Ngành điện đối mặt áp lực kép: Nhu cầu tăng kỷ lục, nguồn cung thách thức
Ngành điện Việt Nam đang đứng trước một mùa hè đầy thử thách với áp lực kép đến từ cả phía nhu cầu tiêu thụ và nguồn cung năng lượng. Ngay từ những ngày đầu hè, tình hình đã cho thấy những dấu hiệu căng thẳng khi mức tiêu thụ điện liên tục lập kỷ lục mới.
Nhu cầu điện tăng vọt, phá vỡ kỷ lục
Theo thông tin từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), nhu cầu tiêu thụ điện đã tăng mạnh ngay từ cuối tháng 3. Cụ thể, ngày 31/3, sản lượng điện tiêu thụ đạt gần 1,005 tỷ kWh. Phó Tổng giám đốc NSMO Nguyễn Quốc Trung cho biết, đây là dấu hiệu cho thấy phụ tải đang tăng rất mạnh.
Từ ngày 6 đến 10/4, mức tiêu thụ điện liên tục duy trì trên 1 tỷ kWh mỗi ngày, sớm hơn khoảng một tháng so với dự kiến của năm 2025. Đặc biệt, phụ tải điện toàn quốc ngày 8/4 đã vọt lên 1,092 tỷ kWh, lập kỷ lục mới kể từ đầu năm nay.
Ông Trung chỉ rõ, nếu nắng nóng chỉ kéo dài 1-2 ngày, mức tăng của phụ tải chưa quá lớn. Tuy nhiên, khi nắng nóng duy trì liên tiếp 4-5 ngày, chỉ cần nhiệt độ môi trường tăng thêm, nhu cầu điện có thể tăng khoảng 800-1.000 MW mỗi ngày. Nếu nền nhiệt cao đó kéo dài thêm 3-4 ngày nữa, mức tăng phụ tải cộng dồn thậm chí có thể lên tới 3.000-4.000 MW.
Thách thức từ nguồn cung điện
Bên cạnh áp lực từ nhu cầu, ngành điện còn đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ phía nguồn cung. Ông Trung nhận định, những ngày gần đây, sản lượng từ thủy điện thường chỉ khoảng 70 triệu kWh mỗi ngày, một con số khá thấp so với nhu cầu sử dụng điện của toàn bộ nền kinh tế.
Trong khi đó, nhiệt điện than và điện khí đều chịu tác động từ khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Ông Trần Hữu Thanh, Phó Giám đốc Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ, thừa nhận năm 2026 đang đặt các nhà máy điện khí vào một bối cảnh khó khăn khi nguồn khí trong nước suy giảm.
Nhu cầu sử dụng khí của Nhiệt điện Phú Mỹ hiện vào khoảng 10-11 triệu m3 mỗi ngày. Tuy nhiên, nguồn khí nội địa tại một số khu vực đang có dấu hiệu suy giảm, buộc các nhà máy phải tính đến phương án bổ sung LNG. Điều này kéo theo chi phí cao hơn và sự phụ thuộc trực tiếp vào biến động thị trường năng lượng toàn cầu.
Ứng phó linh hoạt với El Nino và biến đổi khí hậu
Ông Nguyễn Hữu Khánh Ngọc, Giám đốc Công ty Thủy điện Trị An, cho biết mùa khô năm 2026 đang bước vào giai đoạn khó khăn hơn so với thông lệ, khi các dấu hiệu El Nino xuất hiện ngay từ đầu năm. Bài toán đặt ra với Thủy điện Trị An không còn là tối đa hóa sản lượng điện, mà phải cân đối hài hòa giữa phát điện và tích trữ nước.
Hồ Trị An hiện không chỉ phát điện mà còn cung cấp nước cho khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ. Do đó, mỗi quyết định xả nước đều phải tính toán kỹ lưỡng để tránh tình trạng thiếu nước cho hạ du hoặc thiếu công suất vào giờ cao điểm.
Để ứng phó với El Nino, Nhà máy Thủy điện Trị An đã chủ động tích nước sớm từ cuối năm 2025 và chuyển sang phương thức vận hành linh hoạt. Thay vì phát điện đều theo sản lượng kế hoạch, Trị An ưu tiên huy động vào các khung giờ cao điểm khi hệ thống điện cần, còn lại giữ nước để đảm bảo cân đối dài hạn.
Chuẩn bị kịch bản ứng phó toàn diện
Các đơn vị trong ngành điện đã và đang tích cực chuẩn bị các kịch bản ứng phó linh hoạt. Nhiệt điện Phú Mỹ đã làm việc sớm với các đơn vị cung cấp khí để xây dựng phương án cấp nhiên liệu ổn định cho mùa cao điểm. Các kịch bản linh hoạt giữa khí nội địa và LNG cũng được chuẩn bị nhằm hạn chế rủi ro gián đoạn nguồn cung.
Ông Trần Hữu Thanh cho biết, Nhiệt điện Phú Mỹ đã đàm phán thành công để một nguồn khí được nâng từ 1,4 tỷ m3 lên 3 tỷ m3. Với LNG, nguồn cung từ PV Gas dự kiến tăng lên khoảng 9,5 tỷ m3 và tháng 5 sẽ bổ sung thêm nguồn từ Hải Linh.
Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu biến động và phụ tải dự báo tăng mạnh, đại diện Tổng công ty Phát điện 3 (EVNGENCO3) cho biết đơn vị này đã xây dựng các kịch bản vận hành theo nhiều tình huống khác nhau, ưu tiên cao nhất là duy trì độ khả dụng của các tổ máy.
EVNGENCO3 cũng tối ưu hóa sự phối hợp giữa các loại hình nguồn điện, bao gồm nhiệt điện than, điện khí và thủy điện, nhằm nâng cao hiệu quả vận hành theo từng thời điểm.
Kế hoạch tổng thể từ Bộ Công Thương
Về phương án cung ứng điện năm 2026, Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, thông tin Bộ Công Thương đã xây dựng 3 kịch bản cụ thể. Theo dự báo, mức tăng của toàn hệ thống trong 6 tháng đầu năm nay ước đạt 8,5%, bám sát kịch bản cơ sở.
Tuy nhiên, ông Vũ nhấn mạnh vẫn phải chuẩn bị các phương án dự phòng để ứng phó với những biến động bất thường của nhu cầu phụ tải, nhất là trong bối cảnh thời tiết diễn biến khó lường. Bên cạnh công tác điều hành, cần sự chung tay của người dân và doanh nghiệp trong việc tiết kiệm điện để giảm áp lực lên hệ thống.
Với những diễn biến phức tạp từ cả phía nhu cầu và nguồn cung, ngành điện Việt Nam đang nỗ lực không ngừng để đảm bảo cung ứng điện ổn định, an toàn cho cả nước trong mùa hè năm nay.
