Từ con ốc quen thuộc đến mô hình nông nghiệp tuần hoàn: Câu chuyện khởi nghiệp của Nguyễn Bá Gia Luân
Câu hỏi không xuất hiện trong phòng họp hay bản kế hoạch thương hiệu nào, mà nảy sinh từ những ngày tháng lặng lẽ khám phá một vùng đất còn nhiều tiềm năng chưa được đánh thức. Suốt gần 6 tháng, Nguyễn Bá Gia Luân dành thời gian nghiên cứu điều kiện tự nhiên, nguồn nước, tập tính sinh trưởng của thủy sản bản địa và khả năng phát triển lâu dài của mô hình nông nghiệp tại khu vực này. Anh phát hiện ra một điều đặc biệt: hệ thống hồ nước lấy từ sông Bé tạo môi trường lý tưởng cho ốc nhồi – loài thủy sản có chất lượng thịt thơm ngon, chắc nịch, vốn sinh trưởng phong phú trong tự nhiên.
Tư duy marketing biến cái bình thường thành giá trị
Với nhiều người, ốc nhồi chỉ là thứ quen thuộc đến mức bình thường. Nhưng với một chuyên gia marketing như Gia Luân, bình thường không đồng nghĩa với vô giá trị. Ngược lại, những gì sẵn có mà chưa được tổ chức bài bản thường ẩn chứa cơ hội lớn nhất. Anh chia sẻ: “Khi làm marketing, sản phẩm cần có USP – điểm bán hàng khác biệt. Áp dụng tư duy này vào nông nghiệp, tôi không nhìn con ốc như vật nuôi đơn thuần, mà như sản phẩm bản địa cần được nhận diện đúng lợi thế.” Lợi thế đó không nằm ở sự hiếm lạ, mà ở việc con ốc được sống trong môi trường tự nhiên vốn tạo nên chất lượng đặc trưng.
Thay vì tìm kiếm mô hình nuôi cầu kỳ để gây ấn tượng, anh hướng đến cách làm thông minh, biến thế mạnh bản địa thành giá trị kinh tế thực tế. Từ đó, mô hình nuôi ốc hình thành với logic rõ ràng: hiểu thị trường, hiểu vùng đất, hiểu sản phẩm trước khi mở rộng quy mô.
Vượt qua hoài nghi bằng hành động thực tế
Khi Gia Luân quyết định đầu tư nuôi ốc, không phải ai cũng tin tưởng. Người dân địa phương tỏ ra hoài nghi, thậm chí bật cười, vì ốc ở đây vốn nhiều, bắt ngoài tự nhiên dễ dàng, vậy nuôi để làm gì và bán cho ai? Đó là phản ứng chân thật, phổ biến với mọi ý tưởng đi chệch khỏi lối mòn.
Thay vì tranh luận, anh chọn cách làm để trả lời. Anh nuôi ốc ngay trong môi trường tự nhiên của chúng, tận dụng cây cỏ sẵn có làm thức ăn, bổ sung khoáng chất cần thiết hỗ trợ phát triển và sinh sản. Không ép ốc thích nghi với môi trường nhân tạo, anh để tự nhiên trở thành đồng minh. Kết quả vượt ngoài dự kiến: ốc sinh sản nhanh, phát triển tốt, mô hình vận hành ổn định.
Hiệu quả kinh tế và tầm nhìn bền vững
Sự đột phá của mô hình này không nằm ở kỹ thuật phức tạp, mà ở tư duy khác biệt. Trong khi nhiều người cho rằng nông nghiệp hiệu quả cần đầu tư lớn, công nghệ cao, Gia Luân chứng minh một hướng đi khác: chọn đúng đối tượng, đúng môi trường và tổ chức nguồn lực hợp lý có thể tối ưu đầu vào mà vẫn nâng cao giá trị đầu ra.
Trong mô hình của anh, đầu tư tập trung vào vèo lưới, con giống và nhân công; còn nguồn nước, môi trường sống và phần lớn thức ăn đều tận dụng từ lợi thế tự nhiên. Năm đầu tiên, trang trại đầu tư khoảng 200 triệu đồng. Sau một năm với hai vụ thu hoạch, doanh thu đạt khoảng 1 tỷ đồng. Con số này không chỉ thể hiện hiệu quả tài chính, mà còn khẳng định giả định táo bạo ban đầu: nông nghiệp bản địa, khi được tổ chức bằng tư duy thị trường và hệ thống, có thể tạo biên độ tăng trưởng đáng kể.
Hướng đến nông nghiệp tuần hoàn lâu dài
Nhưng nếu chỉ dừng ở doanh thu, mô hình chưa đủ sức lay động. Điều khiến Gia Luân trăn trở là làm sao để nông nghiệp không thành cuộc chạy đua ngắn hạn, mà phải là cấu trúc tự nuôi mình lâu dài. Anh nhấn mạnh đến nông nghiệp tuần hoàn – mô hình bền vững khi hạn chế tác động xấu đến môi trường, có khả năng tự sinh sôi và giảm lệ thuộc vào đầu vào bên ngoài.
Với mô hình nuôi ốc, con giống tiếp tục sinh sản, thức ăn chủ động từ tự nhiên hoặc gieo trồng, môi trường nuôi duy trì trên nền tảng bản địa. Niềm vui lớn nhất của anh không chỉ là lợi nhuận, mà là từng bước xây dựng giải pháp nông nghiệp có thể đi đường dài.
Kết hợp tư duy thị trường và sự kiên nhẫn nông nghiệp
Ở Gia Luân, người ta thấy sự pha trộn thú vị giữa tính cách người làm thị trường và sự kiên nhẫn của người làm nông. Một bên là tư duy xác định giá trị khác biệt, đầu ra và câu chuyện sản phẩm. Một bên là sự chấp nhận đi chậm, quan sát kỹ và làm chắc từng bước. Sự giao thoa này khiến mô hình nuôi ốc không chỉ là dự án kiếm tiền, mà thành câu chuyện sáng tạo trong nông nghiệp – nơi cái mới có thể bắt đầu từ những điều gần gũi quanh mình.
Từ mô hình từng bị cười vì “nuôi thứ ngoài tự nhiên đã có sẵn”, trang trại nay trở thành điểm khởi đầu cho ước mơ lớn hơn: phát triển hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn với nhiều sản phẩm mới. Chuồng trại và hệ thống cho các hạng mục tiếp theo đang được xây dựng. “Tôi còn nhiều sản phẩm khác cho tương lai. Hiện tại tôi đang xây dựng chuồng trại và hệ thống cho những sản phẩm sắp tới.” – Nguyễn Bá Gia Luân chia sẻ.
Câu chuyện này không xa vời, mà được dựng nên từ chuỗi lựa chọn thực tế: dành thời gian hiểu vùng đất, dám nhìn khác số đông, bắt đầu từ điều nhỏ và kiên trì biến lợi thế tự nhiên thành giá trị bền vững. Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam cần mô hình mới để thích ứng, câu chuyện của Nguyễn Bá Gia Luân gợi mở: đột phá đôi khi không nằm ở việc tạo ra thứ hoàn toàn mới, mà ở việc nhìn lại cái cũ bằng đôi mắt mới. Và từ đó, một con ốc, một hồ nước, một vùng đất quen thuộc có thể trở thành khởi đầu cho câu chuyện truyền cảm hứng về sáng tạo, niềm tin vào giá trị bản địa và những con người dám lặng lẽ mở lối cho cách làm nông nghiệp khác biệt.
