Dưa hấu Quảng Trị được mùa nhưng mất giá, nông dân lo lắng trước nguy cơ thua lỗ
Được xem là một trong những "vựa dưa hấu" lớn nhất tỉnh Quảng Trị, xã Nam Trạch hiện có khoảng 170 hộ nông dân đang canh tác với tổng diện tích gần 300 ha. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, dưa hấu tại đây đạt năng suất cao, ước tính từ 12 đến 16 tấn/ha. Thế nhưng, niềm vui được mùa nhanh chóng tan biến khi giá thu mua tại ruộng chỉ dao động quanh mức 3.000 đồng/kg, một con số không đủ để bù đắp chi phí sản xuất, đẩy nhiều hộ dân vào cảnh thu không đủ chi.
Nỗi lo lớn trên cánh đồng dưa sai quả
Cánh đồng dưa hấu tại Nam Trạch đang bước vào kỳ thu hoạch rộ với những trái dưa căng mọng, sai quả. Đáng lẽ đây là thời điểm vui mừng, nhưng ông Hoàng Văn Hiền, một nông dân có hơn 20 năm kinh nghiệm, lại mang trong lòng một nỗi lo thường trực: "dưa rớt giá". Năm nay, ông Hiền thuê 2 ha đất cách nhà gần 10km để trồng giống dưa hấu Apolo 66. Ông đã dựng lều ăn ở ngay tại ruộng để chăm sóc, bảo vệ vườn dưa suốt thời gian qua.
"Dưa năm nay được mùa, sản lượng cao nên nguồn cung dồi dào. Tôi đã liên hệ nhiều thương lái nhưng vẫn chưa tìm được mối tiêu thụ ổn định. Nếu tình trạng này kéo dài, buộc lòng phải bán lẻ với giá rất thấp", ông Hiền bùi ngùi chia sẻ. Giá bán thấp hơn chi phí chăm sóc và thuê nhân công thu hoạch đang khiến ông và nhiều nông dân khác đối diện với những khó khăn chồng chất.
Chi phí cao, giá bán thấp - bài toán khó của người trồng dưa
Tình cảnh tương tự cũng xảy ra với gia đình ông Phạm Văn Sáu, ở cùng xã Nam Trạch, với 1,7 ha dưa hấu đang vào kỳ thu hoạch, sản lượng dự kiến đạt khoảng 20 tấn/ha. Ông Sáu cho biết, tổng chi phí thuê đất, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và xăng dầu bơm tưới đã lên đến hơn 170 triệu đồng, chưa tính đến công lao động bỏ ra. Sau hai tháng chăm sóc, sản lượng thu được gần 40 tấn, nhưng với giá hiện tại chỉ thu về được khoảng 120 triệu đồng.
Để thu hoạch kịp thời, gia đình ông phải thuê gần 30 nhân công với giá 40.000 đồng/giờ, khiến tổng thu nhập không đủ bù đắp chi phí sản xuất. "Nhiều ruộng dưa chín rộ vẫn nằm trên đồng, trong khi thời tiết nắng nóng làm tăng nguy cơ hư hỏng. Chúng tôi thực sự lo lắng", ông Sáu tâm sự.
Nguyên nhân sâu xa: Cung vượt cầu và sản xuất tự phát
Theo chia sẻ từ một thương lái thu mua dưa hấu tại Quảng Trị, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng rớt giá là do dưa thu hoạch cùng thời điểm với các tỉnh như Gia Lai, Quảng Ngãi và Đà Nẵng. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ chủ yếu vẫn là trong nước, chưa có hướng xuất khẩu, dẫn đến nguồn cung tăng cao, gây áp lực lớn lên giá cả.
Mặc dù có điều kiện tự nhiên thuận lợi và sản phẩm dưa hấu chất lượng cao, nhưng việc sản xuất tại đây vẫn mang tính tự phát, thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa người trồng, doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ. Điều này dẫn đến rủi ro lớn mỗi khi thị trường biến động, khiến người nông dân trở thành đối tượng chịu thiệt thòi nhất.
Giải pháp tình thế và định hướng lâu dài
Trước tình hình cấp bách, các tổ chức đoàn thể địa phương đã tích cực vào cuộc để hỗ trợ nông dân tiêu thụ sản phẩm. Đoàn Thanh niên và Hội Nông dân đã triển khai nhiều biện pháp như kết nối thị trường, quảng bá trên mạng xã hội và mở các điểm bán trực tiếp nhằm giúp bà con giảm bớt thiệt hại.
Anh Bùi Quang Dũng, Bí thư Đoàn thôn Đông Thành, xã Nam Trạch cho biết: "Đoàn viên, thanh niên đang hỗ trợ thu hoạch, vận chuyển và bán dưa cho bà con. Đồng thời, chúng tôi cũng kết nối qua mạng xã hội để tìm đầu ra nhanh nhất có thể".
Tuy nhiên, các giải pháp này mới chỉ mang tính tình thế. Về lâu dài, ông Lê Đình San, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Trạch, nhấn mạnh: "Địa phương đang định hướng tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, khuyến khích người dân tham gia hợp tác xã, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Chỉ khi chuyển từ sản xuất tự phát sang sản xuất có kế hoạch, gắn chặt với nhu cầu thị trường, người trồng dưa mới có thể ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng được mùa nhưng mất giá".
Giá dưa hấu giảm mạnh không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập trước mắt mà còn tác động sâu sắc đến khả năng tái đầu tư cho vụ sau của người nông dân. Bài toán tiêu thụ nông sản vẫn đang đòi hỏi những giải pháp bền vững hơn từ cả phía địa phương và các cơ quan chức năng.
