Hợp tác xã Tây Ninh đối mặt áp lực từ chính sách thuế và tiền tệ
Thực tiễn triển khai một số cơ chế, chính sách về thuế, tiền tệ và hỗ trợ sản xuất tại Tây Ninh chưa theo kịp yêu cầu đổi mới, đang tạo ra những "điểm nghẽn" cần sớm được tháo gỡ. Điều này nhằm giúp hợp tác xã phát huy vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn, tránh tình trạng nông dân "thiệt đơn, thiệt kép" do chi phí leo thang và giá bán giảm.
Thực trạng hoạt động của hợp tác xã tại Tây Ninh
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, toàn tỉnh hiện có 315 hợp tác xã đang hoạt động, bao gồm:
- 244 hợp tác xã trồng trọt
- 24 hợp tác xã chăn nuôi
- 16 hợp tác xã nuôi trồng thủy sản
- 31 hợp tác xã tổng hợp
Tổng vốn điều lệ đăng ký hơn 372 tỷ đồng, với 9.766 thành viên (7.429 thành viên chính thức và 2.306 thành viên liên kết). Diện tích sản xuất của các thành viên gần 23.480 ha, trong đó hơn 2.120 ha sản xuất theo quy trình VietGAP. Nhiều hợp tác xã đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, xây dựng quy trình quản trị minh bạch và ký kết hợp đồng liên kết với doanh nghiệp.
Áp lực gia tăng từ chi phí sản xuất và nghĩa vụ thuế
Tuy nhiên, không ít hợp tác xã đang đối diện với áp lực gia tăng từ chi phí sản xuất và nghĩa vụ thuế. Ông Lê Minh Trung, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Minh Trung, cho biết chủ trương khuyến khích liên kết sản xuất là đúng đắn, nhưng trong quá trình triển khai, một số quy định chính sách đang phát sinh vướng mắc.
Chi phí canh tác bình quân mỗi ha hiện dao động từ 200-300 triệu đồng/vụ, trong khi mức hỗ trợ chỉ khoảng 7-15 triệu đồng/ha. Khoảng cách lớn này khiến chính sách chưa tạo được lực đẩy như kỳ vọng. Đáng chú ý, từ giữa năm 2025, một số quy định thuế mới được áp dụng, khiến phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhiều khâu trong chuỗi liên kết qua hợp tác xã phát sinh thêm nghĩa vụ thuế.
Hệ quả: Nông dân 'thiệt đơn, thiệt kép'
Hệ quả là chi phí đầu vào tăng lên, trong khi giá đầu ra của nông sản lại phụ thuộc vào thị trường, khó có thể điều chỉnh tương ứng. Đối với sản xuất nông nghiệp, đặc thù sản phẩm tươi sống, khó bảo quản dài ngày, chịu sức ép lớn về thời gian tiêu thụ. Khi thị trường chậm, nông sản buộc phải bán nhanh để tránh hư hỏng, nhiều trường hợp người thu mua phải chia sẻ gánh nặng thuế bằng cách hạ giá mua.
Tình trạng này đẩy nông dân vào thế "thiệt đơn, thiệt kép": chi phí đầu vào tăng, giá bán đầu ra giảm, lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể. Trong khi đó, mô hình hợp tác xã hiện đại đòi hỏi phải ghi nhận doanh thu toàn chuỗi, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, bảo đảm minh bạch tài chính.
Thách thức từ quy định thanh toán tiền mặt
Bên cạnh vấn đề thuế, quy định về thanh toán tiền mặt và quản lý dòng tiền cũng đặt ra thách thức không nhỏ. Nhiều giao dịch thu mua nông sản có giá trị lớn, song quy định giới hạn thanh toán tiền mặt không quá 5 triệu đồng buộc hợp tác xã phải thực hiện chuyển khoản qua ngân hàng.
Trong mùa vụ cao điểm, giao dịch diễn ra dồn dập, nếu ngân hàng nghỉ cuối tuần hoặc hệ thống quá tải, việc thanh toán cho nông dân có thể bị chậm trễ, ảnh hưởng đến tiến độ thu mua và lưu thông hàng hóa. Dù là khó khăn mang tính kỹ thuật, nhưng tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và tâm lý người dân.
Kiến nghị tháo gỡ 'điểm nghẽn'
Từ thực tiễn trên, nhiều hợp tác xã tại Tây Ninh và một số địa phương kiến nghị Trung ương sớm nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế ưu đãi thuế rõ ràng, ổn định đối với dịch vụ nông nghiệp và hoạt động liên kết sản xuất. Hàng hóa của hợp tác xã và nông hộ chủ yếu là nông sản thiết yếu, gắn với an ninh lương thực và sinh kế của người dân, không thuần túy mang tính thương mại.
Vì vậy, cần có sự phân định minh bạch giữa dòng tiền nông nghiệp với dòng tiền thương mại, kèm theo hướng dẫn pháp lý cụ thể, tránh lúng túng trong áp dụng. Việc tháo gỡ kịp thời các "điểm nghẽn" về thuế, tiền tệ và cơ chế quản lý không chỉ giúp hợp tác xã vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn tạo nền tảng lâu dài để kinh tế tập thể phát triển vững chắc.
Điều này sẽ đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh trong giai đoạn mới, đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực nông thôn tại Tây Ninh và cả nước.
