Nắng nóng kỷ lục đẩy nhu cầu điện tăng vọt, giải pháp cấp bách được triển khai
Trong bối cảnh nắng nóng gay gắt và kéo dài, các địa phương và cơ quan chức năng đã triển khai nhiều giải pháp để đảm bảo hệ thống điện vận hành an toàn và ổn định. Lượng điện tiêu thụ tăng vọt, đặc biệt tại khu vực miền Nam, đặt ra thách thức lớn cho ngành năng lượng.
Chỉ thị tiết kiệm điện và mục tiêu tăng trưởng kinh tế
Ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg về tiết kiệm điện, với mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026 và thúc đẩy mạnh mẽ phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026-2030. Năm 2026 là năm khởi đầu cho kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm, với yêu cầu tăng trưởng hai con số, kéo theo nhu cầu điện lớn. Do đó, việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển nguồn điện tại chỗ trở thành giải pháp cấp thiết.
Tình hình tiêu thụ điện tại miền Nam và Thành phố Hồ Chí Minh
Theo Tổng Công ty Điện lực miền Nam, trong 3 tháng đầu năm 2026, nhu cầu sử dụng điện tại các tỉnh phía Nam tiếp tục duy trì mức tăng so với cùng kỳ năm 2025, tập trung chủ yếu tại các khu vực công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nhiều địa phương ghi nhận mức tăng cao như Tây Ninh (8,20%), Cà Mau (6,54%), Lâm Đồng (6,03%), cho thấy nhu cầu điện phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống đang tăng rõ rệt.
Bước sang đầu tháng 4, nắng nóng xuất hiện sớm và kéo dài trên diện rộng. Thống kê cho thấy, ngày 8/4, công suất cực đại toàn hệ thống của Tổng công ty Điện lực miền Nam đạt 11.115 MW, tăng hơn 10,46% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng ngày lớn nhất đạt 225,2 triệu kWh vào ngày 15/4/2026, tăng 8,51% so với năm 2025.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhu cầu tiêu thụ điện cũng tăng mạnh theo nền nhiệt độ cao. Nhiệt độ thực tế dao động 36-37°C, nhưng nhiệt độ cảm nhận có thời điểm lên tới 40-42°C, khiến các thiết bị làm mát hoạt động hết công suất. Cụ thể, ngày 7/4, sản lượng điện toàn thành phố đạt 185,67 triệu kWh với công suất đỉnh 8.888 MW. Ngày 8/4, các chỉ số tiếp tục tăng lên 190,69 triệu kWh và 9.107 MW, vượt mức kỷ lục năm 2025 tới 6,63%.
Thách thức từ yếu tố bên ngoài và giải pháp đa dạng
Công tác bảo đảm cung ứng điện còn đối mặt với nhiều yếu tố bất định từ bên ngoài như biến động địa chính trị và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đặt ra yêu cầu cấp bách về chủ động các phương án vận hành và nâng cao năng lực ứng phó của hệ thống điện.
Tại tọa đàm với chủ đề “Tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái: Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026-2030” do Báo Công thương và Tổng Công ty Điện lực miền Nam phối hợp tổ chức ngày 21/4, nhiều ý kiến và đề xuất giải pháp đã được các cơ quan, đơn vị và chuyên gia đề cập.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, cho biết xu thế nắng nóng ngày càng tăng cao. 11 năm qua, trên toàn cầu, nền nhiệt đang cao trong lịch sử. Theo dự báo, năm thứ 12, cộng với tình trạng biến đổi khí hậu, sẽ tiếp tục ghi nhận nắng nóng kỷ lục. Trong năm nay, các tháng mùa hè, nhiệt độ sẽ cao hơn so với năm 2025, đặc biệt trong tháng 5 và 6 sẽ có các đợt nắng nóng ở miền Trung và miền Nam, kết hợp với hiện tượng El Nino, tình trạng nắng nóng này dự báo còn căng thẳng hơn.
Kế hoạch vận hành và giải pháp cụ thể từ Bộ Công thương
Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công thương, nêu thực trạng và giải pháp cung ứng điện trong năm 2026. Ngay từ cuối năm 2025, Bộ Công thương đã ban hành Quyết định số 3477/QĐ-BCT phê duyệt Phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2026. Trên cơ sở mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, Bộ Công thương đã phê duyệt 3 phương án tăng trưởng phụ tải điện:
- Phương án cơ sở dự kiến phụ tải điện tăng 8,5%.
- Phương án điều hành dự kiến mức tăng 11,7%.
- Phương án dự phòng điều hành cho các tháng cao điểm mùa khô được tính ở mức 14,1%.
Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, nhu cầu điện toàn hệ thống ước tăng khoảng 7 đến 7,5%. Mức tăng trưởng này không quá cao so với phương án cơ sở, nhưng khó khăn của hệ thống điện còn nằm ở việc công suất cực đại của phụ tải tăng cao, đặc biệt trong những ngày nắng nóng gay gắt.
Cục Điện lực chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung triển khai nhiều nhóm giải pháp để bảo đảm cung cấp điện trong năm 2026, bao gồm:
- Theo dõi chặt chẽ diễn biến nhu cầu phụ tải và tình hình thời tiết.
- Tổ chức khai thác hợp lý các nguồn thủy điện lớn.
- Chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu như than, dầu và khí cho phát điện, với phương án dự phòng.
- Triển khai đầu tư, lắp đặt và sớm đưa vào vận hành hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) trên lưới điện phân phối.
- Đẩy mạnh các chương trình điều chỉnh phụ tải điện phi thương mại và dịch chuyển phụ tải, đồng thời điều chỉnh khung giờ cao điểm từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút.
- Tăng cường tuyên truyền và triển khai các chương trình quản lý nhu cầu điện, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.
Giải pháp dài hạn và hỗ trợ từ các đơn vị điện lực
Ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Nam, cho biết từ cuối năm 2025, đơn vị đã xây dựng kịch bản cung ứng theo định hướng của Bộ Công thương. Công suất tiêu thụ dù tăng 10% nhưng công tác cung cấp điện vẫn bảo đảm. Đơn vị hướng đến các nhóm khách hàng gồm gia đình, khu công nghiệp và kinh doanh dịch vụ trong công tác tuyên truyền.
Đối với giải pháp dài hạn, đơn vị tăng tốc triển khai đầu tư xây dựng lưới điện, với 31 công trình cấp điện áp 110kV đã đưa vào vận hành trong 4 tháng đầu năm. Công tác phối hợp doanh nghiệp trong điều chỉnh phụ tải đã làm việc với hơn 5.200 khách hàng và nhận được sự hợp tác tích cực.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ đơn vị tăng cường tuyên truyền thông qua nhiều kênh để lan tỏa thông điệp tiết kiệm điện. Ngành điện cũng phối hợp hiệu quả với doanh nghiệp và người dân thực hiện các dự án lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Tuy nhiên, ông Kiên kiến nghị cần có chính sách ưu đãi và hỗ trợ thiết thực để giảm chi phí lắp đặt, vì kinh phí từ 50 đến 100 triệu đồng vẫn là rào cản đối với nhiều hộ gia đình.
Bài toán tài chính cho điện mặt trời mái nhà
Ông Nguyễn Thượng Quân, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ Tích hợp Sao Nam, nêu thí dụ cụ thể về việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Một hộ dân dùng hóa đơn 2,4 triệu đồng/tháng, tổng tiêu thụ 720 kWh, khi lắp hệ thống công suất 6 kWP với chi phí khoảng 100 triệu đồng thì thời gian hoàn vốn là 5 năm. Nếu đầu tư 50 triệu đồng, thời gian hoàn vốn giảm xuống còn 3,2 năm. Đối với công sở tiêu thụ khoảng 4.000 kWh/tháng, đầu tư hệ thống khoảng 160 triệu đồng thì thời gian hoàn vốn là 2,7 năm. Việc đầu tư này giúp nâng cao hiệu suất sử dụng điện và là giải pháp quan trọng trong bối cảnh hiện nay.
