Hà Nội định hướng phát triển nông nghiệp gắn với đô thị trong quy hoạch 100 năm
Tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội khóa 18, Đảng ủy Ủy ban nhân dân thành phố đã trình bày tờ trình về Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Quan điểm phát triển nông nghiệp gắn liền với không gian đô thị, môi trường sinh thái và chất lượng sống của người dân được thể hiện rõ nét trong định hướng này.
Mô hình 'thành phố có rừng, thành phố trong rừng'
Định hướng nổi bật là mô hình 'thành phố có rừng, thành phố trong rừng', theo đó thành phố dự kiến tăng tỷ lệ đất đô thị lên 45-50% vào năm 2045 và khoảng 55-60% sau năm 2065. Mô hình này dựa trên nguyên tắc đô thị nén kết hợp với không gian xanh, nhằm tối ưu hóa sử dụng đất và bảo vệ môi trường.
Song song đó, Hà Nội sẽ duy trì và bảo vệ vành đai xanh, hành lang xanh, đồng thời rà soát khoảng 190.000 ha đất nông nghiệp hiện có để chuyển đổi một phần sang đất trồng rừng, công viên rừng và hồ điều hòa. Các công trình này không chỉ có chức năng bổ cập nước sông, thoát lũ, chống ngập úng mà còn hình thành vành đai sinh thái xen kẽ với các đô thị vệ tinh.
Nông nghiệp sinh thái là 'xương sống' của chiến lược
Hiện nay, Hà Nội sở hữu gần 27.100 ha rừng và đất lâm nghiệp tại các khu vực như Ba Vì, Sóc Sơn, Hương Sơn, Quốc Oai, Thạch Thất. Những cánh rừng này không chỉ đóng vai trò là 'lá phổi xanh' mà còn là nền tảng cho hệ sinh thái nông-lâm-du lịch phát triển.
Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Nông nghiệp và Môi trường, nhận định rằng với 51% dân cư sống ở vùng nông thôn và diện tích đất nông nghiệp còn rất lớn, Hà Nội cần một chiến lược mới để tăng năng suất lao động và GRDP. Nông nghiệp sinh thái được xác định là 'xương sống' trong chiến lược này, dựa trên việc vận dụng tối đa cơ chế vượt trội theo Luật Thủ đô sửa đổi.
Mục tiêu tăng trưởng và thách thức đô thị hóa
Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội định hướng tăng trưởng GRDP đạt hai con số, với nông nghiệp là một cấu phần quan trọng. Chỉ tiêu phấn đấu tăng trưởng nông nghiệp năm 2026 ở mức 3,6% trở lên. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khuyến cáo rằng việc phát triển đô thị nông nghiệp và nông nghiệp trải nghiệm là chưa đủ; Hà Nội cần tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất giống và cung ứng dịch vụ nông nghiệp chất lượng cao.
Quá trình đô thị hóa cũng đặt ra những thách thức lớn, bao gồm nguy cơ mất bản sắc làng quê, 'bê-tông hóa' nông thôn, và mai một di sản văn hóa, làng nghề. Nhiều xã nông thôn mới ven đô đang hình thành những 'phố làng' do đô thị hóa vội vàng.
Định hướng không gian và phát triển bền vững
Theo Tiến sĩ, kiến trúc sư Lê Thị Bích Thuận, thành phố cần dự báo và định hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan để kế thừa và phát huy bản sắc, tránh mất giá trị di sản khi các xã chuyển đổi thành đô thị. Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc, nhấn mạnh rằng nông thôn chính là nơi 'hạ nhiệt' và giảm tải cho khu vực đô thị đang chịu nhiều áp lực.
Việc gia tăng mối quan hệ hữu cơ giữa không gian nông nghiệp và đô thị là yêu cầu cấp thiết đối với công tác quy hoạch, đồng thời là con đường tất yếu để Hà Nội phát triển bền vững. Mối quan hệ này sẽ tạo nền tảng cho sự phát triển hài hòa giữa đô thị và nông thôn, giữa hiện đại và bản sắc, góp phần hình thành một thành phố đáng sống cho người dân.
