Từ năm 2015, ông Lơ Mu Ha Hang, người dân tộc Cơ Ho tại xã Lạc Dương, bắt đầu thử nghiệm trồng atisô. Qua quá trình canh tác, cây atisô đã chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội so với các cây trồng khác. Hiện nay, ông đang canh tác atisô trên diện tích 8.000 m². Lá và cành được Công ty cổ phần Dược Lâm Đồng (Ladophar) bao tiêu; cứ 15 ngày thu hoạch một lần, sản lượng khoảng 6 tấn mỗi lượt, mang về thu nhập bình quân hơn 20 triệu đồng mỗi tháng. Ngoài ra, hoa, thân và rễ được bán cho các đơn vị khác, giúp gia đình ông thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Ông Ha Hang cho biết: “Nhờ vườn atisô và liên kết với công ty, gia đình tôi có nguồn thu nhập ổn định. Nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số khác cũng thoát nghèo nhờ liên kết theo mô hình này”.
Tại xã Đơn Dương, gia đình ông Nguyễn Thiên An trồng 1 ha khoai tây theo hình thức hợp đồng liên kết với doanh nghiệp. Vụ này, sản lượng đạt hơn 35 tấn. Nhờ giá bán được ký từ đầu vụ ở mức 9.000 đồng/kg, gia đình ông thu về hơn 315 triệu đồng; sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt hơn 100 triệu đồng. Theo ông An, liên kết với doanh nghiệp giúp nông dân yên tâm sản xuất hơn. Từ giống, kỹ thuật đến đầu ra đều được hỗ trợ, sản phẩm được doanh nghiệp bao tiêu với giá ổn định.
Một điển hình khác là Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Vườn Nhà Đà Lạt, phường Xuân Trường, Đà Lạt, hiện đang liên kết sản xuất với khoảng 200 hộ dân, trồng hơn 32 ha rau củ quả theo tiêu chuẩn hữu cơ và VietGAP. Chủ tịch Hội đồng quản trị Lương Thị Yến Vân cho hay: “Để các hộ yên tâm sản xuất, hợp tác xã không chỉ bao tiêu sản phẩm mà đồng hành cùng nông dân từ khâu chọn giống, cung ứng vật tư, chuyển giao kỹ thuật đến kiểm soát chất lượng sản phẩm”.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, cùng với quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, tỉnh từng bước hình thành các mô hình liên kết sản xuất - tiêu thụ theo chuỗi đối với một số ngành hàng chủ lực như cà phê, rau, hoa, thanh long, sầu riêng, hồ tiêu... Đến nay, Lâm Đồng có 428 chuỗi liên kết, với hơn 47,5 nghìn hộ tham gia, trong đó có 192 hợp tác xã chủ trì. Tổng diện tích liên kết trong trồng trọt đạt 85 nghìn ha, sản lượng khoảng 920 nghìn tấn mỗi năm; tổng đàn vật nuôi hơn 2,2 triệu con, sản lượng 210 nghìn tấn mỗi năm. Tỷ lệ nông sản tiêu thụ thông qua hợp đồng khoảng 63% tổng sản lượng nông sản toàn tỉnh. Tất cả sản phẩm tiêu thụ qua chuỗi liên kết được kiểm soát về nguồn gốc và chất lượng.
Toàn tỉnh hiện có hơn 153 nghìn ha được chứng nhận sản xuất an toàn, bền vững; có 963 mã số vùng trồng xuất khẩu với tổng diện tích gần 40 nghìn ha; 338 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu; 271 mã số vùng trồng phục vụ tiêu thụ trong nước. Nhiều sản phẩm chủ lực của Lâm Đồng đã xuất khẩu sang các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc, Trung Đông và ASEAN... Năm 2025, xuất khẩu cà phê đạt hơn 120,5 nghìn tấn, thanh long hơn 541 nghìn tấn, sầu riêng 74 nghìn tấn và chè gần 5.000 tấn.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Nguyễn Hoàng Tân khẳng định: “Liên kết chuỗi giá trị giúp nông dân yên tâm sản xuất, ổn định đầu ra và nâng cao thu nhập, mở rộng thị trường tiêu thụ. Các mô hình này giúp doanh nghiệp có vùng nguyên liệu tập trung, bảo đảm chất lượng để đầu tư công nghệ chế biến và xuất khẩu”. Theo ông Tân, trong bối cảnh chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu biến động, chi phí logistics gia tăng và yêu cầu thị trường ngày càng cao, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị là yêu cầu cấp thiết. Ngành nông nghiệp Lâm Đồng đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm định hướng, lấy giá trị gia tăng làm mục tiêu. Do đó, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, tăng cường liên kết giữa các ngành, các khâu trong toàn bộ quá trình từ sản xuất đến tiêu thụ là hướng đi tất yếu.
Hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công thương, Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng đã ký quy chế phối hợp công tác trong sản xuất, chế biến, phát triển thị trường và chỉ dẫn địa lý đối với nông sản. Quy chế này nhằm bảo đảm sự phối hợp thống nhất, đồng bộ và hiệu quả giữa các đơn vị, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về ứng dụng, chuyển giao công nghệ vào sản xuất và hình thành chuỗi liên kết giá trị từ sản xuất - chế biến - tiêu thụ nông sản; đồng thời, giám sát vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đây cũng chính là một trong những hướng đi chính của ngành nông nghiệp Lâm Đồng trong thời gian tới.
