Ngân hàng Nhà nước đề xuất tăng mạnh hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa công bố đang lấy ý kiến về Dự thảo Thông tư quy định về hạn mức chi trả tiền bảo hiểm. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế và hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) phát triển nhanh chóng, trong khi việc điều chỉnh hạn mức chi trả chưa thực sự bắt kịp những biến động của thị trường.
Hạn mức chi trả tăng 2,8 lần so với quy định hiện hành
Theo dự thảo, NHNN đề xuất số tiền tối đa mà tổ chức bảo hiểm tiền gửi sẽ trả cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm (bao gồm cả gốc và lãi) của một người tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi là 350 triệu đồng. Con số này tăng 2,8 lần so với quy định hiện hành là 125 triệu đồng.
Lý do cần điều chỉnh hạn mức
Trong thời gian qua, từ năm 2020 đến nay, Việt Nam đã điều chỉnh hạn mức chi trả 3 lần. Giá trị hạn mức năm 2025 đã tăng 4,16 lần so với năm 2020. Tuy nhiên, GDP bình quân đầu người trong giai đoạn tương ứng lại tăng tới 22 lần. Điều này dẫn đến chỉ số "hạn mức/GDP bình quân đầu người" đã giảm từ 5,2 lần năm 2000 xuống chỉ còn 1 lần vào năm 2025.
Về quy mô GDP, giai đoạn 2020 – 2025 chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ; từ 444 nghìn tỷ đồng năm 2000 lên 12.847 nghìn tỷ đồng năm 2025. Sau 25 năm, quy mô GDP của Việt Nam đã tăng gần 29 lần. Trong bối cảnh Đảng và Chính phủ đưa ra định hướng tăng trưởng hai con số hàng năm trong giai đoạn 2026 – 2030, dự kiến quy mô nền kinh tế và GDP bình quân đầu người sẽ tăng đáng kể. Với mục tiêu này, đến năm 2030, quy mô GDP dự kiến tăng 1,6 lần so với năm 2025.
Do đó, việc sớm nghiên cứu điều chỉnh tăng hạn mức ngay từ bây giờ là cần thiết để hạn mức không bị tụt hậu so với thực tiễn phát triển kinh tế.
Tình hình tiền gửi được bảo hiểm
Tính đến thời điểm 31/12/2025, tổng số dư tiền gửi được bảo hiểm của toàn hệ thống là 10,02 triệu tỷ đồng, tăng gần 3,4 triệu tỷ đồng so với cuối năm 2021, tương đương mức tăng 51,4%. Số người gửi tiền được bảo hiểm trong toàn hệ thống là 138,69 triệu người, tăng 55,58 triệu người so với năm 2021, tương đương tăng 66,87%.
Trong giai đoạn 2000 – 2025, quy mô tiền gửi được bảo hiểm đã tăng mạnh từ 66,4 nghìn tỷ đồng lên 10,2 triệu tỷ đồng. Năm 2000, quy mô tiền gửi được bảo hiểm chỉ chiếm 15% GDP, nhưng đến năm 2025, con số này đã tăng lên tương đương 78% GDP.
Ý nghĩa của việc tăng hạn mức
Việc tăng hạn mức chi trả tiền bảo hiểm sẽ góp phần bảo vệ tốt hơn người gửi tiền, gia tăng niềm tin của họ đối với hệ thống các tổ chức tín dụng. Từ đó, duy trì và thúc đẩy tăng trưởng tiền gửi dân cư, đảm bảo nguồn cung cấp tín dụng phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, động thái này cũng giúp giảm nguy cơ rút tiền hàng loạt đối với các tổ chức tín dụng.
Quy định về nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm
Theo Luật Bảo hiểm tiền gửi, nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh kể từ một trong các thời điểm sau:
- Phương án phá sản tổ chức tín dụng được phê duyệt hoặc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt và tổ chức tín dụng đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản thông báo cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi về việc trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 2 Điều 36 của Luật Bảo hiểm tiền gửi.
Số tiền bảo hiểm được trả cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm của một người tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi bao gồm tiền gốc và tiền lãi, tối đa bằng hạn mức chi trả tiền bảo hiểm quy định tại Điều 22 của Luật này.
Trường hợp người được bảo hiểm tiền gửi có khoản nợ tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, thì số tiền gửi được bảo hiểm là số tiền còn lại sau khi trừ khoản nợ đó.
Đối với trường hợp nhiều người sở hữu chung tiền gửi được bảo hiểm, số tiền bảo hiểm được trả sẽ được chia theo thỏa thuận của các đồng chủ sở hữu. Nếu không có thỏa thuận hoặc không thỏa thuận được, vấn đề sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật.
