Gia Lai Thúc Đẩy Tưới Tiết Kiệm Nước: Giải Pháp Sống Còn Trước Biến Đổi Khí Hậu
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, với những đợt nắng nóng kéo dài, tình trạng khan hiếm nước tại tỉnh Gia Lai đang trở nên nghiêm trọng hơn bao giờ hết. Tiết kiệm nước tưới không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để duy trì năng suất nông nghiệp và bảo vệ tài nguyên quý giá này.
Thách Thức Và Nghịch Lý Trong Sản Xuất Nông Nghiệp
Theo thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, chỉ có khoảng 12% diện tích cây trồng trên địa bàn áp dụng các phương thức tưới tiên tiến. Con số này phản ánh một nghịch lý đáng lo ngại: dù lợi ích của tưới tiết kiệm đã được chứng minh rõ ràng, thói quen canh tác truyền thống và chi phí đầu tư ban đầu vẫn là những rào cản lớn. Nếu không đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, nông dân sẽ ngày càng bị động trước rủi ro khí hậu, trong khi nguồn nước ngầm vốn đã suy giảm tiếp tục bị khai thác quá mức.
Những Thành Công Bước Đầu Và Lợi Ích Thiết Thực
Tại một số vùng chuyên canh cà-phê ở Gia Lai, hình ảnh nông dân kéo ống dẫn nước thủ công đang dần được thay thế bằng hệ thống tưới tự động và tưới gốc tiết kiệm nước. Phương thức này không chỉ giúp nước phân bổ đều, thấm từ từ vào đất mà còn hạn chế thất thoát, tiết kiệm khoảng 30% lượng nước mỗi đợt tưới.
Ông Byin ở xã Ia Băng chia sẻ: "Trước đây, mỗi mùa tưới gia đình tôi đều lo thiếu nước. Sau khi lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm, việc chăm sóc cà-phê trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn rất nhiều." Tương tự, ông Nguyễn Tất Tiến từ xã Ia Grai đã đầu tư hơn 80 triệu đồng cho 2 ha cà-phê, mang lại hiệu quả rõ rệt: giảm nước tưới, tiết kiệm nhân công và cây sinh trưởng đồng đều.
Khi hàng nghìn hécta cùng giảm 30% lượng nước, tổng lượng nước tiết kiệm được là rất lớn. Điều này không chỉ giúp hạn chế suy kiệt nguồn nước ngầm mà còn bảo vệ cấu trúc đất, tránh xói mòn và duy trì độ màu mỡ, tạo thành một vòng tuần hoàn có lợi cho môi trường.
Chủ Động Bằng Công Nghệ Và Thay Đổi Tư Duy
Tính đến cuối năm 2025, Gia Lai có gần 89.000 ha cây trồng áp dụng các hình thức tưới tiết kiệm, tăng hơn 1.400 ha so với năm trước. Diện tích chuyển đổi tập trung chủ yếu ở các cây trồng chủ lực như cà-phê, hồ tiêu, mía, thuốc lá và cây ăn quả. Tuy nhiên, con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với tổng diện tích sản xuất toàn tỉnh.
Ông Huỳnh Thành Ngọc, Nhà sáng lập dự án "Người chiến sĩ nông dân", nhận định: "Rào cản lớn nhất không nằm ở kỹ thuật hay chi phí đầu tư, mà chính là thói quen canh tác lâu đời của nông dân. Nhiều hộ vẫn giữ cách tưới truyền thống, dựa vào kinh nghiệm thay vì tính toán khoa học."
Trong điều kiện mùa khô khắc nghiệt, ông Biện Văn Hảo, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Phí, khẳng định: "Áp dụng tưới tiết kiệm là giải pháp phù hợp, nhất là với cây cà-phê vốn cần nhiều nước. Thực tế từ những hộ đã chuyển đổi cho thấy hiệu quả rõ rệt: giảm chi phí, tiết kiệm nước và cây sinh trưởng tốt hơn."
Hướng Đến Phát Triển Bền Vững
Gia Lai có lợi thế về thổ nhưỡng để phát triển các loại cây công nghiệp giá trị cao. Nếu đẩy mạnh áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm, địa phương không chỉ giảm áp lực nguồn nước mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản. Tiết kiệm nước tưới không chỉ là giải pháp tình thế trong mùa khô, mà là chiến lược lâu dài để thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ nguồn nước và nâng cao thu nhập, hướng đến một nền nông nghiệp bền vững.
