Gia Lai đẩy mạnh chuyển đổi nghề khai thác hải sản để phát triển bền vững
Tỉnh Gia Lai đang triển khai đề án chuyển đổi nghề khai thác hải sản và đào tạo nghề cho lao động ngư nghiệp giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu tái cơ cấu ngành thủy sản, giảm áp lực khai thác và tạo điều kiện ổn định sinh kế cho cộng đồng ven biển. Đề án này được xây dựng dựa trên thực trạng hiện nay, khi toàn tỉnh có 5.743 tàu cá hoạt động với nhiều nhóm nghề và công suất khác nhau, đặt ra yêu cầu cấp thiết về điều chỉnh hoạt động khai thác.
Thực trạng khai thác và nhu cầu điều chỉnh
Đội tàu cá của Gia Lai phân bố ở các nhóm nghề đa dạng như lưới kéo, lưới rê, lưới vây, nghề câu và các nghề khác, trong đó một bộ phận hoạt động chủ yếu ở vùng ven bờ và vùng lộng. Các đánh giá hiện trạng cho thấy, cơ cấu nghề khai thác vẫn còn tồn tại một số nhóm có tác động tiêu cực đến nguồn lợi thủy sản. Hoạt động khai thác giữa các nhóm nghề có sự khác biệt rõ rệt về mùa vụ, ngư trường và năng suất; thành phần sản lượng cũng không đồng đều, phụ thuộc nhiều vào loại hình khai thác. Do đó, việc quản lý sản lượng khai thác theo hướng phù hợp với khả năng phục hồi của nguồn lợi được đặt lên hàng đầu, làm cơ sở cho các điều chỉnh cường lực khai thác trong thời gian tới.
Chiến lược "Giảm tàu, đổi nghề" để bảo vệ nguồn lợi
Trên cơ sở phân tích thực trạng, Gia Lai đã đặt ra mục tiêu cụ thể đến năm 2030 sẽ giảm 1.943 tàu cá, đưa tổng số tàu còn khoảng 3.800 chiếc. Việc cắt giảm này tập trung vào các nhóm nghề khai thác có tác động lớn đến nguồn lợi và các tàu hoạt động ở vùng ven bờ, vùng lộng, nhằm điều chỉnh cường lực khai thác một cách phù hợp hơn. Song song với đó, một bộ phận lao động ngư nghiệp sẽ được định hướng chuyển sang các ngành nghề khác như nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, chế biến thủy sản, du lịch biển và một số nghề phi nông nghiệp khác.
Các giải pháp hỗ trợ bao gồm cung cấp tín dụng và phát triển sinh kế thay thế, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia các chương trình đào tạo phục vụ quá trình chuyển đổi nghề. Theo kế hoạch, đến năm 2030, khoảng 10.030 lao động ngư nghiệp dự kiến được hỗ trợ đào tạo nghề và giới thiệu việc làm. Việc xác định số lao động cần hỗ trợ được thực hiện thông qua điều tra, khảo sát tại các địa phương ven biển, gắn liền với nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng.
Định hướng phát triển thủy sản bền vững
Theo kế hoạch triển khai Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050, tỉnh Gia Lai xác định phát triển thủy sản theo hướng bền vững, giảm dần cường lực khai thác, gắn với bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản. Cùng với đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển nuôi trồng công nghệ cao, hoàn thiện hạ tầng nghề cá và chế biến theo chuỗi giá trị, nhằm nâng cao thu nhập cho người dân.
Đến năm 2030, toàn tỉnh dự kiến còn khoảng 3.800 tàu cá, giảm gần 34% so với năm 2025. 100% tàu cá từ 12m trở lên phải lắp thiết bị giám sát hành trình và sử dụng nhật ký điện tử. Các hoạt động chống khai thác bất hợp pháp (IUU) sẽ được tăng cường. Đồng thời, tỉnh sẽ xây dựng các mô hình liên kết chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ, phát triển du lịch gắn với nghề cá và từng bước tham gia khai thác viễn dương hợp pháp.
Mục tiêu cụ thể trong nuôi trồng và chế biến
Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, mục tiêu đến năm 2030 là đạt 8.400 ha với sản lượng khoảng 46.500 tấn. Trong đó, nuôi biển được định hướng phát triển mạnh với thể tích nuôi đạt 800.000 m³ và sản lượng 8.000 tấn/năm, ứng dụng công nghệ hiện đại như lồng HDPE, trí tuệ nhân tạo và hệ thống giám sát tự động. Trong lĩnh vực chế biến, tỉnh định hướng nâng cao tỷ lệ chế biến sâu, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, hạn chế xuất khẩu thô. Các khu chế biến thủy sản tập trung sẽ được hình thành tại một số địa bàn trọng điểm, gắn với cảng cá và hệ thống logistics.
Về hạ tầng và dịch vụ hậu cần nghề cá, Gia Lai đặt mục tiêu xây dựng cảng cá Tam Quan trở thành cảng cá thông minh, ứng dụng công nghệ số và tự động hóa, hướng tới trở thành trung tâm đấu giá cá ngừ đại dương đầu tiên của Đông Nam Á. Hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và dịch vụ hậu cần sẽ được nâng cấp đồng bộ, đáp ứng nhu cầu khai thác và bảo quản thủy sản một cách hiệu quả.
