Cựu binh Võ Việt Lâm đổi đời từ cây năn bộp, xây nhà tỷ đồng
Sau ngày đất nước thống nhất, người lính trẻ Võ Việt Lâm rời quân ngũ trở về quê hương Châu Thới, tỉnh Bạc Liêu, mang theo nhiều vết thương chiến tranh. Gia đình ông khi ấy lâm vào cảnh nghèo khó bởi đất đai nhiễm phèn mặn, cỏ mọc um tùm, việc trồng lúa hay nuôi cá đều thất bát triền miên. Trong một lần thăm đồng, ông Lâm chợt nhận ra những đám cỏ năn bộp mọc tự nhiên vẫn xanh tốt giữa vùng nước phèn. Người dân địa phương trước đây xem chúng là cỏ dại, chỉ dùng để nuôi trâu, vịt chạy đồng, nhưng ông Lâm lại nhìn thấy trong đó một cơ hội đổi đời tiềm năng.
Hành trình từ cỏ dại đến cây trồng chủ lực
Năm 2005, ông Lâm bắt đầu tìm hiểu kỹ lưỡng về đặc tính sinh trưởng của cây năn, học cách nhân giống, và quyết định chuyển đổi 3 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng năn. Ban đầu, hàng xóm xung quanh cười nhạo, cho rằng ông trồng cỏ mà cũng dám mơ chuyện làm giàu. Tuy nhiên, chỉ sau một mùa mưa, năn mọc xanh rì, năng suất cao bất ngờ, mang lại lợi nhuận gấp 3 lần so với trồng lúa truyền thống.
Theo ông Lâm, cây năn có nhiều ưu điểm vượt trội: ít tốn công chăm sóc, ít phân bón, ít sâu bệnh, lại đặc biệt phù hợp với vùng đất lung trũng, nhiễm phèn mặn. Chỉ sau khoảng 50 ngày trồng là có thể thu hoạch quanh năm, tạo nguồn thu ổn định. Ban đầu, vợ chồng ông tự tay nhổ năn, lột sạch rồi gửi bán ở các chợ đầu mối và quán ăn trong tỉnh. Qua nhiều năm, diện tích trồng năn được mở rộng lên hơn 5,4 ha, sản lượng tăng cao nên ông phải thuê thêm lao động.
Hiện tại, ông Lâm thuê 4 lao động nam để cải tạo đồng ruộng, trồng năn, chăm sóc bón phân, nhổ cỏ và thu hoạch; đồng thời thuê 4 lao động nữ chuyên lặt và tước năn. Năn sau khi được xử lý sạch sẽ được thương lái đến tận nhà thu mua, đảm bảo đầu ra ổn định.
Thu nhập ấn tượng và sự đổi thay
Ông Lâm chia sẻ, mỗi ngày gia đình ông bán từ 200 đến 300 kg năn tươi. Năn đã tước có giá bán từ 50.000 đến 70.000 đồng/kg, trong khi năn chưa tước có giá 7.000 đồng/kg. Sau khi trừ các khoản chi phí, mỗi ngày ông thu lãi hơn 1 triệu đồng. Ngoài nguồn thu chính từ năn, hàng năm, ông còn có thêm thu nhập khá từ các loại cá đồng sinh sống dưới ruộng năn.
Sau nhiều năm tích cóp lợi nhuận từ việc trồng năn, năm 2014, gia đình ông Lâm đã xây dựng được một căn nhà tường khang trang trị giá hơn 1 tỉ đồng trên chính mảnh đất vốn một thời hoang sơ, lung trũng. Đây là minh chứng rõ ràng cho sự đổi đời nhờ vào sự sáng tạo và quyết tâm.
Lan tỏa mô hình, tạo việc làm cho cộng đồng
Từ hiệu quả thiết thực của mô hình trồng năn bộp, năm 2023, ông Lâm đã vận động 50 hộ dân trong xóm thành lập Hợp tác xã (HTX) A Trung Đông, do ông đảm nhận vai trò giám đốc. Ngoài đất chuyên trồng lúa và nuôi cá đồng, HTX dành riêng 15 ha để trồng năn. Hiện nay, HTX cung cấp ra thị trường trong và ngoài tỉnh hai mặt hàng chủ lực là năn tươi và năn dưa. Nhờ áp dụng quy trình sản xuất sạch, sản phẩm năn tươi và năn dưa đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, nâng cao giá trị và uy tín.
Mô hình trồng năn của ông Lâm không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho bản thân mà còn giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động lớn tuổi, người dân tộc Khmer, và những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại địa phương. Chị Võ Trúc Lam (30 tuổi, ngụ ấp Mỹ Phú Đông, xã Châu Thới) là một ví dụ điển hình. Do bệnh tật từ nhỏ, chị bị run tay chân và chậm phát triển, nhưng nhờ công việc lột, tước năn cho HTX, chị cảm thấy tự tin hơn hẳn. Mỗi buổi, Lam và mẹ lột được từ 40 đến 50 kg năn tươi, với tiền công 1.500 đồng/kg, được bao cơm nước, tạo thu nhập ổn định giúp gia đình không phải phụ thuộc vào hỗ trợ nhà nước hay đi làm xa.
Được địa phương ghi nhận và khuyến khích nhân rộng
Ông Trần Thanh Tuấn, Chủ tịch xã Châu Thới, chia sẻ: "Người dân nơi đây ai cũng quý mến tinh thần vượt khó, làm giàu từ mô hình trồng năn của người thương binh 3/4 Võ Việt Lâm. HTX A Trung Đông hiện là mô hình sản xuất hiệu quả của địa phương và được khuyến khích nhân rộng."
Ông Tuấn cũng khẳng định: "Cùng với nhiều sản vật nổi tiếng lâu đời ở Châu Thới như mắm chua, thì cây năn bộp từng bị xem là cỏ dại được kỳ vọng sẽ cải thiện và nâng cao cuộc sống của người dân vùng Bán đảo Cà Mau." Câu chuyện của ông Võ Việt Lâm không chỉ là bài học về sự kiên trì và sáng tạo trong nông nghiệp, mà còn là nguồn cảm hứng cho nhiều hộ dân khác vươn lên thoát nghèo bền vững.
