Ấn Độ khai thác 'mỏ vàng' từ tằm, giải bài toán thức ăn cho ngành thủy sản số 2 thế giới
Ngành thủy sản của Ấn Độ, với vị trí thứ 2 toàn cầu về sản lượng, đang đóng góp khoảng 8% vào tổng sản lượng thủy sản thế giới và cung cấp sinh kế cho hơn 20 triệu người. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của ngành này đã làm gia tăng nhu cầu về thức ăn, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt bột cá truyền thống. Trong bối cảnh đó, một giải pháp đột phá từ tằm đang được khai thác, hứa hẹn trở thành 'mỏ vàng mới' cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới về thủy sản.
Sự bùng nổ của ngành thủy sản Ấn Độ
Theo thống kê, sản lượng cá nuôi trồng thủy sản và cá nội địa của Ấn Độ đã tăng đáng kể lên 7.771 tấn trong giai đoạn 2014 - 2024, so với mức 2.678 tấn trong thập kỷ trước đó. Tương tự, sản lượng cá biển cũng tăng mạnh từ 1.052 tấn lên 5.500 tấn trong cùng kỳ. Báo cáo từ Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Sản phẩm Hải sản (MPEDA) cho thấy, Ấn Độ đã xuất khẩu 1.781.602 tấn thủy sản trị giá khoảng 725 triệu USD, một con số tăng vọt so với mức 73 triệu USD trong năm 2003 - 2004.
Sản phẩm chủ lực là tôm thẻ chân trắng, chiếm đến 95% tổng sản lượng tôm, với trọng tâm vào sản xuất tôm kích cỡ lớn. Bên cạnh đó, Ấn Độ cũng đứng thứ 2 thế giới về sản lượng cá nước ngọt, với các loại phổ biến như cá rô phi, cá ba sa, cá chép catla, cá rohu và cá mrigal. Các thị trường xuất khẩu chính bao gồm EU, Mỹ, Nhật Bản và nhiều nước châu Á, nơi các sản phẩm thủy sản giá trị gia tăng ngày càng được ưa chuộng, mang lại nguồn doanh thu khổng lồ.
Thách thức từ nhu cầu thức ăn và giải pháp từ tằm
Sự tăng trưởng nhanh chóng của ngành thủy sản đã làm bùng nổ nhu cầu về thức ăn, đặc biệt là bột cá, khiến ngành này phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng. Ngành tôm xuất khẩu, vốn chiếm vị trí then chốt và chủ yếu do các hộ nuôi nhỏ và vừa đảm nhiệm, rất nhạy cảm với chi phí thức ăn. Điều này tạo ra áp lực lớn trong việc tìm kiếm các nguồn protein thay thế bền vững và hiệu quả về giá.
Trong bối cảnh đó, thức ăn chăn nuôi từ côn trùng đang được đẩy mạnh. Ngoài ruồi lính đen (BSF), một startup tại Ấn Độ tên Loopworm, thành lập năm 2019 tại Bangalore, đang mở ra hướng đi mới với nguyên liệu từ tằm. Theo nhà đồng sáng lập Ankit Alok Bagaria, tằm không chỉ là nguồn protein thay thế mà còn có thể hoạt động như 'nhà máy sinh học', phục vụ nhiều lĩnh vực từ thức ăn chăn nuôi, dược phẩm đến công nghiệp sinh học.
Điểm khác biệt của Loopworm nằm ở việc tận dụng hệ thống nuôi tằm (sericulture) đã tồn tại hàng nghìn năm tại Ấn Độ. Nhờ đó, nguồn nguyên liệu ổn định, có thể mở rộng quy mô và không phụ thuộc vào khai thác tự nhiên. Tằm chỉ ăn lá dâu, giúp thành phần dinh dưỡng đồng nhất và 'sạch' hơn so với nhiều loài côn trùng khác. Đặc biệt, cấu trúc axit amin của tằm được đánh giá là gần với bột cá truyền thống, phù hợp cho tôm và cá nuôi.
Triển vọng và hỗ trợ từ chính phủ
Loopworm hiện vận hành nhà máy tại Bangalore với công suất khoảng 6.000 tấn/năm, cung cấp thức ăn cho các thị trường như Ấn Độ, Nhật Bản, Đông Nam Á và Mỹ Latinh. Trong bối cảnh một nửa sản lượng cá khai thác toàn cầu vẫn đang dùng để sản xuất bột cá và dầu cá, mô hình protein từ tằm được xem là giải pháp tiềm năng giúp giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên và ổn định nguồn cung thức ăn trong tương lai.
Chính phủ Ấn Độ cũng đang hỗ trợ mạnh mẽ cho ngành thủy sản, với ngân sách phân bổ kỷ lục 2.760 crore rupee (khoảng 332 triệu USD) cho lĩnh vực này trong năm tài khóa 2026 - 2027. Đi kèm là hàng loạt cải cách nhằm thúc đẩy xuất khẩu, giảm chi phí chế biến và nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị. Với sản lượng và kim ngạch xuất khẩu hải sản đã tăng gấp đôi trong thập kỷ qua, ngành kỳ vọng các chính sách mới sẽ tiếp tục củng cố vị thế của Ấn Độ trên thị trường thủy sản toàn cầu.
