Tham vọng năng lượng của Mỹ đối mặt với thách thức từ Iran và thị trường toàn cầu
Tổng thống Donald Trump gần đây tuyên bố Mỹ gần như không nhập khẩu dầu qua eo biển Hormuz và sẽ không làm điều này trong tương lai, qua phát biểu trên truyền hình ngày 1/4. Ông nhấn mạnh tham vọng giúp nước Mỹ tự chủ năng lượng và thậm chí xuất khẩu dầu ra thế giới. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây không phải là mục tiêu dễ dàng đạt được trong ngắn hạn, đặc biệt trong bối cảnh xung đột với Iran đang diễn ra.
Mỹ và sự phụ thuộc vào thị trường dầu toàn cầu
Theo số liệu từ Bộ Năng lượng Mỹ, nước này chỉ nhập khẩu trung bình khoảng 646.000 thùng dầu từ Trung Đông mỗi ngày, một con số tương đối thấp so với sản lượng tự sản xuất hơn 13 triệu thùng. Trong hai thập kỷ qua, cả đảng Dân chủ và Cộng hòa đều tin tưởng vào sự bùng nổ của ngành công nghiệp dầu đá phiến, giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Dù vậy, cuộc xung đột hiện nay cho thấy Mỹ không thể tách biệt khỏi thị trường dầu khí thế giới.
Thị trường dầu mang tính toàn cầu, với dầu dễ vận chuyển khắp nơi. Clark Williams-Derry, chuyên gia tại Viện Phân tích Kinh tế và Tài chính Năng lượng (IEEFA), ví von: “Hãy nghĩ đến một bể bơi khổng lồ. Nơi đây có thể có những gợn sóng, nhưng cả bể bơi sẽ cùng dâng lên hoặc hạ xuống.” Điều này có nghĩa ngay cả khi Mỹ tự chủ năng lượng, người tiêu dùng vẫn chịu ảnh hưởng từ biến động giá toàn cầu.
Khó khăn từ eo biển Hormuz và ngành công nghiệp dầu khí
Eo biển Hormuz là điểm then chốt, với Mike Sommers, Chủ tịch Viện Dầu Mỹ (API), cảnh báo: “Chúng ta không thể để Iran kiểm soát eo biển này, có thể đưa máy bay không người lái tới đây vào bất cứ lúc nào.” Xung đột đã gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực, ảnh hưởng lâu dài đến năng lực sản xuất.
Bridget Payne, trưởng bộ phận dự báo dầu khí tại Oxford Economics, cho biết giá dầu tăng có thể thúc đẩy ngành dầu đá phiến Mỹ mở rộng sản xuất trong 3-6 tháng, bổ sung khoảng một triệu thùng mỗi ngày. Tuy nhiên, con số này quá thấp so với ước tính 10 triệu thùng dầu không thể qua eo biển Hormuz hàng ngày. Các doanh nghiệp Mỹ cũng trở nên thận trọng sau những khoản lỗ trước đây, chỉ tăng sản lượng nếu xung đột kéo dài.
Thách thức trong tham vọng xuất khẩu dầu
Ông Trump kêu gọi các quốc gia chịu ảnh hưởng từ xung đột tại Iran tăng cường nhập khẩu dầu từ Mỹ, tuyên bố: “Hãy mua dầu từ Mỹ. Chúng tôi có rất nhiều.” Tuy nhiên, Mỹ vẫn phải nhập khẩu ròng khoảng ba triệu thùng dầu thô mỗi ngày, và sản lượng không đủ bù đắp cho nguồn dầu từ Trung Đông.
Việc xuất khẩu dầu trong lúc giá xăng dầu trong nước cao có thể gây thiệt hại chính trị cho ông Trump và đảng Cộng hòa, đặc biệt với bầu cử giữa kỳ đang đến gần. Tom Kloza, cố vấn năng lượng của Gulf Oil, nhận xét: “Nếu chúng ta cung cấp một phần dầu cho thế giới, người dân sẽ tức giận.” Khảo sát từ CNN và Reuters/Ipsos cho thấy nhiều cử tri Mỹ không hài lòng với hành động của ông Trump và tình trạng giá năng lượng tăng.
Kết luận: Vị thế năng lượng của Mỹ trong thế giới hiện đại
Joe Schatz, Phó tổng biên tập Politico, kết luận: “Trong thế giới mà dầu khí vẫn giữ ‘ngôi vương’, nước Mỹ không nắm vị thế thống trị về năng lượng như họ vẫn tưởng.” Tham vọng tự chủ năng lượng và xuất khẩu dầu của Mỹ đang vấp phải nhiều rào cản, từ xung đột địa chính trị đến tính phức tạp của thị trường toàn cầu, khiến mục tiêu này khó thành hiện thực trong tương lai gần.
