Cà Mau: Nông dân 'thuốc cá vuông' cải tạo ao nuôi, thu tiền triệu dịp cận Tết
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, không khí tại các vuông nuôi tôm quảng canh ở tỉnh Cà Mau trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Người dân nơi đây bước vào mùa "thuốc cá vuông" – một công đoạn quen thuộc nhằm cải tạo môi trường nuôi trồng, chuẩn bị cho vụ tôm mới. Hoạt động này không chỉ giúp loại bỏ các loài cá dữ gây hại mà còn mang lại nguồn thu nhập đáng kể từ việc bán cá thu hoạch được.
Quy trình 'thuốc cá' truyền thống
Theo kinh nghiệm lâu đời của nông dân địa phương, họ sử dụng rễ cây thuốc cá xay nhuyễn, hòa vào nước để làm cá ngộp và nổi lên mặt nước, sau đó dễ dàng bắt bằng vợt. Trước khi tiến hành, người dân thường xả nước ra cho cạn để giảm thiểu chi phí mua thuốc cá. Ông Quách Văn Công (ấp Công Nghiệp, xã Phú Tân, tỉnh Cà Mau) chia sẻ: "Việc thuốc cá phải thực hiện vào con nước kém, khi mực nước sông thấp, để dễ xổ cạn vuông tôm và tiết kiệm tiền thuốc".
Hoạt chất trong rễ thuốc cá được cho là chỉ tác động đến các loài thủy sản thở bằng mang có máu đỏ như cá, trong khi tôm và cua hầu như không bị ảnh hưởng. Đây được xem là khâu thiết yếu trước mỗi vụ nuôi, nhằm loại bỏ những loài cá dữ như cá chẽm, cá ngát – những kẻ săn mồi có thể ăn tôm con và làm giảm sản lượng.
Thu nhập bất ngờ từ cá tự nhiên
Tại vuông tôm rộng hơn 2ha của gia đình ông Công, mọi người tất bật chuẩn bị thuốc cá. Ông cho biết: "Thuốc cá đã xay sẵn từ hôm trước, chờ xổ cạn nước là bắt đầu tạt. Khoảng 1 giờ sau, cá sẽ nổi lên để vớt và bán. Đợt này gia đình thu được hơn 10 triệu đồng tiền cá". Sản lượng cá thu hoạch nhiều hay ít phụ thuộc vào diện tích vuông và lượng cá tự nhiên theo nước sông vào sinh sống.
Bà Huỳnh Thị Hiếu (xã Năm Căn) cũng phấn khởi: "Mấy tháng nay cá chẽm quậy gần miệng cống nhiều nên phải thuốc. Vừa cải tạo vuông cho tôm lớn nhanh, vừa có cá chia cho bà con ăn Tết. Đợt này gia đình thu hơn 100kg cá các loại, bán được gần 7 triệu đồng, còn lại biếu họ hàng và hàng xóm trả công".
Cá chẽm – 'Kẻ thù' đáng ghét nhưng giá trị cao
Cá chẽm sống trong vuông nuôi tôm cua thường có nguồn thức ăn dồi dào, nhiều con lớn nhanh và có thể đạt trọng lượng hơn 10kg nếu lâu năm không bắt. Tuy nhiên, đối với nông dân nuôi tôm ở Cà Mau, đây là loài cá họ rất "ghét" do tập tính ăn mồi sống, hung dữ và có khả năng săn mồi với kích cỡ tương đương cơ thể.
Dù vậy, cá chẽm lại có giá trị kinh tế cao, được bán với giá khoảng 70.000 – 100.000 đồng/kg tùy kích cỡ. Loài cá này sống được cả trong môi trường nước mặn và nước lợ, thường được chế biến thành các món ngon như chiên, nấu khoai môn hoặc lẩu chua.
Chu kỳ và lợi ích lâu dài
Người nuôi tôm cho biết, trung bình khoảng 2 năm họ thuốc cá một lần để "thanh lọc" vuông nuôi. Ông Phạm Minh Trường (xã Quách Phẩm) giải thích: "Mỗi vuông có thời điểm thuốc khác nhau, nhưng sau mỗi đợt đều có thêm thu nhập và thuận lợi bước vào vụ tôm mới. Đây cũng là nguồn vốn để tái đầu tư thả giống cho vụ mùa tiếp theo".
Công việc thuốc cá thường được phân công rõ ràng: đàn ông lo việc tạt thuốc và vớt cá, trong khi phụ nữ đảm nhận phân loại và bán cho thương lái. Từ tờ mờ sáng, cả gia đình cùng nhau chuẩn bị xuồng, vợt và thùng, tạo nên không khí lao động hăng say trước thềm năm mới.
Hoạt động "thuốc cá vuông" không chỉ là một phần của văn hóa nuôi trồng thủy sản ở Cà Mau mà còn minh chứng cho sự thích ứng linh hoạt của người dân với thiên nhiên, biến thách thức thành cơ hội kinh tế trong mùa Tết đến xuân về.
