Người dân và doanh nghiệp siết chặt hầu bao, ưu tiên gửi tiền ngân hàng giữ vốn
Theo báo cáo mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước về việc thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện giai đoạn 2020 - 2025, đến nay đã có 6/9 chỉ tiêu phấn đấu được hoàn thành thành công. Trong số đó, tỷ lệ người trưởng thành sở hữu tài khoản thanh toán tại ngân hàng đã đạt mức ấn tượng 86,97%, vượt xa mục tiêu đề ra là ít nhất 80%. Đặc biệt, tỷ lệ người trưởng thành có tiết kiệm gửi tại ngân hàng trong vòng 12 tháng qua so với tổng số người trưởng thành đã chạm ngưỡng 33%, cao hơn mức mục tiêu từ 25% đến 30%.
Thống kê tiền gửi tăng mạnh phản ánh tâm lý thận trọng
Số liệu thống kê mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước về tiền gửi của cá nhân và tổ chức cũng cho thấy những con số đáng chú ý. Cụ thể, trong tháng 9 năm 2025, cá nhân đã gửi vào hệ thống ngân hàng tổng cộng 7,832 triệu tỉ đồng, tăng 84.000 tỉ đồng so với tháng 7 năm 2025 và tăng 10,86% so với cuối năm 2024. Đồng thời, các tổ chức kinh tế cũng gửi vào 8,35 triệu tỉ đồng, tăng 374.000 tỉ đồng so với tháng 7 năm 2025 và tăng 8,91% so với cuối năm 2024.
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Đào Lê Trang Anh, giảng viên cấp cao ngành tài chính tại Đại học RMIT Việt Nam, phân tích rằng tỷ lệ người trưởng thành có tiết kiệm gửi tại ngân hàng như trên cho thấy người dân ngày càng chủ động hơn trong việc giữ lại một phần thu nhập để dự phòng cho tương lai và tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thức. Đây là một dấu hiệu tích cực khi xét từ góc độ nâng cao năng lực dự trữ tài chính của từng hộ gia đình.
Tuy nhiên, con số 33% này cũng phản ánh rõ ràng tâm lý thận trọng hơn là sự phấn khởi trong chi tiêu hay đầu tư. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều bất ổn, căng thẳng địa chính trị tiếp tục gây áp lực lên thương mại và thị trường tài chính, nhiều người có xu hướng siết chặt hầu bao, ưu tiên giữ vốn an toàn thay vì mở rộng chi tiêu hay đầu tư vào các kênh rủi ro.
Doanh nghiệp cũng tăng cường tích trữ tiền gửi ngân hàng
Thời gian qua, không chỉ cá nhân mà nhiều doanh nghiệp cũng tăng cường tích trữ tiền gửi ngân hàng thay vì chi tiêu để mở rộng sản xuất và kinh doanh. Theo bà Trang Anh, nguyên nhân căn bản của hiện tượng này là do sức cầu nội địa và đầu tư thực tế còn yếu, khiến doanh nghiệp không chắc chắn về lợi nhuận trong tương lai.
"Chi phí vốn và lãi suất thị trường tương đối cao trong thời gian gần đây đã làm giảm ưu thế của việc vay vốn cho đầu tư dài hạn. Trong bối cảnh lãi suất thực cao và rủi ro thị trường tăng, việc gửi tiền ngân hàng nhằm duy trì thanh khoản được xem là lựa chọn an toàn hơn", bà Trang Anh nhấn mạnh.
Cần khơi thông dòng vốn vào đầu tư và sản xuất
Số liệu thống kê mới nhất của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, tính đến tháng 12 năm 2025, tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt 18,6 triệu tỉ đồng, tăng 19,07% so với cuối năm 2024. Hầu hết các lĩnh vực đều ghi nhận mức tăng trưởng dương, tuy nhiên tốc độ tăng có sự khác biệt đáng kể giữa các ngành.
Cụ thể, lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản tăng 11,01%, trong khi công nghiệp và xây dựng tăng 12,37%. Đáng chú ý, trong nhóm này, xây dựng đạt mức tăng 17,46%, cao hơn nhiều so với công nghiệp (10,09%) và cao hơn mức tăng chung của nhiều ngành khác.
Bên cạnh tín dụng chảy vào các lĩnh vực sản xuất, nhiều chuyên gia kinh tế bày tỏ lo ngại khi tỷ trọng tín dụng bất động sản trong tổng dư nợ tín dụng tiếp tục tăng. Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển thị trường tài chính - bất động sản toàn cầu, nhìn nhận rằng thời gian qua, tín dụng vào bất động sản liên tục tăng "nóng", cần siết chặt tín dụng cho vay bất động sản để giảm tỷ lệ trong tổng dư nợ xuống.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cần hỗ trợ các ngân hàng để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn dễ dàng hơn.
Dự báo và giải pháp cho tương lai
Bà Trang Anh dự báo rằng trong thời gian tới, tiền gửi ngân hàng vẫn sẽ là lựa chọn ưu tiên của hộ gia đình và không ít doanh nghiệp. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi là dòng vốn chảy vào ngân hàng phải được dẫn dắt hiệu quả sang khu vực sản xuất và kinh doanh.
Để khơi thông dòng vốn, chính sách tiền tệ cần được điều hành theo hướng linh hoạt, hỗ trợ có mục tiêu thay vì nới lỏng đại trà. Ví dụ, có thể ưu tiên tín dụng cho các lĩnh vực như sản xuất chế biến, công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa có dự án khả thi.
"Cốt lõi không chỉ là giảm lãi suất để kích cầu tín dụng, mà là nâng cao năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp, phát triển cân bằng giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Một thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch, thị trường chứng khoán ổn định và cơ chế chia sẻ rủi ro hiệu quả sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, tạo kênh dẫn vốn dài hạn cho nền kinh tế. Khi đó, dòng tiền tiết kiệm sẽ được chuyển hóa hiệu quả hơn thành đầu tư, đóng góp tích cực cho mục tiêu tăng trưởng bền vững và nâng cao chất lượng tăng trưởng quốc gia", bà Trang Anh nhấn mạnh.
Từ khoảng cuối năm 2025 đến nay, mặt bằng lãi suất huy động có xu hướng tăng mạnh. Hiện nay, không ít ngân hàng như Bac A Bank, BVBank, LPBank, MBV, OCB, PGBank... đang niêm yết lãi suất huy động tiền gửi từ 7%/năm. Thậm chí, mức lãi suất khoảng 8%/năm cũng ngày càng xuất hiện nhiều hơn ở các ngân hàng, phản ánh sự cạnh tranh trong việc thu hút nguồn vốn.
