Ngành ngân hàng 2026: Làn sóng M&A và tăng vốn định hình tương lai
Tính đến thời điểm hiện tại, phần lớn các ngân hàng tại Việt Nam đã công bố kế hoạch tổ chức đại hội đồng cổ đông thường niên (ĐHĐCĐ) cho năm 2026. Bên cạnh các mục tiêu tăng trưởng mạnh mẽ về lợi nhuận và quy mô, những vấn đề như tăng vốn điều lệ, tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, cùng các hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) đang trở thành tâm điểm chú ý của giới đầu tư và chuyên gia tài chính.
Những tín hiệu đầu tiên từ thị trường
Thực tế cho thấy, ngay từ những tháng đầu năm 2026, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã công bố danh sách 33 nhà đầu tư tham gia đợt phát hành riêng lẻ hơn 264 triệu cổ phiếu, dự kiến thực hiện trong quý I/2026. Thương vụ này ước tính mang về khoảng 10.272 tỷ đồng, với sự góp mặt của nhiều nhà đầu tư tổ chức lớn như Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), nhóm quỹ liên quan Dragon Capital, Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI (SSIAM), Darasol Investments Limited và Manulife Việt Nam.
Tuy nhiên, tâm điểm của thị trường trong năm 2026 được cho là kế hoạch chào bán 6,5% vốn của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Cuối tháng 1/2026, ngân hàng này đã gửi thư mời các đơn vị tư vấn tham gia báo giá dịch vụ thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Thương vụ đã bước vào giai đoạn hoàn thiện sau hơn sáu năm trì hoãn. Theo ước tính của thị trường, thương vụ này có thể mang lại khoảng 1,3-1,4 tỷ USD. Quy mô này tương đương thương vụ Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) bán 15% vốn cho ngân hàng Nhật Bản Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC), thương vụ M&A được đánh giá là lớn nhất của ngành ngân hàng Việt Nam.
Ở khối ngân hàng tư nhân, thương vụ được thị trường quan tâm nhiều nhất hiện nay là kế hoạch bán 32,5% cổ phần tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank). Đây là lượng cổ phiếu trước đây thuộc nhóm ông Trầm Bê, từng được thế chấp cho VAMC trong quá trình xử lý khó khăn thanh khoản sau thương vụ sáp nhập năm 2015. Việc ông Nguyễn Đức Thụy chuyển sang đảm nhiệm vai trò điều hành tại Sacombank, cùng khả năng xuất hiện thêm các thành viên Hội đồng quản trị mới, đang làm dấy lên kỳ vọng về sự xuất hiện của một nhóm cổ đông mới trong thời gian tới.
Ở một diễn biến khác, Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) được cho là có thể đón thêm cổ đông nước ngoài sau khi Commonwealth Bank of Australia hoàn tất thoái vốn. Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) cũng đang tích cực tìm kiếm đối tác chiến lược nhằm củng cố nguồn lực tài chính. Theo thống kê của thị trường, hiện vẫn còn hơn chục ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài dưới 5%, tạo ra dư địa đáng kể cho các thương vụ hợp tác hoặc bán vốn trong bối cảnh nhu cầu tăng vốn của ngành ngày càng lớn.
Động lực từ chính sách và nhu cầu tăng trưởng
Nghị định 69/2025/NĐ-CP cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tối đa 49% đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc cũng đang tạo thêm động lực cho các thương vụ M&A trong giai đoạn tới. Theo quy định này, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), HDBank và VPBank có cơ hội được nới trần vốn (room) ngoại lên 49%. Cả ba ngân hàng này hiện đều đang củng cố nền tảng vốn, chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới.
Theo nhận định của một số chuyên gia, một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy làn sóng M&A hiện nay là áp lực tăng vốn của hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh Việt Nam từng bước tiến tới áp dụng các chuẩn mực Basel III, nhiều ngân hàng buộc phải nâng cao hệ số an toàn vốn (CAR) để đáp ứng yêu cầu quản trị rủi ro ngày càng khắt khe. Theo bà Trần Kiều Oanh, Trưởng phòng Phân tích Định chế Tài chính FiinGroup, bối cảnh hiện nay đang tạo điều kiện thuận lợi cho các thương vụ M&A ngân hàng. Tăng trưởng kinh tế ổn định, triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán cùng dự báo dòng vốn ngoại khoảng 6-7 tỷ USD trong thời gian tới đang mở ra một “cửa sổ cơ hội” cho ngành ngân hàng.
Trên thực tế, năm 2026 được xem là thời điểm nhiều ngân hàng tăng tốc tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu, chia cổ tức bằng cổ phiếu hoặc bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược. Hàng loạt ngân hàng lớn như Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), VPBank, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) hay Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) đều đặt mục tiêu tăng vốn ở mức hai con số nhằm mở rộng dư địa tín dụng và đầu tư công nghệ.
Quan điểm từ chuyên gia và tác động dài hạn
Nêu quan điểm về vấn đề này, TS Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, việc mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài là bước đi cần thiết để nâng cao năng lực tài chính, công nghệ và quản trị của hệ thống ngân hàng, qua đó giúp các ngân hàng trong nước tiệm cận dần với chuẩn mực quốc tế. Đồng tình, TS Châu Đình Linh, Trường đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, việc thu hút nhà đầu tư chiến lược nước ngoài không chỉ nhằm bổ sung vốn. Quan trọng hơn, các đối tác này có thể mang lại nguồn lực trung và dài hạn, góp phần cải thiện mô hình kinh doanh và nâng chuẩn quản trị rủi ro.
Theo các báo cáo nghiên cứu ngành, việc củng cố bộ đệm vốn đang trở thành ưu tiên hàng đầu của các ngân hàng Việt Nam khi chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới. Báo cáo của VIS Rating (xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp và trái phiếu) cho biết, nếu không kịp thời bổ sung vốn cấp 1, tỷ lệ an toàn vốn của một số ngân hàng có thể giảm từ 150 đến 300 điểm cơ bản vào cuối năm 2026, qua đó thu hẹp dư địa tăng trưởng tín dụng.
Nhìn lại lịch sử, M&A trong ngành ngân hàng Việt Nam từng diễn ra mạnh mẽ sau giai đoạn khủng hoảng nợ xấu đầu thập niên 2010. Khi đó, phần lớn các thương vụ mang tính bắt buộc, mục tiêu chính là xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém và khôi phục sự ổn định của hệ thống. Một yếu tố khác thúc đẩy M&A là áp lực cạnh tranh trong khu vực. So với nhiều ngân hàng Đông Nam Á, quy mô tài sản của không ít ngân hàng Việt Nam vẫn còn khiêm tốn. Trong khi đó, Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất ba ngân hàng quốc doanh lọt Top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản. Để tiến gần mục tiêu này, các ngân hàng buộc phải đẩy nhanh quá trình mở rộng quy mô, trong đó M&A được xem là con đường nhanh nhất.
Kết luận: Tương lai của ngành ngân hàng
Việc bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược hoặc hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế không chỉ giúp tăng vốn mà còn mở rộng thị trường, nâng cao năng lực quản trị và khả năng chống chịu trước biến động kinh tế. Bối cảnh hiện nay đã khác khi các thương vụ không còn xuất phát chủ yếu từ yêu cầu tái cơ cấu, mà ngày càng gắn với bài toán chiến lược của từng ngân hàng. Áp lực tăng vốn, yêu cầu tuân thủ các chuẩn mực an toàn cao hơn và nhu cầu mở rộng quy mô đang khiến M&A trở thành một công cụ quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tất nhiên, còn quá sớm để khẳng định một chu kỳ M&A mới của ngành ngân hàng đã thật sự hình thành. Hoạt động M&A vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khung pháp lý, điều kiện thị trường vốn và chiến lược của từng ngân hàng. Tuy vậy, mùa ĐHĐCĐ năm 2026 được xem là thời điểm quan trọng, bởi các ngân hàng không chỉ thông qua kế hoạch kinh doanh mà còn định hình lại cấu trúc vốn, năng lực quản trị và chiến lược phát triển dài hạn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
