Bộ Công Thương vừa đề xuất sửa đổi lộ trình áp dụng xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc, với mốc thời gian mới là ngày 30 tháng 4 năm 2026. Điều này đồng nghĩa với việc lộ trình được đẩy sớm hơn khoảng một tháng so với mốc 1 tháng 6 năm 2026 được nêu tại Thông tư 50 trước đó. Xăng E10 RON 95 là hỗn hợp bao gồm 90% xăng khoáng RON 95 và 10% ethanol (cồn sinh học), được xác định là nhiên liệu chủ lực thay thế cho xăng RON 95 truyền thống trong tương lai.
Quá trình triển khai thử nghiệm và mở rộng
Loại xăng này đã được Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL) triển khai bán thử nghiệm tại Hà Nội và Hải Phòng từ ngày 1 tháng 8 năm 2025. Sau giai đoạn thử nghiệm, PVOIL sẽ mở rộng ra các khu vực khác và dự kiến phủ khắp cả nước từ khoảng giữa tháng 5 năm 2026. Hiện tại, giá xăng E10 RON 95 tại các cửa hàng của PVOIL và Petrolimex được niêm yết ở mức giữa xăng E5 RON 92 và xăng RON 95-III, tạo ra một mức giá cạnh tranh hợp lý.
Mục tiêu và ý nghĩa của việc sử dụng xăng sinh học
Việc chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học E10 thay thế xăng khoáng nguyên chất trên toàn quốc là một giải pháp quan trọng nhằm thực hiện chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước về xây dựng nền kinh tế xanh, phát triển bền vững. Mục tiêu bao gồm giảm phát thải khí nhà kính, giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời tạo nền tảng để hiện thực hóa cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Đây là bước đi không thể đảo ngược trên tiến trình phát triển của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
Những băn khoăn của người dân về rủi ro kỹ thuật
Bên cạnh những ý nghĩa tích cực, lộ trình xanh hóa năng lượng cũng đặt ra nhiều băn khoăn sát sườn cho người dân, đặc biệt là về rủi ro kỹ thuật đối với phương tiện giao thông. Ethanol có đặc tính hút ẩm cực mạnh, dễ dẫn đến hiện tượng phân tách lớp nếu xe để lâu không sử dụng, có thể gây ra hiện tượng bỏ máy hoặc làm hư hỏng kim phun và hệ thống nhiên liệu.
Ngoài ra, do ethanol đóng vai trò như một dung môi mạnh, có tính oxy hóa và ăn mòn kim loại, nó có thể gây hại cho các vật liệu không được thiết kế để chịu tác động của cồn, chẳng hạn như gioăng cao su, phớt, đường ống dẫn nhiên liệu... Vấn đề này không nghiêm trọng đối với các dòng xe đời mới, nhưng là rủi ro cao đối với các dòng xe đời sâu.
Về mặt vận hành, mật độ năng lượng của E10 thấp hơn xăng khoáng, khiến phương tiện tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn trên cùng một quãng đường di chuyển. Dù xã hội đang có tốc độ phát triển cao, đời sống vật chất thay đổi nhanh chóng, nhưng về cơ bản, phương tiện giao thông (ô tô, xe máy) vẫn là tài sản lớn của đại đa số người dân. Khi các tiêu chí bền, lành của phương tiện có thể bị tác động bởi yếu tố bên ngoài, sự nghi ngại là điều khó tránh khỏi.
Ý kiến về lộ trình và giải pháp kích cầu
Không phải ngẫu nhiên mà xăng sinh học E5 đã xuất hiện từ lâu nhưng đến nay nhiều người dân vẫn chưa mặn mà sử dụng. Bởi vậy, không ít ý kiến cho rằng thay vì bắt buộc phối trộn xăng không chì thành xăng E10, hay nói cách khác là thay thế hoàn toàn xăng khoáng bằng xăng sinh học, nên chăng trước mắt duy trì cả hai loại hình để người dân có lựa chọn theo nhu cầu. Thêm nữa, để thu hút người dùng, xăng sinh học ngoài việc chứng minh ưu thế vận hành thực tế còn cần đòn bẩy về giá, kích cầu thiết thực.
Kết luận: Cần lộ trình hài hòa
Xanh hóa năng lượng là bước đi không thể đảo ngược trên tiến trình phát triển của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Tuy nhiên, cần có lộ trình hài hòa để tránh gây sốc trong đời sống xã hội. Chỉ khi những lợi ích của mỗi cá nhân, gia đình giao thoa cùng lợi ích quốc gia, bệ phóng cho tương lai mới thật sự được dựng xây trường tồn, bền vững. TRẦN KHÁNH
