Nga phát hiện trữ lượng lithium mới sau hơn 20 năm, thúc đẩy độc lập tài nguyên
Năm 2025, Nga đã ghi nhận một bước tiến quan trọng trong ngành khai thác mỏ với việc phát hiện ra các mỏ lithium mới, lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ. Thông tin này được Phó Thủ tướng Nga Dmitry Patrushev công bố tại cuộc họp của Cơ quan Liên bang về Sử dụng Tài nguyên Khoáng sản, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kiện này đối với nền kinh tế quốc gia.
Trữ lượng lớn và ý nghĩa chiến lược
Theo ông Patrushev, ngành công nghiệp khai thác mỏ đã tăng năng suất đối với một số kim loại quý hiếm, và việc phát hiện lithium mới là một thành tựu đáng chú ý. Lithium được coi là thành phần không thể thiếu trong ngành công nghệ cao, đặc biệt trong sản xuất pin cho xe điện và thiết bị điện tử. Ông khẳng định: "Tất cả điều này rất quan trọng đối với việc đảm bảo sự độc lập về tài nguyên của đất nước chúng ta. Do đó, tốc độ đã đạt được phải được duy trì."
Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Nga cho biết, trữ lượng oxit liti còn lại ở quốc gia này lên tới 3,5 triệu tấn, một con số đủ để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế Nga trong thời gian tới. Đầu tháng 3/2026, Nga đã nối lại hoạt động khai thác lithium sau 30 năm gián đoạn, với sản xuất thử nghiệm tại mỏ Kolmozerskoye ở vùng Murmansk. Dự án này được khởi động bởi liên doanh giữa Rosatom và Nornickel thông qua công ty Polar Lithium, đánh dấu sự hồi sinh của ngành khai thác lithium tại Nga.
Vai trò của lithium trong thế giới hiện đại
Lithium, thường được mệnh danh là "vàng trắng", đã trở thành động lực thúc đẩy thế giới hiện đại, đặc biệt từ khi cuộc cách mạng xe điện bùng nổ. Nguyên tố này có khả năng lưu trữ năng lượng mật độ cao trong một trọng lượng cực nhẹ, làm cho pin lithium-ion trở nên ưu việt so với các loại pin truyền thống. Pin lithium-ion có thể sạc đi sạc lại nhiều lần với hiệu suất vượt trội, ít bị hao mòn và không gây hiệu ứng nhớ, khiến chúng trở thành lựa chọn hàng đầu cho nhiều ứng dụng.
Không chỉ giới hạn trong các thiết bị điện tử nhỏ như điện thoại thông minh hay máy tính xách tay, lithium hiện là thành phần cốt lõi của các cụm pin xe điện. Ví dụ, một bộ pin xe Tesla trung bình cần khoảng 7-10kg lithium nguyên chất. Ngoài ra, lithium đóng vai trò quan trọng trong năng lượng tái tạo, với các trang trại điện gió và điện mặt trời cần hệ thống lưu trữ năng lượng khổng lồ để duy trì dòng điện khi điều kiện thời tiết không thuận lợi.
Thách thức trong khai thác và cạnh tranh toàn cầu
Mặc dù lithium không phải là nguyên tố hiếm trên vỏ Trái Đất, việc khai thác và tinh chế nó đặt ra nhiều thách thức về công nghệ và môi trường. Hiện có hai phương pháp khai thác chính:
- Khai thác từ quặng đá cứng: Phổ biến ở Úc và Nga, quy trình này đòi hỏi đào, nghiền và nung quặng ở nhiệt độ cao, tiêu tốn nhiều năng lượng và phát thải lượng lớn CO2.
- Khai thác từ hồ nước muối: Sử dụng ở các khu vực như Nam Mỹ, phương pháp này rẻ hơn nhưng tiêu tốn hàng triệu lít nước, gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái và nguồn nước địa phương.
Thách thức lớn nhất là đạt độ tinh khiết lên tới 99,5% cho pin, vì tạp chất có thể dẫn đến chập cháy hoặc giảm tuổi thọ. Việc xây dựng nhà máy tinh chế thường mất 5-10 năm, khiến nguồn cung chậm trễ so với nhu cầu.
Trong bối cảnh toàn cầu cam kết cắt giảm phát thải ròng bằng 0, lithium trở thành "dầu mỏ mới", với các quốc gia cạnh tranh gay gắt để đảm bảo nguồn cung. Trung Quốc hiện chiếm ưu thế trong năng lực tinh chế lithium toàn cầu, buộc các cường quốc như Mỹ, EU và Nga phải tăng cường tìm kiếm mỏ mới và phát triển công nghệ tái chế. Phát hiện mới của Nga không chỉ củng cố độc lập tài nguyên mà còn góp phần vào cuộc đua năng lượng sạch, mặc dù vẫn cần giải pháp bền vững để giảm tác động môi trường.
