Mưa trái mùa giữa mùa khô gây thiệt hại nặng cho nông dân Nam bộ và Tây Nguyên
Trong tuần qua, một đợt mưa trái mùa đã xuất hiện trên diện rộng tại khu vực Nam bộ và Tây Nguyên, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho đời sống và sản xuất nông nghiệp. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, thời tiết nhiều mây kèm theo giông sét kéo dài và mưa lớn đã khiến nhiều tuyến đường bị ngập sâu, đặc biệt là vào chiều ngày 6.3 tại phường An Lạc. Trên tuyến đường Lê Đức Anh, nước dâng cao đến nửa mét, làm nhiều phương tiện chết máy và người dân phải dắt bộ, những cảnh tượng vốn chỉ thường thấy trong mùa mưa.
Thiệt hại nặng nề cho nông nghiệp
Ở khu vực Nam bộ, mưa lớn đã xuất hiện tại nhiều địa phương, đặc biệt là vùng biên giới Tây Nam. Ông Nguyễn Văn Nam, một nông dân tại xã Cô Tô, tỉnh An Giang, chia sẻ: "Năm nay, mưa trái mùa xuất hiện liên tục kèm theo giông sét. Đến tuần rồi, mưa không chỉ có vào chiều tối mà cả buổi sáng. Ví dụ như ngày 6.3, mưa lớn kéo dài hơn một giờ từ 9 đến 10 giờ sáng." Thời điểm này, nhiều cánh đồng lúa đang chuẩn bị thu hoạch, nhưng mưa giông đã khiến lúa bị ngã đổ, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng. Ông Nam lo lắng: "Vụ đông xuân vốn được xem là chất lượng tốt nhất trong năm nhờ thu hoạch vào mùa nắng ráo, nay mưa xuất hiện nhiều khiến bà con rất lo sẽ ảnh hưởng đến chất lượng và giá thành. Làm nông mấy chục năm qua, hiếm khi tôi thấy vụ thu hoạch lúa đông xuân lại gặp mưa nhiều như vậy."
Tại khu vực miền Đông và Tây Nguyên, tình trạng mưa lớn và kéo dài cũng rất phổ biến, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các loại cây trồng như hồ tiêu và sầu riêng. Mưa nhiều gây sốc nước, dẫn đến rụng trái, hạt không chắc, ảnh hưởng đến cả số lượng và chất lượng sản phẩm. Đối với những vườn mới thu hoạch, mưa có thể làm phát sinh nấm bệnh, cản trở khả năng phục hồi của cây trồng.
Trên các diễn đàn trực tuyến, nông dân trồng sầu riêng đã chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau ứng phó với thời tiết bất thường. Anh Trần Hùng, ở Bù Đốp, Bình Phước, cho biết: "Mưa liên tiếp 3-4 trận rồi, mà toàn là mưa lớn khiến nhà nông xoay xở không kịp." Nhiều bà con ở Đồng Nai và Lâm Đồng cũng thông tin rằng cây đang xổ nhụy nhưng gặp mưa ngập trời, hoa rụng trắng gốc, coi như mất trắng.
Nguyên nhân và dự báo thời tiết
Thạc sĩ Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia dự báo khí tượng thủy văn, giải thích về hiện tượng mưa trái mùa bất thường này: Thông thường, tháng 3 là đỉnh điểm của mùa khô ở Nam bộ, nhưng năm nay do rãnh thấp xích đạo hoạt động khá bất thường, khiến mưa trái mùa gia tăng. Rãnh thấp này thường nằm ở phía nam bán cầu, nhưng năm nay lại di chuyển lên phía bắc và gần với Nam bộ, gây mưa thường xuyên khi gặp điều kiện thuận lợi như không khí lạnh suy yếu. Bà Lan nhấn mạnh: "Kinh nghiệm theo dõi khí tượng nhiều năm qua cho thấy vào những năm có La Nina, trục của rãnh thấp này thường nằm ở phía bắc đường xích đạo và gây mưa trái mùa nhiều hơn cho Nam bộ." Nguyên nhân có thể là do biến đổi khí hậu ngày càng tăng, khiến thời tiết có xu hướng cực đoan hơn.
Hiện tại, Nam bộ đang ở giai đoạn cao điểm của mùa nắng, với nhiệt độ dự báo tiếp tục tăng. Mức nhiệt cao nhất ở miền Đông có thể đạt 35-37 độ C, một số khu vực như Bình Phước, Đồng Nai, Tây Ninh có thể lên đến 37-38 độ C. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, có những ngày nắng nóng đến 36 độ C. Từ sau ngày xuân phân (21.3), cường độ bức xạ mặt trời sẽ mạnh nhất, dẫn đến nắng nóng gay gắt. Mưa trái mùa xuất hiện thường xuyên sẽ khiến không khí trở nên oi bức, kéo dài đến nửa cuối tháng 4, sau đó bắt đầu xuất hiện mưa trái mùa. Từ đầu tháng 5, một số nơi, đặc biệt là bán đảo Cà Mau, sẽ chuyển dần vào mùa mưa.
Theo Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, trong tuần này, khoảng ngày 11-12.3, hội tụ gió trên cao sẽ hoạt động trở lại, tác động đến thời tiết khu vực. Thời tiết tại Thành phố Hồ Chí Minh và Nam bộ phổ biến nắng nóng, xen kẽ với mưa trái mùa kèm theo giông sét và gió giật mạnh. Trong tháng 3, mưa trái mùa có xu hướng gia tăng so với tháng 2, với số ngày mưa phổ biến từ 3-7 ngày. Tổng lượng mưa dự báo tại các tỉnh như TP.HCM, Đồng Nai, Vĩnh Long và Cần Thơ từ 30-60 mm; Cà Mau từ 40-70 mm; Đồng Tháp, An Giang và Tây Ninh từ 25-55 mm. Riêng khu vực Lâm Đồng, số ngày mưa có thể từ 8-12 ngày, với tổng lượng mưa từ 140-190 mm.
Ở miền Bắc, thời tiết đang bước vào giai đoạn cuối đông, với cường độ các đợt lạnh suy yếu nhanh. Ngược lại, áp thấp nóng ở phía tây bắt đầu hoạt động mạnh và gia tăng ảnh hưởng đến nước ta. Từ tháng 4, áp thấp nóng sẽ tác động mạnh đến khu vực Tây Bắc bộ như Điện Biên, Sơn La, Lai Châu và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, với mức nhiệt cao nhất phổ biến 37-38 độ C và cao hơn. Tại miền Trung, mùa nắng kéo dài từ khoảng tháng 5 đến tháng 8, và hiện tượng ENSO nhiều khả năng chuyển sang El Nino. Dự báo khu vực này sẽ xuất hiện tình trạng nắng nóng gay gắt, thậm chí cực đoan ở một số nơi. Thạc sĩ Xuân Lan cảnh báo: "Khoảng tháng 6 có khả năng khí hậu chuyển sang El Nino, trùng với cao điểm nắng nóng ở miền Trung, nên không loại trừ một số ngày nắng nóng đạt và vượt các giá trị lịch sử."
