Tại Cuộc thi “Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long” lần thứ I và chuỗi hoạt động xoay quanh hệ sinh thái nông nghiệp, sự kiện đã thực sự trở thành ngày hội của những người nông dân một nắng hai sương. Cuộc hội ngộ này còn là bản lề cho bước chuyển mình chiến lược của ngành lúa gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Đánh thức “hương phù sa” trên vùng đất khó
Nhấn mạnh vào chất lượng thay vì số lượng, hướng tới phát triển bền vững thay vì khai thác cạn kiệt, Cà Mau đang viết lại câu chuyện mới cho hạt gạo quê hương. Để hiểu rõ hơn về tầm nhìn và những bước đi chiến lược này, Báo Nhân Dân đã có cuộc trò chuyện đầy cởi mở với ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau.
Bệ phóng vươn tầm cho “Hạt ngọc sinh thái”
Phóng viên: Kính thưa đồng chí Phó Chủ tịch, Cà Mau sở hữu lợi thế cực kỳ khác biệt với mô hình canh tác sinh thái lúa-tôm. Vừa qua, việc tiên phong đăng cai Cuộc thi Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ I mở ra cơ hội quảng bá rất lớn. Tỉnh có chiến lược gì thông qua “bệ phóng” của sự kiện này để định vị phân khúc, nâng tầm thương hiệu “gạo sinh thái lúa-tôm” Cà Mau?
Ông Lê Văn Sử: Đây là một câu hỏi chạm đúng vào sự trăn trở và cả niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Cà Mau. Trước hết, chúng tôi nhận thức rằng ngành hàng lúa gạo không chỉ là một lĩnh vực sản xuất, mà còn là sinh kế, là văn hóa và là thương hiệu chung của người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Những cánh đồng không chỉ mang lại ấm no, mà còn giữ gìn cốt cách của người miền tây sông nước.
Vì vậy, việc Cà Mau tiên phong đăng cai tổ chức cuộc thi là trách nhiệm và cũng là cơ hội để tôn vinh sản phẩm, tôn vinh quy trình canh tác và tôn vinh sự sáng tạo của người nông dân. Chúng ta đang chứng kiến một thế hệ nông dân mới, những người biết làm chủ mảnh vườn, thửa ruộng bằng tri thức và tình yêu thiên nhiên.
Thứ hai, thông qua cuộc thi, Cà Mau muốn khẳng định rõ định hướng phát triển riêng của mình. Đó là không chạy theo sản lượng, mà đề cao chất lượng và giá trị gia tăng. Bởi đây chính là lợi thế khác biệt của tỉnh, đặc biệt với mô hình sản xuất sinh thái lúa-tôm. Giữa một thị trường cạnh tranh khốc liệt, sự khác biệt chính là chìa khóa.
Thứ ba, sau cuộc thi, chúng tôi sẽ tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm: Chuẩn hóa tiêu chuẩn sản phẩm; xây dựng nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý; và hướng đến phân khúc cao cấp, xuất khẩu có chọn lọc. Qua đó, từng bước nâng tầm thương hiệu gạo Cà Mau trên thị trường. Hạt gạo của chúng ta phải xuất hiện ở những nơi trân trọng giá trị sinh thái và sức khỏe con người.
Lời giải cho bài toán “Xanh hóa” và Tín chỉ Carbon
Phóng viên: Nghe ông chia sẻ, có thể thấy bức tranh nông nghiệp đang chuyển gam màu rất rõ nét. Nâng tầm chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo hiện nay không chỉ đo lường bằng sản lượng hay độ ngon, mà còn ở quy trình canh tác giảm phát thải. Xin hỏi, định hướng của tỉnh sau cuộc thi này như thế nào trong việc quy hoạch các vùng lúa chất lượng cao gắn liền với thị trường tín chỉ carbon, qua đó giải quyết triệt để bài toán nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người nông dân?
Ông Lê Văn Sử: Đây thực sự là xu thế tất yếu và không thể đảo ngược. Đối với điều kiện đặc thù của tỉnh Cà Mau, chúng tôi định hướng quy hoạch sản xuất lúa theo hai vùng sinh thái chủ đạo: Một là vùng chuyên lúa chất lượng cao; hai là vùng lúa-tôm sinh thái, cũng là lợi thế rất riêng của tỉnh. Những thảm lúa uốn lượn bên bờ bao vuông tôm không chỉ đẹp về cảnh quan mà còn là một vòng tuần hoàn sinh thái tuyệt vời.
Trong định hướng phát triển, cả hai vùng này đều được xác định chung một mục tiêu xuyên suốt, đó là sản xuất lúa chất lượng cao-phát thải thấp, hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu.
Trên cơ sở tham khảo và học tập từ những mô hình thành công của các tỉnh trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long và sự thành công các mô hình của Cà Mau về sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, chúng tôi kỳ vọng và tin tưởng đến năm 2030, Cà Mau sẽ hình thành được hơn 50.000ha sản xuất theo hướng này.
Chặng đường phía trước dẫu còn nhiều thách thức, nhưng qua đó, Cà Mau kỳ vọng không chỉ nâng cao giá trị hạt gạo, mà còn tăng thu nhập, tạo sinh kế ổn định cho người dân, đóng góp tích cực vào mục tiêu giảm phát thải chung của quốc gia. Đó là cam kết của Cà Mau với cộng đồng và với thế hệ tương lai.
Liên kết để cùng đi xa trên bản đồ nông sản
Phóng viên: Cuộc thi có tên gọi “Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long” mang đậm thông điệp về sự hợp tác. Xin lãnh đạo tỉnh cho biết, sau sự kiện hội tụ hàng trăm gian hàng chuyên đề “Lúa thơm-Tôm sạch”, Cà Mau sẽ chủ động kiến tạo các cơ chế liên kết vùng như thế nào với các tỉnh trong khu vực để hình thành hệ sinh thái nông nghiệp đồng bộ, tránh tình trạng mạnh ai nấy làm trong xuất khẩu lúa gạo?
Ông Lê Văn Sử: Một cánh én nhỏ chẳng làm nên mùa Xuân. Chúng tôi nhận thức rõ, sản xuất nông sản ngày nay không thể phát triển riêng lẻ, mà phát triển theo chuỗi liên kết từng vùng và tiến tới liên kết toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long, bởi chỉ khi liên kết chặt chẽ thì ngành hàng lúa gạo mới có thể nâng cao giá trị và phát triển bền vững.
Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung vào ba hướng đi chính. Đầu tiên là liên kết vùng nguyên liệu, phát huy lợi thế của từng địa phương để hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn, đồng bộ về chất lượng. Kế đó là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi, bảo đảm đầu ra ổn định cho người nông dân. Sau cùng là phối hợp xúc tiến thương mại chung của toàn vùng, xây dựng hình ảnh và thương hiệu gạo Đồng bằng sông Cửu Long trên thị trường trong nước và quốc tế.
Với riêng Cà Mau, chúng tôi xác định vai trò là trung tâm sản xuất gạo sinh thái đặc thù, đặc biệt là mô hình lúa-tôm, đồng thời chủ động kết nối với các tỉnh trong vùng về chế biến, logistics và xuất khẩu, qua đó góp phần hình thành một hệ sinh thái ngành hàng lúa gạo đồng bộ, hiệu quả và bền vững. Chúng tôi muốn cùng các tỉnh bạn đưa hạt gạo miền tây vươn ra biển lớn bằng chính sự tử tế và tinh thần đoàn kết.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông về những chia sẻ rất tâm huyết. Chúc cho khát vọng xanh của Cà Mau sớm đơm hoa, kết trái.
