Ngân hàng Nhà nước đề xuất nới lỏng trần tín dụng cho các dự án trọng điểm tại Hà Nội
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) hiện đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo sửa đổi, bổ sung Quyết định 09/2024/QĐ-TTg. Động thái này nhằm hướng tới việc nới lỏng cơ chế cấp tín dụng vượt giới hạn đối với các dự án lớn, có ý nghĩa quan trọng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội. Nội dung đề xuất được xây dựng dựa trên tinh thần của Nghị quyết 258/2025/QH15 do Quốc hội ban hành, về việc thí điểm cơ chế đặc thù cho các dự án trọng điểm tại Hà Nội.
Điểm mở rộng đáng chú ý trong dự thảo mới
Theo dự thảo mới được công bố, các tổ chức tín dụng sẽ được xem xét cho phép cấp tín dụng vượt trần đối với những khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án có quy mô và ý nghĩa kinh tế - xã hội lớn. Điều kiện tiên quyết là các dự án này phải đã được Hội đồng nhân dân thành phố hoặc Ủy ban nhân dân TP Hà Nội chính thức chấp thuận chủ trương đầu tư.
Đây được xem là một bước mở rộng đáng kể so với các quy định hiện hành, vốn chủ yếu chỉ áp dụng cơ chế đặc thù này cho các lĩnh vực được coi là trọng yếu của quốc gia như năng lượng, giao thông, hoặc các dự án do Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ trực tiếp quyết định chủ trương đầu tư.
Mức trần cụ thể và mục tiêu an toàn
Về giới hạn cụ thể, dự thảo đề xuất mức cấp tín dụng tối đa vượt trần không được vượt quá 38% vốn tự có của ngân hàng đối với một khách hàng đơn lẻ. Đồng thời, đối với một khách hàng cùng với những người có liên quan, con số này sẽ là không quá 52% vốn tự có khi cho vay các dự án lớn tại Hà Nội.
Quy định này được đưa ra trong bối cảnh Luật các Tổ chức tín dụng năm 2024 đã có những điều chỉnh theo hướng giảm dần giới hạn tín dụng cho một khách hàng và nhóm khách hàng có liên quan, với mục tiêu đạt lần lượt 10% và 15% vào năm 2030. Mục đích chính là nhằm giảm thiểu rủi ro tập trung tín dụng tại các tổ chức tín dụng, đồng thời đảm bảo nguồn vốn được phân bổ rộng rãi, tránh tình trạng chỉ tập trung vào một số ít khách hàng lớn.
Kinh nghiệm từ các dự án quốc gia quan trọng
Trong thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần cho phép các tổ chức tín dụng được cấp tín dụng vượt giới hạn để thực hiện các dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa đặc biệt về kinh tế - xã hội. Có thể kể đến một số dự án tiêu biểu như: Thủy điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu, Nhiệt điện Vĩnh Tân 4, và gần đây nhất là Dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1.
Qua quá trình rà soát, Dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1 được đánh giá là dự án quan trọng quốc gia được phê duyệt mức cấp tín dụng vượt giới hạn lớn nhất từ trước đến nay. Cụ thể, mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là 38% vốn tự có, và đối với EVN cùng người có liên quan là 52% vốn tự có.
Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh: "Việc xem xét các khoản cấp tín dụng vượt giới hạn được thực hiện rất chặt chẽ, đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định tại Quyết định 13/2018/QĐ-TTg và các quy định pháp luật liên quan. Trên cơ sở đó, NHNN nhận thấy cần thiết phải thiết lập ngưỡng mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn được phê duyệt, nhằm vừa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn thực hiện dự án, đáp ứng nhu cầu vốn phát triển kinh tế - xã hội, nhưng đồng thời vẫn phải đảm bảo nguyên tắc an toàn."
Tác động tiềm năng và nhu cầu vốn thực tế
Theo số liệu từ cơ quan quản lý, tính đến ngày 31/12/2025, vốn tự có của một số ngân hàng thương mại lớn đạt mức đáng kể, chẳng hạn như Vietcombank có 222.722 tỷ đồng và Vietinbank đạt 229.177 tỷ đồng. Nếu áp dụng mức cấp tín dụng tối đa vượt trần theo đề xuất (38% và 52%), thì mức cấp tín dụng vượt giới hạn tối đa đối với một khách hàng có thể lên tới khoảng 87 nghìn tỷ đồng, và đối với một khách hàng cùng người có liên quan là khoảng 119 nghìn tỷ đồng.
Trong quá trình xây dựng Nghị quyết 258/2025/QH15, Bộ Tài chính đã cung cấp thông tin về một số dự án trọng điểm của Thành phố Hà Nội với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 300 nghìn tỷ đồng, trong đó nhu cầu vay vốn chiếm khoảng 85% (tương đương 255 nghìn tỷ đồng). Như vậy, việc áp dụng mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn không quá 38% và 52% sẽ tạo điều kiện để các ngân hàng thương mại phối hợp, cấp tín dụng hợp vốn, từ đó đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu vốn cho các dự án theo tinh thần của Nghị quyết 258/2025/QH15.
