Báo cáo tài chính quý đầu năm 2026 từ 27 ngân hàng thương mại niêm yết trên sàn chứng khoán đã hé lộ bức tranh huy động vốn đầy phân hóa. Trong số đó, có tới 12 ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm, với mức giảm mạnh nhất thuộc về các 'ông lớn' như BIDV, Techcombank, Sacombank và ACB. Tổng tiền gửi hợp nhất toàn hệ thống chỉ đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, tăng nhẹ 0,6% so với cuối năm 2025, trong khi tín dụng tăng tới 3,7%, tạo áp lực thanh khoản đáng kể.
BIDV mất hơn 82.000 tỷ đồng tiền gửi
Trong nhóm ngân hàng có lượng tiền gửi sụt giảm, BIDV là cái tên nổi bật nhất. Kết thúc năm 2025, ngân hàng này lập đỉnh với hơn 2,22 triệu tỷ đồng tiền gửi khách hàng, tăng tới 270.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, con số này đã giảm xuống còn 2,14 triệu tỷ đồng, tức 'bốc hơi' hơn 82.000 tỷ đồng, giảm gần 3,7%. Đây là mức giảm mạnh nhất của BIDV trong nhiều năm qua. Đáng chú ý, trong khi tiền gửi co lại, dư nợ cho vay của BIDV lại tăng thêm gần 57.000 tỷ đồng, đạt gần 2,43 triệu tỷ đồng.
MB cũng ghi nhận mức giảm tiền gửi lên tới 15.000 tỷ đồng trong quý I, xuống còn khoảng 905.918 tỷ đồng. Trong khi đó, dư nợ cho vay của MB tiếp tục mở rộng lên hơn 1,12 triệu tỷ đồng, càng làm rõ sức ép cân đối nguồn vốn. Ở nhóm ngân hàng tư nhân cỡ trung, Techcombank giảm 19.103 tỷ đồng (-3%), Sacombank giảm 17.553 tỷ đồng (-2,8%), ACB giảm 16.071 tỷ đồng (-2,7%).
Các ngân hàng quy mô nhỏ hơn cũng không tránh khỏi áp lực: SeABank mất 5.931 tỷ đồng (-3%), MSB giảm 2.776 tỷ đồng (-1,4%), PGBank giảm 1.425 tỷ đồng (-3%), Saigonbank giảm 978 tỷ đồng (-3,7%) và NamABank giảm 945 tỷ đồng (-0,5%).
HDBank và VPBank dẫn đầu tăng trưởng huy động
Ở chiều ngược lại, một nhóm ngân hàng không chỉ giữ vững mà còn tăng trưởng mạnh mẽ tiền gửi nhờ chính sách lãi suất huy động linh hoạt. HDBank là ngân hàng tăng mạnh nhất về giá trị tuyệt đối, với tiền gửi khách hàng tăng thêm 60.835 tỷ đồng (+10,8%), lên hơn 621.549 tỷ đồng. VPBank đứng ngay sau với mức tăng 54.675 tỷ đồng (+8,7%), đưa tổng tiền gửi lên 682.719 tỷ đồng. Đáng chú ý, VPBank cũng là ngân hàng có tăng trưởng tín dụng nổi bật nhất quý I với mức tăng 10,3%.
Ngoài hai nhà băng kể trên, VietinBank ghi nhận tiền gửi tăng thêm 30.445 tỷ đồng (+1,7%), đạt hơn 1,82 triệu tỷ đồng, củng cố vị thế ngân hàng có quy mô huy động lớn thứ hai hệ thống. SHB tăng 28.045 tỷ đồng (+4,9%); VIB tăng 21.796 tỷ đồng (+7,4%). Trong nhóm ngân hàng vừa và nhỏ, ABBank gây chú ý khi tiền gửi tăng gần 10%; OCB và NCB tăng gần 6%; VietABank tăng 3,3%.
Áp lực huy động vốn và giải pháp
Theo báo cáo của SSI Research, khả năng huy động vốn đã trở thành yếu tố phân hóa then chốt đối với tăng trưởng tín dụng. Đến cuối quý I/2026, tỷ lệ cho vay/huy động (LDR) toàn hệ thống đã vượt mức 100%, phản ánh tổng dư nợ cho vay vượt quá tổng tiền gửi huy động. Hệ quả là thanh khoản ngày càng phụ thuộc vào các nguồn vốn thay thế như tiền gửi Kho bạc Nhà nước, kênh thị trường mở (OMO) và vốn nước ngoài.
Trước áp lực này, nhiều ngân hàng buộc phải đa dạng hóa nguồn vốn. BIDV là đơn vị phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu mạnh nhất với mức tăng 78.000 tỷ đồng, tiếp theo là ACB tăng 23.000 tỷ đồng và MB tăng 22.000 tỷ đồng. SSI Research chỉ ra rằng bức tranh huy động kém tích cực còn bị chi phối bởi các yếu tố cấu trúc và mùa vụ như xu hướng tăng nắm giữ tiền mặt, vòng quay tiền chậm lại sau giai đoạn bất động sản hút vốn mạnh, và đặc thù tiền gửi doanh nghiệp suy giảm vào đầu năm.
Các chuyên gia nhận định áp lực huy động có thể hạ nhiệt trong quý II nhờ lãi suất huy động neo cao, tiền gửi doanh nghiệp quay lại theo mùa vụ, và một số thay đổi chính sách thuế hỗ trợ dòng tiền. Nếu huy động vốn nước ngoài hiệu quả và nhu cầu tín dụng chậm lại, thanh khoản toàn hệ thống có thể dần ổn định.
