Miến dong Bình Liêu: Hành trình từ nghề truyền thống đến đỉnh cao OCOP 5 sao
Giữa vùng núi Bình Liêu thuộc tỉnh Quảng Ninh, cây dong riềng từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân địa phương. Từ nguồn nguyên liệu bản địa này, miến dong Bình Liêu đã ra đời, dần vượt ra khỏi phạm vi một món ăn gia đình đơn thuần để trở thành sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia, khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường.
Chất lượng vượt trội từ nguyên liệu sạch
Miến dong Bình Liêu được sản xuất hoàn toàn từ 100% tinh bột củ dong riềng trồng tại địa phương. Sản phẩm này không sử dụng hóa chất bảo quản, không pha trộn phụ gia, đảm bảo an toàn thực phẩm theo xác nhận của các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh. Sợi miến trong suốt, dai ngon, khi nấu không bị nát, giữ được độ mềm mại và hương thơm đặc trưng, phù hợp với nhiều món ăn truyền thống lẫn hiện đại. Chính yếu tố "sạch từ vùng trồng đến bàn ăn" đã tạo nên niềm tin và sự an tâm tuyệt đối cho người tiêu dùng.
Hành trình vươn lên đầy thách thức
Nghề làm miến dong ở Bình Liêu trước đây chủ yếu mang tính thủ công, quy mô nhỏ lẻ. Năm 2006, Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu đã đầu tư xây dựng nhà xưởng chế biến, từng bước đưa sản phẩm đi theo hướng chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, hành trình ấy không hề bằng phẳng. Năm 2008, một trận bão lũ lớn đã khiến nhà xưởng gần như bị cuốn trôi hoàn toàn, buộc doanh nghiệp phải bắt đầu lại từ con số 0. Thời điểm đó, sản phẩm chưa được thị trường biết đến rộng rãi, việc tiêu thụ gặp rất nhiều khó khăn và thách thức.
Bước ngoặt từ chương trình OCOP
Bước ngoặt quan trọng đã đến khi doanh nghiệp tham gia chương trình OCOP vào năm 2017 và đạt ngay 4 sao ngay trong lần đầu tiên. Từ nền tảng này, công ty tiếp tục đầu tư mạnh mẽ để hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, hướng tới mục tiêu đạt 5 sao. Cuối tháng 5 năm 2025, sản phẩm miến dong Bình Liêu chính thức được xếp hạng OCOP 5 sao cấp quốc gia, trở thành một trong những sản phẩm tiêu biểu và đáng tự hào của tỉnh Quảng Ninh.
Đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất
Đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn phát triển mới này là thế hệ lãnh đạo trẻ, tiêu biểu là anh Nguyễn Xuân Tùng từ Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu. Nhận thấy "điểm nghẽn" lớn nhất của nghề làm miến truyền thống là sự phụ thuộc vào thời tiết, năm 2024, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống tráng sấy dẻo liên hoàn trị giá 2 tỷ đồng. Nhờ đó, công suất sản xuất tăng lên đáng kể, đạt khoảng 3 tấn mỗi ngày, và hoạt động sản xuất không còn lệ thuộc vào điều kiện nắng mưa, tạo điều kiện duy trì hoạt động ổn định quanh năm.
Cuối năm 2024, công ty tiếp tục đầu tư thêm hệ thống máy tráng sấy và lò hơi trị giá hơn 2,7 tỷ đồng, giúp tối ưu hóa chi phí, giảm thiểu nhân công, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm ở mức cao nhất. Cùng với việc đổi mới công nghệ, doanh nghiệp cũng cải tiến bao bì và mẫu mã theo hướng hiện đại, mang đậm bản sắc địa phương, mở rộng phân khúc quà biếu và thị trường ngoài tỉnh một cách hiệu quả.
Xây dựng vùng nguyên liệu bền vững
Song song với đầu tư vào sản xuất, công ty chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu bền vững. Hiện nay, đơn vị đã liên kết với hơn 500 hộ dân, với diện tích trồng dong riềng lên đến trên 60ha, được thực hiện theo quy trình kiểm soát chặt chẽ. Giống cây được cung cấp từ Viện Giống cây trồng Trung ương; người dân thực hiện canh tác hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất, đảm bảo nguồn nguyên liệu luôn sạch và an toàn. Doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm với giá ổn định, góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Thành tựu ấn tượng và hướng đi tương lai
Nhờ những bước đi đồng bộ và chiến lược đúng đắn, sản lượng tiêu thụ của miến dong Bình Liêu đã tăng mạnh, từ khoảng 100 tấn vào năm 2023 lên gần 200 tấn trong năm 2024; doanh thu cán mốc ấn tượng 10 tỷ đồng. Sản phẩm không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn được xuất khẩu sang Trung Quốc từ năm 2021 và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ khách hàng quốc tế. Trong thời gian tới, doanh nghiệp đặt mục tiêu tiếp cận các thị trường khó tính hơn, đồng thời đẩy mạnh kênh thương mại điện tử để mở rộng phạm vi phân phối.
Từ một nghề truyền thống phụ thuộc nhiều vào nắng gió, miến dong Bình Liêu hôm nay đã trở thành sản phẩm nông nghiệp có giá trị cao, kết hợp hài hòa giữa nguyên liệu tự nhiên, công nghệ hiện đại và mô hình liên kết bền vững. Hành trình ấy không chỉ nâng tầm một đặc sản địa phương, mà còn góp phần tạo diện mạo mới, đầy sức sống cho nông thôn miền núi Quảng Ninh, khẳng định tiềm năng phát triển của ngành nông nghiệp sạch tại Việt Nam.
