Hà Nội thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn, biến thách thức môi trường thành động lực phát triển
Ngày 10/3, tại Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với xã Ứng Thiên tổ chức Hội nghị “Giải pháp môi trường và phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại Hà Nội”. Sự kiện thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện địa phương và doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, nhằm tìm kiếm các giải pháp thiết thực cho vấn đề môi trường và thúc đẩy nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững.
Kết nối nhà khoa học và địa phương để giải quyết thách thức môi trường
Phát biểu tại hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh cả nước đang chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững, việc xử lý các vấn đề môi trường trong sản xuất nông nghiệp cần được quan tâm đặc biệt. Bà Lan cho rằng hội nghị là dịp để kết nối các nhà khoa học, cơ quan quản lý và địa phương, đặc biệt là các xã nông nghiệp của Hà Nội, cùng trao đổi và đề xuất giải pháp.
“Đây không chỉ là diễn đàn để nhận diện thách thức về ô nhiễm môi trường, mà còn là cơ hội biến những vấn đề môi trường thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp”, bà Lan khẳng định. Theo bà, việc khai thác và tái sử dụng hợp lý các phụ phẩm nông nghiệp không chỉ giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra giá trị gia tăng mới, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp xanh và phát triển bền vững.
Giáo sư Nguyễn Thị Lan là đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV và ứng cử viên khóa XVI tại đơn vị bầu cử số 8, bao gồm các xã như Phú Xuyên, Ứng Thiên. Bà đã được trao nhiều phần thưởng cao quý, bao gồm danh hiệu Nhà giáo Ưu tú, Giải thưởng Kovalevskaia, và nhiều Bằng khen từ các cơ quan nhà nước.
Địa phương nỗ lực phát triển nông nghiệp tuần hoàn
Ông Nguyễn Chí Viễn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Ứng Thiên, cho biết trong những năm gần đây, Trung ương và thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng về phát triển nông nghiệp sinh thái, hiện đại, gắn với kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường. Đây là cơ sở để các địa phương đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững.
Theo ông Viễn, khu vực nông thôn và các xã ngoại thành của Thủ đô không chỉ là vùng sản xuất nông nghiệp quan trọng mà còn giữ vai trò không gian sinh thái, góp phần tạo nên “lá phổi xanh” và bảo vệ môi trường sống. Tuy nhiên, khu vực này đang đối mặt với nhiều thách thức như:
- Lượng rác thải sinh hoạt và phụ phẩm nông nghiệp gia tăng.
- Nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí.
- Yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Trong bối cảnh đó, phát triển nông nghiệp tuần hoàn được xem là hướng đi phù hợp, nhằm tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp, tái sử dụng tài nguyên, giảm thiểu chất thải và hình thành các chu trình sản xuất khép kín. Mô hình này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp, tạo điều kiện phát triển nông sản sạch và xây dựng thương hiệu địa phương.
Xã Ứng Thiên có tổng diện tích tự nhiên 3.849 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm 2.671 ha, bao gồm 2.223 ha đất trồng lúa và 249 ha nuôi trồng thủy sản. Người dân chủ yếu sinh sống bằng sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Theo quy hoạch chung xây dựng Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, xã Ứng Thiên được định hướng phát triển nông nghiệp xanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình sản xuất bền vững.
Thời gian qua, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp như đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức, khuyến khích tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, và phát triển các mô hình sản xuất an toàn, thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, để phát triển nông nghiệp tuần hoàn một cách bài bản và hiệu quả, địa phương rất cần sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.
Ông Viễn bày tỏ mong muốn thông qua hội nghị, các nhà khoa học và chuyên gia sẽ chia sẻ thêm kinh nghiệm, giải pháp và mô hình phù hợp để các địa phương có thể triển khai hiệu quả tại khu vực nông thôn, đặc biệt là các xã ngoại thành của Thủ đô. Ông khẳng định xã Ứng Thiên sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến, xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư nhằm xây dựng môi trường nông thôn xanh – sạch – đẹp, phát triển nông nghiệp hiệu quả, bền vững và thân thiện với thiên nhiên.
Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn để phát triển nông nghiệp bền vững
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân Cường, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng hội thảo chuyên đề về giải pháp môi trường và phát triển nông nghiệp tuần hoàn là nội dung rất quan trọng, gắn với hai chương trình lớn được cộng đồng quốc tế quan tâm: xử lý môi trường và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Theo ông Cường, quá trình phát triển nhanh của dân số, khoa học-công nghệ và đô thị hóa trong hơn 200 năm qua đã đem lại nhiều thành tựu lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức nghiêm trọng về môi trường, suy giảm tài nguyên và biến đổi khí hậu. Hiện nay, biến đổi khí hậu đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với toàn cầu, và Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề, với nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lũ bất thường, hạn hán, xâm nhập mặn.
Trong bối cảnh đó, phát triển kinh tế tuần hoàn được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường. Thay vì mô hình kinh tế tuyến tính “khai thác – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ”, kinh tế tuần hoàn hướng tới tái sử dụng tài nguyên, tận dụng chất thải của quá trình sản xuất này làm đầu vào cho quá trình sản xuất khác.
Tại Hội nghị COP26 năm 2021, Việt Nam đã cam kết đưa phát thải ròng về mức “0” vào năm 2050. Để thực hiện mục tiêu này, các bộ, ngành và địa phương cần xây dựng chương trình hành động cụ thể, trong đó phát triển nông nghiệp tuần hoàn là một trong những giải pháp quan trọng.
Theo ông Cường, với quy mô dân số khoảng 9 triệu người và tốc độ đô thị hóa nhanh, mỗi ngày thành phố Hà Nội phát sinh khoảng 7.500 tấn rác thải sinh hoạt, khoảng 2.100 tấn chất thải xây dựng và hơn 1.000 tấn chất thải công nghiệp. Bên cạnh đó, khu vực nông nghiệp cũng có thể trở thành nguồn phát thải lớn nếu không được quản lý hiệu quả.
Các nghiên cứu cho thấy, tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam năm 2022 vào khoảng 374 triệu tấn CO₂ tương đương, trong đó khoảng 32% đến từ lĩnh vực nông nghiệp. Nguồn phát thải lớn nhất trong nông nghiệp là khí mê-tan từ canh tác lúa nước và chất thải chăn nuôi.
Từ thực tiễn đó, các đại biểu cho rằng việc thúc đẩy các mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, ứng dụng khoa học-công nghệ trong xử lý phụ phẩm, chất thải nông nghiệp là giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản xuất. Thông qua hội nghị, các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm, mô hình thực tiễn và giải pháp nhằm xử lý môi trường trong sản xuất nông nghiệp, đồng thời thúc đẩy phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện của các địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn và các xã ngoại thành của Thủ đô.
Xây dựng nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn theo hướng hiện đại, bền vững
Các ý kiến tại hội nghị thống nhất rằng, phát triển nông nghiệp tuần hoàn không chỉ góp phần giảm áp lực môi trường mà còn mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô Hà Nội.
