Chính sách miễn phí hàng không, hàng hải: Giải pháp giảm chi phí vận tải giữa giá nhiên liệu tăng cao
Thị trường năng lượng toàn cầu đang trải qua những diễn biến phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông, tạo ra sức ép rõ rệt lên chi phí vận tải và sản xuất. Giá nhiên liệu tăng cao không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp vận tải mà còn lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế, gây ra những tác động tiêu cực đến sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.
Chỉ đạo từ cấp cao và đề xuất chính sách
Trước tình hình này, hàng loạt chỉ đạo điều hành đã được ban hành nhằm chủ động kiểm soát tác động của giá xăng dầu. Tại Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026, Bộ Chính trị yêu cầu sử dụng linh hoạt các công cụ chính sách tài khóa, tiền tệ, quản lý giá và thương mại để ứng phó kịp thời với biến động năng lượng. Tiếp đó, Thông báo số 139/TB-VPCP và Thông báo số 146/TB-VPCP từ Thủ tướng Chính phủ và Thường trực Chính phủ đã giao Bộ Tài chính chủ trì nghiên cứu các giải pháp về thuế, phí đối với xăng dầu và các yếu tố đầu vào.
Trên cơ sở này, cùng với đề xuất từ các bộ, ngành như Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Thông tư miễn một số khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải. Chính sách này được xác định là có đầy đủ cơ sở pháp lý và phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn hiện nay.
Tác động đến doanh nghiệp và nền kinh tế
Mục tiêu xuyên suốt của chính sách là giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, qua đó góp phần duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo đảm sự thông suốt của chuỗi cung ứng. Trong cơ cấu giá thành của các doanh nghiệp vận tải hàng không và hàng hải, chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn. Khi giá xăng dầu tăng, chi phí vận hành tăng theo, buộc doanh nghiệp phải giảm lợi nhuận hoặc điều chỉnh giá cước, từ đó tạo áp lực lên chi phí logistics và giá hàng hóa.
Việc miễn các khoản phí, lệ phí chuyên ngành có ý nghĩa trực tiếp trong việc giảm chi phí vận hành, giúp doanh nghiệp duy trì mức giá hợp lý, hạn chế xu hướng tăng giá cước và giữ ổn định thị trường vận tải. Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp, việc giảm chi phí vận tải còn có tác động lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế, góp phần ổn định giá hàng hóa, giảm áp lực lạm phát và duy trì tăng trưởng.
Chi tiết về các khoản miễn phí và tác động tài khóa
Dự thảo Thông tư đề xuất miễn hoàn toàn một số khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải theo các quy định tại Thông tư số 193/2016/TT-BTC, Thông tư số 247/2016/TT-BTC và Thông tư số 261/2016/TT-BTC. Chính sách dự kiến được áp dụng từ ngày 1/4/2026 đến hết ngày 31/12/2026. Riêng đối với các chuyến bay quốc tế đến Việt Nam, các khoản phí quy định tại Thông tư số 194/2016/TT-BTC không thuộc diện miễn do đối tượng chịu phí là các hãng hàng không nước ngoài.
Theo dự kiến, việc miễn các khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 3.553 tỷ đồng trong 9 tháng cuối năm 2026, trong đó lĩnh vực hàng không giảm khoảng 218 tỷ đồng và lĩnh vực hàng hải giảm khoảng 3.335 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong điều hành chính sách tài khóa, việc chấp nhận giảm thu trong ngắn hạn để hỗ trợ nền kinh tế được xem là cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Bối cảnh và triển vọng dài hạn
Trước đó, Bộ Tài chính đã triển khai nhiều giải pháp tương tự, như giảm 75% phí sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia và giảm 50% nhiều loại phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và đường thủy nội địa. Đề xuất miễn phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không, hàng hải không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là bước đi thể hiện sự chủ động, linh hoạt trong điều hành chính sách tài khóa.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, việc kịp thời triển khai các chính sách hỗ trợ có mục tiêu sẽ góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh kinh tế và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Khi doanh nghiệp được giảm chi phí, duy trì hoạt động và phục hồi sản xuất, nguồn thu ngân sách trong trung và dài hạn sẽ được củng cố bền vững hơn, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống cảng biển và hạ tầng hàng không Việt Nam.
