An Giang quyết liệt xóa bỏ tàu cá '3 không', siết chặt quản lý để gỡ 'thẻ vàng' IUU
Sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh An Giang đã xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong khai thác thủy sản theo khuyến nghị quốc tế. Theo ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tỉnh đang tập trung cao độ vào 4 nhóm giải pháp then chốt.
Bốn trụ cột giải pháp then chốt
Các giải pháp bao gồm: hoàn thiện khung pháp lý; quản lý, giám sát hoạt động tàu cá; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; và tăng cường thực thi pháp luật, xử lý vi phạm. Các kế hoạch hành động được xây dựng cụ thể, phân công rõ trách nhiệm từng sở, ngành, kèm lộ trình và thời hạn thực hiện chi tiết.
Tỉnh đã thành lập tổ công tác liên ngành gồm lực lượng thanh tra, công an, bộ đội biên phòng và các đơn vị chuyên môn để phối hợp kiểm soát, xử lý vi phạm một cách hiệu quả, đồng bộ và nhất quán.
Chấm dứt hoàn toàn tàu cá '3 không'
Một trong những điểm sáng nổi bật của An Giang là việc chấm dứt hoàn toàn tình trạng tàu cá '3 không' (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép), vốn được xem là 'lỗ hổng' lớn trong quản lý nghề cá suốt thời gian dài trước đây.
Hiện nay, 100% tàu cá của tỉnh đã được cập nhật vào hệ thống dữ liệu quốc gia Vnfishbase với tổng số 10.878 chiếc. Đặc biệt, toàn bộ tàu cá đủ điều kiện khai thác đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đáp ứng đầy đủ quy định của Luật Thủy sản 2017. Trong đó, 3.577/3.586 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã hoàn tất lắp đặt VMS; 9 tàu còn lại không hoạt động được quản lý chặt chẽ tại địa phương.
Song song đó, tỉnh tăng cường rà soát nhóm tàu từ 12 m đến dưới 15 m, yêu cầu chủ tàu thực hiện đầy đủ việc sơn, đánh dấu, ghi số hiệu theo quy định, đồng thời theo dõi sát sao các tàu có nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.
Quản lý chặt chẽ tàu không đủ điều kiện
Đối với 645 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động (do hết hạn giấy phép, đăng kiểm…), địa phương quản lý chặt chẽ vị trí neo đậu, không cho ra khơi; đồng thời hoàn tất các thủ tục pháp lý như cấp phép lại, xóa đăng ký hoặc xử lý theo quy định hiện hành.
Minh bạch chuỗi khai thác thủy sản, siết chặt nguồn gốc
Không chỉ quản lý khâu khai thác, An Giang còn kiểm soát nghiêm ngặt toàn bộ chuỗi giá trị thủy sản. Từ thu mua, chế biến đến doanh nghiệp xuất khẩu đều được đặt trong 'vòng giám sát' chặt chẽ. Các doanh nghiệp chế biến, đặc biệt là đơn vị xuất khẩu sang thị trường châu Âu, được kiểm tra thường xuyên nhằm đảm bảo không có 'kẽ hở' cho sản phẩm khai thác bất hợp pháp lọt vào chuỗi cung ứng.
Việc truy xuất nguồn gốc được thực hiện chặt chẽ thông qua hệ thống điện tử, yêu cầu chủ tàu, thuyền trưởng bắt buộc khai báo tàu ra vào cảng, ghi nhật ký khai thác và nhật ký thu mua, chuyển tải trên nền tảng eCDT. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, việc siết nguồn gốc như trên tuy ban đầu có gây khó khăn cho ngư dân và doanh nghiệp, nhưng về lâu dài sẽ giúp nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm thủy sản Việt Nam.
Do đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng, giúp ngư dân và doanh nghiệp hiểu rõ và tuân thủ quy định về chống khai thác IUU một cách thực chất, không đối phó.
Thực thi pháp luật với tinh thần 'không khoan nhượng'
Song song với quản lý, công tác thực thi pháp luật được An Giang đẩy mạnh với tinh thần 'không khoan nhượng'. Những hành vi vi phạm như khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, tắt thiết bị giám sát hành trình, vượt ranh giới… đều bị xử lý nghiêm khắc.
Với quan điểm 'không có vùng cấm', các lực lượng chức năng tỉnh An Giang đã xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Trong hơn 2 năm qua, tỉnh đã xử phạt liên quan vi phạm khai thác thủy sản vùng biển nước ngoài với số tiền gần 30 tỉ đồng.
Ngoài ra, các vi phạm liên quan đến mất kết nối thiết bị VMS, vượt ranh giới trên biển cũng bị xử phạt hơn 26 tỉ đồng. Đáng chú ý, lực lượng chức năng tỉnh đã khởi tố 55 vụ án hình sự, trong đó 33 vụ đã xét xử liên quan đến vi phạm khai thác thủy sản vùng biển nước ngoài. Các vụ việc tàu cá bị nước ngoài bắt giữ được điều tra, xác minh và xử lý dứt điểm khi đủ căn cứ pháp lý, góp phần nâng cao tính răn đe, giáo dục trong cộng đồng ngư dân.
Hướng tới nghề cá bền vững lâu dài
Cùng với việc tập trung xử lý trước mắt, An Giang còn hướng tới giải pháp lâu dài thông qua đề án chuyển đổi nghề cho hàng ngàn ngư dân. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm giảm áp lực khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và tạo sinh kế bền vững.
Hiện, toàn tỉnh có 645 tàu cá nằm bờ do không đủ điều kiện hoạt động, chủ yếu do hết hạn giấy phép hoặc không đáp ứng yêu cầu đăng kiểm. Để giải quyết bài toán này, An Giang đang xây dựng đề án chuyển đổi nghề cho ngư dân, hướng đến giảm áp lực khai thác và tạo sinh kế bền vững hơn. Các mô hình như nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, hoặc chuyển sang ngành nghề khác đang được nghiên cứu triển khai một cách bài bản.
Với những nỗ lực quyết liệt, bài bản và đồng bộ, An Giang đang từng bước khẳng định vai trò, trách nhiệm trong hành trình cùng cả nước gỡ bỏ 'thẻ vàng' IUU, nâng cao uy tín thủy sản trên thị trường quốc tế, hướng tới ngành khai thác thủy sản hiện đại, bền vững và có trách nhiệm.
