Bộ Công Thương cảnh báo nguồn cung xăng dầu vẫn căng thẳng
Chiều ngày 13 tháng 3, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước thuộc Bộ Công Thương đã gửi công văn khẩn đến các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối xăng dầu. Văn bản này yêu cầu các đơn vị phải đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho hệ thống, chủ động dự báo và lập kế hoạch ứng phó, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung cả trong nước lẫn nhập khẩu.
Bộ Công Thương nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc công tác dự trữ và cung cấp đầy đủ xăng dầu cho thị trường trong mọi tình huống. Đặc biệt, các doanh nghiệp cần đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, lên kế hoạch nhập khẩu và mua từ nhà máy sản xuất trong nước để đảm bảo nguồn cung cho tháng 4 tới.
Công văn nêu rõ: "Thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu tuyệt đối không được găm hàng chờ tăng giá, không để gián đoạn nguồn cung trong hệ thống từ khâu đầu mối đến phân phối và cửa hàng bán lẻ. Trong mọi tình huống, phải cung cấp đủ xăng dầu cho các cửa hàng bán lẻ thuộc hệ thống phân phối để duy trì hoạt động bán hàng thường xuyên." Bộ Công Thương khẳng định sẽ xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nếu phát hiện.
Tình hình cung ứng tại các cửa hàng bán lẻ
Cùng ngày, trao đổi với báo chí, một số doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu tại các thị trường vùng 2 cho biết, nguồn cấp từ doanh nghiệp đầu mối và phân phối vẫn diễn ra nhỏ giọt, chưa bằng một nửa so với trước đây.
Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH xăng dầu Hải Âu Phát tại tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ: "Trong tháng 2, công ty tôi mua được 18 xe bồn, mỗi xe chứa khoảng 18.000 đến 20.000 lít xăng dầu. Nhưng gần nửa tháng 3, đầu mối mới cấp cho các cửa hàng được 4 chuyến. Hơn nữa, mỗi doanh nghiệp bán lẻ khó mua được nguyên bồn nên phải chia nhau mua ghép chuyến, với 3 đến 4 doanh nghiệp chung một xe."
Do đó, nhiều cửa hàng vẫn phải giới hạn lượng bán: 50.000 đồng cho xe gắn máy và 200.000 đến 300.000 đồng cho ô tô mỗi khách hàng. Ông Thắng giải thích: "Nếu không 'chẻ nhỏ' nguồn thì không thể cung cấp đủ cho người mua. Trước đây, một xe bồn gần 20.000 lít bán hết trong 1,5 đến 2 ngày. Nay mỗi ngày chỉ có vài trăm lít, nên phải giới hạn lượng bán để phục vụ được nhiều người."
Áp lực chiết khấu và biến động giá
Tuy nhiên, ông Thắng và nhiều doanh nghiệp bán lẻ khác phản ánh rằng chiết khấu không ổn định, dẫn đến tình trạng càng bán càng lỗ. "Ngày 11 tháng 3, sau khi giá được điều chỉnh tăng, nhiều nơi báo chiết khấu bán lẻ xăng dầu tăng đồng loạt, từ 1.000 đến 1.200 đồng/lít, thậm chí có nơi lên đến 1.800 đồng/lít. Nguồn cung lúc đó dồi dào, có kho còn cho lấy cả bồn. Nhưng đến tối cùng ngày, xăng giảm gần 4.000 đồng/lít, dầu giảm hơn 4.200 đồng, dầu hỏa giảm đến 8.000 đồng/lít. Hàng vừa chở về buổi chiều, sang hôm sau bán lỗ 'tối mặt' luôn. Bán hết hàng mà không đủ tiền lấy hàng tiếp là chuyện có thật," ông Thắng cho biết.
Đẩy mạnh triển khai xăng sinh học E10
Giá xăng dầu đã biến động liên tục từ đầu tháng 3, với 4 kỳ điều chỉnh liên tiếp trong vòng một tuần. Quỹ bình ổn được xả với tổng mức 12.000 đồng/lít cho xăng, dầu hỏa và dầu mazut, và 15.000 đồng/lít cho dầu diesel. Cùng với xu hướng giảm của giá thế giới và việc giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% từ ngày 9 đến 10 tháng 3, giá xăng dầu trong nước đã giảm mạnh.
Tuy nhiên, bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang, với Iran tuyên bố sẽ tiếp tục đóng eo biển Hormuz, đã khiến giá dầu thô Brent toàn cầu tăng mạnh trở lại, vượt mốc 100 USD/thùng, trong khi dầu thô Mỹ WTI giao dịch ở ngưỡng 95 đến 96 USD/thùng.
Trước nguy cơ biến động nguồn cung do xung đột địa chính trị, xăng sinh học E10 được đánh giá là một giải pháp quan trọng để giảm phụ thuộc vào xăng khoáng. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng nhấn mạnh việc đẩy nhanh sử dụng xăng sinh học E10 theo các nghị quyết của Chính phủ, nhằm tăng tính chủ động về nguồn cung và giảm phụ thuộc vào xăng khoáng.
Tiềm năng và lộ trình phát triển xăng sinh học
Theo Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, sản lượng tiêu thụ xăng trên cả nước hiện vào khoảng 1 triệu m³ mỗi tháng, với xăng RON92 chiếm khoảng 15% và RON95 chiếm khoảng 85%. Với cơ cấu này, nhu cầu ethanol để pha chế xăng sinh học ước khoảng 92.000 đến 100.000 m³ mỗi tháng.
Hiện cả nước có 5 nhà máy ethanol đang vận hành, có khả năng cung ứng ngay khoảng 25.000 m³, tương đương gần 30% nhu cầu. Phần còn lại có thể được bổ sung từ nguồn nhập khẩu, chủ yếu từ Mỹ và Brazil.
Tiến sĩ Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công thuộc Bộ Công Thương, cho biết từ ngày 1 tháng 6, xăng khoáng truyền thống sẽ không còn được phép lưu hành trên thị trường. Theo lộ trình này, tất cả xăng phân phối cho phương tiện động cơ xăng tại Việt Nam sẽ phải chuyển sang xăng sinh học, với hai loại chính là E5 RON92 và E10 RON95. Riêng đối với một số phương tiện đời cũ chưa tương thích, xăng E5 RON92 sẽ tiếp tục được duy trì như một giải pháp chuyển tiếp đến năm 2030.
Tiến sĩ Đào Duy Anh nhấn mạnh: "Việc thúc đẩy nhiên liệu sinh học là một bước quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng xanh và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Khi tỷ lệ nhiên liệu sinh học trong xăng tăng lên, mức độ phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống sẽ giảm tương ứng. Ví dụ, nếu sử dụng rộng rãi xăng E10, có thể giảm khoảng 10% lượng nhiên liệu hóa thạch trong tiêu thụ xăng. Nếu tiến tới E20, mức giảm có thể đạt khoảng 20%."
Ông cũng cho biết thêm: "Việc phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ nhằm giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần tăng tính chủ động về nguồn cung năng lượng. Ước tính nếu dùng xăng sinh học hoàn toàn, trung bình mỗi năm nước ta có thể giảm được 1 triệu m³ xăng khoáng."
Thúc đẩy triển khai sớm xăng E10
Để giảm áp lực nguồn cung và tạo sự chủ động cho thị trường, Bộ Công Thương đã khuyến khích các doanh nghiệp đầu mối đủ điều kiện kỹ thuật triển khai xăng sinh học sớm từ ngày 1 tháng 5, thay vì 1 tháng 6 như kế hoạch ban đầu.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, Việt Nam đã có lộ trình phối trộn và sử dụng nhiên liệu sinh học. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới có nhiều biến động mới, yêu cầu thúc đẩy triển khai các giải pháp thay thế sớm hơn dự kiến trở nên cấp thiết.
Đến nay, đã có 12 trong số 26 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đầu tư cơ sở pha chế, phối trộn xăng sinh học. Trong đó, 3 thương nhân đã được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp phép cơ sở pha chế xăng sinh học E10; 9 doanh nghiệp đầu mối đang hoàn thiện các thủ tục để xin cấp giấy phép. Tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Quảng Ngãi, Petrolimex và PVOil đã triển khai bán thí điểm xăng E10 từ tháng 8 năm 2025 đến nay.
Thông tư 50 của Bộ Công Thương quy định lộ trình tăng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học trong xăng tại Việt Nam, với trọng tâm là chuyển sang xăng E10 (chứa 10% ethanol). Cụ thể, từ ngày 1 tháng 6, xăng E10 sẽ được triển khai áp dụng trên phạm vi toàn quốc đối với xăng không chì dùng cho động cơ. Thông tư cũng cho phép xăng E5 tiếp tục lưu hành đến hết năm 2030 nhằm bảo đảm giai đoạn chuyển tiếp ổn định của thị trường.
