Bộ Công Thương đề xuất điều chỉnh khung giờ điện để giảm áp lực phụ tải
Bộ Công Thương vừa công bố dự thảo điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường của hệ thống điện quốc gia, nhằm giảm áp lực phụ tải và nâng cao hiệu quả vận hành. Theo đó, khung giờ cao điểm mới sẽ tập trung chủ yếu vào buổi chiều, thay vì cả sáng và chiều như quy định cũ trong Thông tư 16/2014.
Chi tiết khung giờ cao điểm mới
Dự thảo đề xuất khung giờ cao điểm từ 14 giờ đến 19 giờ trong các tháng từ tháng 1 đến tháng 4 và từ tháng 9 đến tháng 12. Đối với các tháng từ tháng 5 đến tháng 8, khung giờ cao điểm được chia thành hai khoảng: từ 14 giờ 30 đến 16 giờ 30 và từ 19 giờ 30 đến 22 giờ 30. Các khung giờ này áp dụng từ thứ hai đến thứ bảy hàng tuần.
Trong khi đó, Thông tư 16/2014 hiện hành quy định khung giờ cao điểm bao gồm cả buổi sáng và buổi chiều, cụ thể từ 9 giờ 30 đến 11 giờ 30 và từ 17 giờ đến 20 giờ.
Lý do điều chỉnh và tác động của điện mặt trời
Bộ Công Thương giải thích rằng từ năm 2019, sự thâm nhập mạnh mẽ của nguồn điện mặt trời đã làm thay đổi lớn biểu đồ công suất và thành phần phụ tải. Phụ tải điện công nghiệp đã tăng từ 30% lên 50% tổng phụ tải, trong khi phụ tải điện dân dụng - sinh hoạt giảm từ 50% xuống khoảng 33%.
Việc xây dựng khung giờ mới dựa trên dữ liệu công suất phụ tải và xem xét ảnh hưởng của điện mặt trời. Nhóm điện công nghiệp chiếm khoảng 51% và điện sinh hoạt chiếm khoảng 33%, đóng vai trò quan trọng trong biểu đồ phụ tải chung.
Cơ chế giá theo khung giờ hiện chỉ áp dụng cho các thành phần dùng điện sản xuất và kinh doanh như công nghiệp, thương mại - dịch vụ, nhà hàng - khách sạn. Thành phần dùng điện sinh hoạt vẫn được tính giá theo bậc thang tăng dần.
Mục tiêu và lợi ích của điều chỉnh
Bộ Công Thương nhận định việc điều chỉnh này sẽ:
- Tạo động cơ điều chỉnh hành vi tiêu thụ điện của khách hàng để giảm chi phí.
- Giảm sử dụng điện vào giờ cao điểm và chuyển dịch sang giờ thấp điểm hoặc bình thường.
- Giảm chênh lệch giữa công suất cực đại và công suất trung bình.
- Nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn điện và giảm áp lực cho hệ thống trong thời gian cao điểm.
Đặc biệt, với hệ thống điện có tỷ lệ năng lượng tái tạo cao như Việt Nam, việc thiết kế khung giờ cao điểm ngược với giờ phát cao của nguồn năng lượng tái tạo sẽ khuyến khích khách hàng phát triển thiết bị lưu trữ công suất, tự cân đối nguồn phát khi hệ thống cần bổ sung.
Tháo gỡ vướng mắc cho điện mặt trời
Trong khi thực hiện các giải pháp giảm áp lực phụ tải, nguồn điện mặt trời nếu được tháo gỡ vướng mắc sẽ hỗ trợ đáng kể. Nhiều bạn đọc và chuyên gia cho rằng chính sách khuyến khích lắp điện mặt trời tự sản, tự tiêu là giải pháp tăng nguồn điện, nhưng việc bán điện dư cho hàng xóm vẫn gặp khó khăn về kỹ thuật và pháp lý.
Bạn đọc Văn Nam Phương từ Khánh Hòa băn khoăn: "Về mặt kỹ thuật, hai nhà lắp đặt chung một hệ thống điện mặt trời hoặc chia sẻ cho nhà khác hoàn toàn có thể làm được. Chúng tôi mong ngành điện hướng dẫn kỹ thuật để tiết kiệm điện và tăng thu nhập."
Đối với doanh nghiệp, bà Nguyễn Thái Vân, chủ hộ sản xuất may mặc, cho biết không thể bán điện mặt trời cho các nhà khác trong khu vực vì "không được phép" và không rõ tỷ lệ bán điện dư lên lưới.
Ý kiến chuyên gia và giải pháp đề xuất
Ông Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia năng lượng, nhấn mạnh lợi ích của việc bán điện trực tiếp cho hàng xóm, bao gồm giá bán tốt hơn và nguồn thu ổn định. Tuy nhiên, hoạt động này đòi hỏi trách nhiệm khai báo và thủ tục pháp lý, hiện chưa được hướng dẫn đầy đủ.
Chuyên gia Đào Nhật Đình cho rằng vấn đề này đã tồn tại lâu và cần giải pháp như:
- Sớm có giá điện hai thành phần để minh bạch hơn trong mua bán.
- Mở rộng bán điện mặt trời cho hàng xóm dưới các hình thức như từ mái nhà bán xuống xưởng hoặc giữa các hộ gia đình.
Về nguyên tắc, điện mặt trời không phát lên lưới có thể được sử dụng tự do sau khi thông báo cho ngành điện, nhưng bán điện cho hàng xóm phải tuân thủ quy định mua bán điện. Hiện tại, quy định chỉ cho phép bán 20% công suất lắp đặt lên lưới, trong khi tỷ lệ 50% vẫn trong dự thảo.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tháo gỡ các nút thắt để tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.
