêu gọi hỗ trợ từ chính phủ
Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo ước tính hiện có khoảng 200.000 – 400.000 tấn gạo đang bị mắc kẹt tại nhiều khâu trong chuỗi cung ứng. Ông Dev Garg, Phó Chủ tịch Liên đoàn Các nhà xuất khẩu gạo Ấn Độ (IREF), cho biết hơn 3.000 container gạo hiện đang bị mắc kẹt tại các cảng của Ấn Độ. Ông giải thích: “Các lô hàng đang bị tắc nghẽn tại ba điểm: ở các cảng của Ấn Độ, trên đường vận chuyển và tại các cảng đích. Các nhà xuất khẩu hiện có rất ít lựa chọn. Chúng tôi đã đề nghị chính phủ hỗ trợ nhiều biện pháp, trong đó có miễn hoặc giảm phí cảng.”
Trước đó, ông Satish Goel, Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu gạo toàn Ấn Độ (AIREA), tiết lộ khoảng 200.000 tấn gạo basmati hiện đang mắc kẹt tại các cảng. Mỗi năm, Ấn Độ xuất khẩu khoảng 6 triệu tấn gạo basmati, với gần 4 triệu tấn được tiêu thụ tại khu vực Vùng Vịnh. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể gây tác động lớn đến hoạt động xuất khẩu và làm lung lay vị thế số 1 hiện nay.
Triển vọng và các biện pháp khắc phục
Dự kiến Bộ Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ sẽ sớm tổ chức một cuộc họp quan trọng nhằm thảo luận các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và tháo gỡ những khó khăn hiện nay. Trong khi đó, Ấn Độ tiếp tục tập trung vào việc nâng cao năng suất và mở rộng thị trường xuất khẩu để duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu.
Thành tựu sản xuất gạo của Ấn Độ là một câu chuyện thành công đáng chú ý, nhưng những thách thức từ môi trường thương mại quốc tế đòi hỏi sự linh hoạt và hỗ trợ kịp thời từ chính phủ để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.
