Nhật Bản chuẩn bị giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược giữa căng thẳng Trung Đông

Nhật Bản chuẩn bị giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược giữa căng thẳng Trung Đông

Chính phủ Nhật Bản đã chính thức ra chỉ thị chuẩn bị cho khả năng giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược, trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông đe dọa nghiêm trọng đến nguồn cung năng lượng của quốc gia này. Động thái này được đưa ra nhằm ứng phó với nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải then chốt đối với nguồn cung năng lượng của Nhật Bản.

Chuẩn bị sẵn sàng từ các kho dự trữ quốc gia

Theo thông tin do Nikkei công bố, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đã yêu cầu các kho dự trữ quốc gia sẵn sàng cho phương án giải phóng dầu nếu cần thiết. Tuy nhiên, Chánh văn phòng Nội các Minoru Kihara cho biết hiện vẫn chưa có quyết định chính thức về việc sử dụng nguồn dự trữ này. Một quan chức cấp cao của Bộ Công nghiệp Nhật Bản tiết lộ rằng chính phủ đang triển khai nhiều biện pháp chuẩn bị nhằm đảm bảo có thể phản ứng nhanh chóng nếu tình hình nguồn cung năng lượng trở nên căng thẳng hơn.

Tokyo hiện đang theo dõi chặt chẽ các yếu tố quan trọng như lượng dầu tồn kho tại các nhà máy lọc dầu và hoạt động của các tàu chở dầu trên các tuyến vận chuyển chính. Động thái trên diễn ra trong bối cảnh các bộ trưởng tài chính của Nhóm G7 tuyên bố sẵn sàng triển khai các biện pháp cần thiết để ổn định thị trường năng lượng toàn cầu, bao gồm khả năng giải phóng kho dự trữ dầu nếu cần.

—

Sự phụ thuộc lớn vào nguồn dầu Trung Đông

Nhật Bản là một trong những quốc gia phụ thuộc lớn nhất vào nguồn dầu từ Trung Đông. Hơn 90% lượng dầu thô nhập khẩu của nước này đến từ khu vực này và phần lớn phải đi qua eo biển Hormuz. Tuyến vận tải chiến lược này đang đối mặt với rủi ro gián đoạn cao khi Iran tuyên bố cấm tàu chở dầu đi qua trong bối cảnh căng thẳng quân sự leo thang.

Thông thường, các tàu chở dầu mất khoảng 20–25 ngày để vận chuyển dầu từ Trung Đông đến Nhật Bản. Vì vậy, ngay cả khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, tác động đến nguồn cung thực tế cũng sẽ xuất hiện sau một khoảng thời gian nhất định. Điều này khiến việc chuẩn bị từ sớm trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Hệ thống dự trữ dầu lớn và khả năng ứng phó

Hiện Nhật Bản duy trì một hệ thống dự trữ dầu lớn nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Mười cơ sở dự trữ quốc gia do Tổ chức An ninh Năng lượng và Kim loại Nhật Bản (JOGMEC) quản lý, bên cạnh các kho dự trữ của doanh nghiệp tư nhân. Tính đến cuối tháng 12, tổng lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của khu vực công và tư nhân đủ đáp ứng nhu cầu trong nước trong khoảng 254 ngày.

Trước đó, sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát năm 2022, Nhật Bản đã phối hợp với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) giải phóng khoảng 22,5 triệu thùng dầu từ kho dự trữ, tương đương nhu cầu tiêu thụ trong khoảng 11–12 ngày. Lần này, khả năng giải phóng dự trữ có thể tiếp tục được thực hiện theo cơ chế phối hợp quốc tế. Tuy nhiên, nếu nguồn cung trong nước bị thắt chặt, Tokyo cũng có thể cân nhắc hành động đơn phương để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Rủi ro đối với ngành công nghiệp hóa dầu

Ngoài dầu thô, Nhật Bản cũng đối mặt với rủi ro đáng kể đối với nguồn naphtha – sản phẩm trung gian từ quá trình lọc dầu, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất hóa chất cơ bản như ethylene. Bất kỳ sự gián đoạn nào trong nguồn cung naphtha cũng có thể tác động trực tiếp đến ngành công nghiệp hóa dầu của nước này, gây ra những hậu quả kinh tế nghiêm trọng.

Tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu

Những lo ngại về khả năng khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông đã khiến giá dầu thô chuẩn West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ có thời điểm vượt 110 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày thứ Hai, mức cao nhất trong gần bốn năm. Diễn biến này làm gia tăng áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, trong đó có Nhật Bản. Việc chuẩn bị giải phóng kho dự trữ không chỉ là biện pháp phòng ngừa mà còn thể hiện sự chủ động trong việc ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.