Cây mắc ca đang dần phủ xanh nhiều vùng đất ở Điện Biên, đặc biệt là xã Tuần Giáo – nơi có địa hình cao nguyên xen núi, khí hậu mát mẻ và quỹ đất đồi rộng lớn. Những năm đầu, loại cây này chỉ được trồng thử nghiệm theo mô hình liên kết với doanh nghiệp, nhưng nhờ hợp đất, hợp khí hậu, cây sinh trưởng tốt và nhanh chóng phủ khắp các sườn đồi vùng Pha Đin.
Diện tích mắc ca mở rộng nhanh chóng
Theo ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo, từ năm 2023 đến 2025, địa phương đã triển khai 30 dự án liên kết trồng mắc ca với diện tích gần 900ha, thu hút hơn 2.200 hộ dân tham gia. Tổng nguồn vốn hỗ trợ và đối ứng lên tới gần 90 tỷ đồng, góp phần thúc đẩy nhanh diện tích trồng mới. Hiện toàn xã có hơn 2.396ha mắc ca, trong đó khoảng 364ha đã cho thu hoạch với sản lượng trên 2.468 tấn. Ông Cương cho biết: “Với tiềm năng và lợi thế sẵn có, cây mắc ca sẽ tiếp tục góp phần quan trọng vào nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân trên địa bàn”.
Nguồn thu nhập đáng kể từ mắc ca
Ở bản Chá, xã Tuần Giáo, nhiều hộ dân đã có nguồn thu ổn định từ mắc ca. Với những diện tích cho thu hoạch ổn định, mỗi hecta có thể mang về thu nhập khá. Theo người dân, các vườn cây từ 3-5 năm tuổi đạt năng suất khoảng 2-3 tấn/ha, trong khi vườn 7-8 năm tuổi có thể đạt 7-8 tấn/ha, thu nhập khoảng 350 triệu đồng/ha. Gia đình anh Lò Văn Lả, một trong những hộ trồng sớm từ năm 2014, đã thu hoạch hơn 1ha mắc ca. Năm 2025, gia đình anh thu được khoảng 1,5 tấn quả, với giá quả tươi dao động từ 40.000-45.000 đồng/kg, thu về khoảng 70 triệu đồng. Trưởng bản Chá Lò Văn Mai cũng sở hữu 3ha mắc ca trồng từ năm 2017. Anh Mai cho biết: “Năm ngoái, vườn mắc ca gia đình bắt đầu cho thu hoạch hơn 1 tấn quả, nếu thời tiết thuận lợi, khoảng 2 năm nữa năng suất có thể đạt 2-3 tấn/ha”.
Hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn
Không chỉ trồng trọt, nhiều cơ sở chế biến mắc ca tại Tuần Giáo cũng phát triển mạnh. Cơ sở chế biến mắc ca Thoa Doãn mỗi vụ thu mua khoảng 80-100 tấn quả tươi từ người dân. Chị Doãn Thị Thoa, chủ cơ sở, chia sẻ: “Có thời điểm đơn hàng lên tới 1,5 tấn. Bình thường mỗi tháng cũng bán từ vài trăm đến vài nghìn hộp sản phẩm”. Sản phẩm mắc ca sấy khô của Điện Biên được bán trên thị trường với giá 500.000-800.000 đồng/kg. Theo bà Chu Thị Thanh Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, tư duy sản xuất của người dân đang thay đổi: “Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, bà con đã dần tham gia các mô hình liên kết, sản xuất theo chuỗi giá trị, chú trọng truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng sản phẩm”.
Mục tiêu 90.000ha mắc ca vào năm 2030
Đến đầu năm 2026, diện tích mắc ca toàn tỉnh Điện Biên đã vượt mốc 10.000ha. Trong tháng 4, tỉnh đồng loạt ra quân trồng thêm 12.000ha, hướng tới cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh, bền vững. Theo quy hoạch, đến năm 2030, Điện Biên phấn đấu đạt khoảng 90.000ha mắc ca, đưa loại cây này trở thành ngành hàng nông nghiệp chủ lực, góp phần giảm nghèo bền vững. Tuy nhiên, việc phát triển vẫn còn khó khăn như hạ tầng chưa đồng bộ, chế biến sâu hạn chế và liên kết chưa bền vững. Hiện có doanh nghiệp lớn đang nghiên cứu đầu tư nhà máy chế biến mắc ca tại Tuần Giáo, nhằm nâng cao năng lực chế biến và gia tăng giá trị. Với chiến lược rõ ràng và quy hoạch phù hợp, Điện Biên kỳ vọng trở thành một trong những trung tâm mắc ca lớn của cả nước.
