Sự ra đời của các câu lạc bộ hợp tác xã đang mở ra một hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Bắc Ninh. Thành lập từ năm 2024, Câu lạc bộ Hợp tác xã Lục Ngạn đã quy tụ 20 thành viên tiêu biểu trên địa bàn. Tại đây, những câu chuyện về chiếc máy sấy nông sản hay quy trình sản xuất VietGAP, GlobalGAP không còn là tài sản riêng của một cá nhân nào.
Chia sẻ kiến thức và đầu tư chung
Ông Ngô Văn Liên, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Thanh Hải, đồng thời là một thành viên năng nổ của câu lạc bộ, cho biết: "Trước đây, chúng tôi loay hoay với việc làm sao để sản phẩm đồng đều. Từ khi sinh hoạt trong câu lạc bộ, chúng tôi không chỉ học nhau cách chăm sóc cam, bưởi, vải thiều mà còn cùng nhau đầu tư hệ thống sấy hiện đại. Nhờ thế, chất lượng nông sản của các thành viên luôn ổn định, chi phí giảm, bảo đảm tiêu chuẩn được đưa vào hệ thống siêu thị lớn và xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh..."
Cũng qua mô hình câu lạc bộ hợp tác xã, sản lượng tiêu thụ mì gạo của các hợp tác xã thành viên như Hiền Phước, Thuận Hương thuộc Câu lạc bộ Hợp tác xã Lục Ngạn đã đạt tới 3.000 tấn mỗi năm. Câu lạc bộ hiện sở hữu tới 28 sản phẩm OCOP, khẳng định vị thế của nông sản địa phương.
Nhân rộng mô hình và chuyển đổi số
Từ hiệu quả tại Lục Ngạn, các Câu lạc bộ Hợp tác xã Yên Thế, Gia Bình và Lương Tài cũng nhanh chóng được hình thành. Nếu liên kết là nền tảng thì chuyển đổi số chính là “động cơ đẩy” giúp các hợp tác xã ở Bắc Ninh đi nhanh hơn. Đến năm 2026, hình ảnh những giám đốc hợp tác xã tay cầm smartphone điều hành toàn bộ quy trình sản xuất không còn hiếm gặp.
Tại Hợp tác xã sản xuất và kinh doanh mì Trại Lâm Thuận Hương (xã Nam Dương), một cuộc cách mạng về năng suất đã diễn ra. Với số vốn đầu tư hơn 2 tỷ đồng cho dây chuyền tráng mì liên hoàn, đơn vị đã rút ngắn thời gian sản xuất từ 40 giờ xuống còn 20 giờ mỗi mẻ chế biến.
Bà Nguyễn Thị Hương, Giám đốc Hợp tác xã, cho biết: “Dù lao động là nông dân, nhưng quản trị phải chuyên nghiệp. Chúng tôi dùng phần mềm kế toán để kiểm soát từ nguyên liệu đầu vào đến tồn kho, công nợ. Chuyển đổi số giúp chúng tôi minh bạch hóa quy trình, đó là cách duy nhất để tạo niềm tin với các đối tác lớn”.
Chính sách hỗ trợ và thách thức
Theo ông Phạm Minh Hiền, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh, chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu. Nghị định 38/2026/NĐ-CP về quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói vừa được tỉnh triển khai quyết liệt chính là chìa khóa để nông sản Bắc Ninh vươn tầm quốc tế. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030, 70% hợp tác xã trên địa bàn sẽ được hỗ trợ về công nghệ thông tin và đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử.
Mặc dù đạt được những bước tiến dài, nhưng con đường phía trước của các câu lạc bộ hợp tác xã vẫn còn không ít rào cản như thiếu vốn để đầu tư máy móc hiện đại, hạ tầng số ở nông thôn chưa đồng bộ, trình độ quản trị của một số hợp tác xã vẫn còn hạn chế. Tuy nhiên, với quyết tâm, các câu lạc bộ hợp tác xã ở tỉnh đang tiếp tục được hình thành và tương trợ nhau phát triển.
Sự chuyển mình của các hợp tác xã tại Bắc Ninh không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng, những dây chuyền, thiết bị được đầu tư lớn; mà chính là sự thay đổi trong tư duy của người nông dân: từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, từ sở hữu cá nhân sang hợp tác tập thể.
