Bộ Tài chính đề xuất cải cách mạnh mẽ chính sách bảo hiểm nông nghiệp
Bộ Tài chính đang tích cực xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 58/2018/NĐ-CP về bảo hiểm nông nghiệp (BHNN). Động thái này nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả và mở rộng phạm vi bảo vệ cho người sản xuất nông nghiệp trước những rủi ro ngày càng gia tăng.
Tăng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho nhiều nhóm đối tượng
Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh đáng kể mức hỗ trợ phí bảo hiểm. Cụ thể, cá nhân sản xuất nông nghiệp thuộc diện hộ nghèo sẽ được hỗ trợ tối đa 95% phí BHNN, tăng 5% so với quy định hiện hành. Đặc biệt, cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo - nhóm trước đây chỉ được hỗ trợ 20% - sẽ được nâng mức hỗ trợ lên 50%, thể hiện sự quan tâm rộng rãi hơn. Đồng thời, các tổ chức sản xuất nông nghiệp được đề xuất hỗ trợ 30% phí bảo hiểm, tăng 10% so với trước.
Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng, hướng tới khuyến khích đông đảo nông dân và doanh nghiệp tham gia BHNN, thay vì chỉ tập trung chủ yếu vào nhóm hộ nghèo, cận nghèo như thời gian qua. Theo Bộ Tài chính, trên cơ sở đề xuất của UBND các tỉnh, thành phố, tổng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước ước tính khoảng 151,8 tỷ đồng mỗi năm.
Mở rộng đối tượng bảo hiểm và đề xuất cho vay đóng phí
Không chỉ tăng mức hỗ trợ, dự thảo còn mở rộng đối tượng được bảo hiểm. Bên cạnh 3 nhóm hiện hành gồm cây trồng (lúa, cao su, hồ tiêu, điều, cà phê, cây ăn quả, rau), vật nuôi (trâu, bò, lợn, gia cầm) và nuôi trồng thủy sản (tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá tra), Bộ Tài chính đề xuất bổ sung các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản chủ lực của từng địa phương. Điều này giúp chính sách linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù sản xuất vùng miền.
Một điểm mới đáng chú ý khác là đề xuất cho phép tổ chức tín dụng cung cấp khoản vay để các tổ chức, cá nhân sản xuất nông nghiệp đóng phần phí bảo hiểm ngoài phần được ngân sách hỗ trợ. Hợp đồng bảo hiểm có thể được coi là một phần tài sản bảo đảm cho khoản vay (nếu có). Theo Bộ Tài chính, quy định này mang ý nghĩa an sinh xã hội rõ nét, đồng thời tạo điều kiện để nông dân không bị "rào cản" tài chính khi tham gia BHNN.
Bối cảnh và thách thức trong triển khai bảo hiểm nông nghiệp
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp, sản xuất nông nghiệp đứng trước nhiều rủi ro, việc nâng mức hỗ trợ BHNN được xem là giải pháp cần thiết để tạo "đòn bẩy" cho khu vực nông nghiệp - nông thôn. Nếu được thông qua, các đề xuất mới không chỉ góp phần gia tăng tỷ lệ tham gia bảo hiểm, mà còn thể hiện rõ vai trò "bà đỡ" của Nhà nước trong việc bảo vệ sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân.
Đánh giá về quá trình thực hiện thời gian qua, Bộ Tài chính cho biết dù đã rút ra nhiều kinh nghiệm sau giai đoạn thí điểm 2011-2013, BHNN vẫn là một sản phẩm mới, phức tạp. Không chỉ nông dân mà ngay cả đội ngũ cán bộ thực thi chính sách ở cơ sở cũng còn lúng túng trong tổ chức triển khai. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận nông dân về vai trò, ý nghĩa của BHNN còn hạn chế. Tâm lý "trông chờ hỗ trợ sau thiên tai" vẫn tồn tại, khiến tỷ lệ tham gia chưa cao.
Thực tế cho thấy, người tham gia chủ yếu vẫn là hộ nghèo, cận nghèo - nhóm được hỗ trợ mức cao; trong khi các cá nhân không thuộc diện khó khăn và các tổ chức sản xuất tham gia còn khá khiêm tốn. Về phía doanh nghiệp bảo hiểm, BHNN được đánh giá là nghiệp vụ phức tạp, rủi ro cao do đặc thù thiên tai, dịch bệnh diễn biến khó lường.
Kinh nghiệm quốc tế và số liệu thực tế tại Việt Nam
Bộ Tài chính cho biết, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có mức hỗ trợ phí bảo hiểm tương đương hoặc cao hơn Việt Nam. Tại Mỹ, Nhà nước hỗ trợ khoảng 69% phí; Canada 66%; Tây Ban Nha và Nhật Bản khoảng 50%. Không chỉ dừng ở hỗ trợ phí, Chính phủ các nước còn triển khai nhiều chính sách đi kèm như hỗ trợ chi phí quản lý cho doanh nghiệp bảo hiểm, nhận tái bảo hiểm, hoặc cung cấp miễn phí hợp đồng bảo hiểm năng suất thiên tai cơ bản cho toàn bộ diện tích cây trồng.
Theo số liệu của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) giai đoạn 2019-2024, có 4 địa phương triển khai chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp. Cụ thể, Nghệ An, Thái Bình đối với cây lúa; Hà Giang, Bình Định đối với vật nuôi trâu, bò. Tổng số hộ nông dân/tổ chức sản xuất tham gia bảo hiểm hơn 20.000 hộ. Tổng giá trị được bảo hiểm 217 tỷ đồng. Tổng số phí bảo hiểm gần 9,5 tỷ đồng (trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ là 8,02 tỷ đồng).
