Chuối Ngự Đại Hoàng: Nguồn Cung Không Đủ Cầu, Lợi Nhuận Cao Cho Người Dân
Theo Ủy ban Nhân dân xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình, nghề trồng chuối ngự Đại Hoàng đang mang lại doanh thu khoảng 2,5 tỷ đồng mỗi năm. Sau khi trừ đi các chi phí như phân bón và nhân công chăm sóc, lợi nhuận thu về vẫn còn trên 1,5 tỷ đồng. Đây là một nguồn thu nhập quan trọng, góp phần cải thiện đời sống cho nhiều hộ gia đình trong khu vực.
Lịch Sử Và Đặc Điểm Của Chuối Ngự Đại Hoàng
Làng Đại Hoàng, trước đây thuộc xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, đã có nghề trồng chuối này từ nhiều đời nay. Quả chuối ngự nhỏ, có màu vàng óng khi chín, vỏ mỏng và hương vị ngọt đậm đà, thơm ngon. Chuối ngự Đại Hoàng được xem như một sản vật nức tiếng của vùng đồng bằng Bắc Bộ, không chỉ mang lại cơm ăn, áo mặc mà còn là niềm tự hào của người dân địa phương.
Theo ông Hà Văn Tùng, Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Nam Lý, giống chuối này được trồng ở vùng bãi bồi đất pha cát, tạo nên hương vị riêng biệt. Mỗi năm có hai vụ, mỗi gốc cho ra khoảng hai buồng, với mỗi buồng từ 5 đến 6 nải. Chuối ngự Đại Hoàng đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao và đạt tiêu chuẩn VietGAP, khẳng định chất lượng và uy tín trên thị trường.
Thu Nhập Và Thách Thức Trong Canh Tác
Ông Trần Xuân Quang, 69 tuổi, một hộ dân có thu nhập chính từ nghề trồng chuối ngự, cho biết năm nay sản lượng tại các vườn thấp hơn so với mọi năm do ảnh hưởng của gió bão. Tuy nhiên, bù lại, quả chuối có mẫu mã đẹp và giá bán cao hơn. Vào ngày thường, mỗi nải chuối có giá từ 18.000 đến 23.000 đồng, nhưng trong thời điểm giáp Tết, giá bán tại vườn có thể lên đến 60.000 đến 80.000 đồng mỗi nải.
"Nhà tôi có khoảng 450 gốc chuối, tùy vào từng vụ mà cho ra sản lượng khác nhau. Mỗi buồng chuối ngự Đại Hoàng có từ 5 đến 6 nải, nếu bán với giá ngày Tết, thu về khoảng 400.000 đồng mỗi buồng. Đây là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình ở xã Nam Lý", ông Quang chia sẻ.
Dù giá bán cao hơn gấp nhiều lần so với các loại chuối khác, việc chăm sóc giống chuối ngự này lại rất khó khăn và tốn nhiều công sức. Người dân chủ yếu sử dụng vôi bột để trị côn trùng, sâu bệnh, và phải thường xuyên bóc bẹ cây, dọn sạch gốc. Nếu bị gió bão, cây dễ bị quật ngã do thân giòn, gây thiệt hại đáng kể.
Mạng Lưới Thu Mua Và Phân Phối
Không chỉ mang lại thu nhập cho người trồng, ở làng Đại Hoàng còn có nhiều hộ gia đình làm nghề thu mua chuối ngự, ủ chín và bán đến nhiều tỉnh, thành ở miền Bắc. Ông Trần Ngọc Thanh, 53 tuổi, cho hay mỗi nải chuối đang được ông giao tận nhà ở các tỉnh với giá khoảng 60.000 đồng. Vào những ngày cận Tết, nải đẹp có thể được bán với giá lên đến 100.000 đồng.
"Bà con chăm sóc rất kỹ nên quả căng bóng, đẹp hơn nhiều so với những năm trước. Mẫu mã quả chuối ngự Đại Hoàng năm nay miễn chê", ông Thanh nhận xét. Vụ Tết chuối ngự Đại Hoàng thường kéo dài trong khoảng 10 ngày, từ ngày 18 đến 28 tháng Chạp, là thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm.
Bạn hàng của ông Thanh đến từ nhiều địa phương ở miền Bắc, bao gồm cả những nơi có vựa chuối lớn như Hà Nội, Hưng Yên, và Bắc Ninh. Chuối ngự Đại Hoàng còn được ưa chuộng nhờ cách ủ chín thủ công từ hơi nóng của trấu trong lò kín có diện tích 3-4m², giữ được hương vị tự nhiên và màu sắc đẹp mắt.
"Thu nhập từ nghề này mỗi tháng vợ chồng tôi có thêm 7-8 triệu đồng, dù vất vả nhưng rất vui, góp phần quảng bá giống chuối ngự mà ông cha để lại", bà Trần Thị Mai, vợ ông Thanh, tâm sự.
Nguồn Gốc 'Chuối Tiến Vua' Và Tầm Nhìn Phát Triển
Lý giải về nguồn gốc tên gọi "chuối tiến vua", ông Tùng cho biết theo các vị cao niên làng Đại Hoàng, xa xưa vua nhà Trần khi qua vùng đất này đã tình cờ thưởng thức chuối ngự do người dân bản địa trồng. Được vua khen ngợi, chuối ngự đã trở thành của ngon vật lạ và từ đó được gọi là "chuối tiến vua". Diện tích trồng chuối đã được mở rộng và phát triển cho đến ngày nay.
Trong năm 2026, UBND xã Nam Lý sẽ tiếp tục tổ chức các hội nghị và hội thảo để cùng người dân gìn giữ nguồn gene quý, phát triển nghề trồng chuối ngự trở thành sản phẩm mục tiêu đưa ra thị trường toàn quốc và hướng đến xuất khẩu. Sản lượng hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường, nên khi cây mới trổ hoa đã có thương lái đến đặt hàng, đặc biệt là trước vụ Tết.
Từ năm 2009, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm chuối ngự Đại Hoàng. Năm 2012, Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam công bố chuối ngự Đại Hoàng nằm trong top 50 loại trái cây đặc sản Việt Nam, khẳng định vị thế và giá trị của sản phẩm này.
