Iran Nắm Quyền Quyết Định Kết Thúc Xung Đột, Ảnh Hưởng Dòng Chảy Năng Lượng Toàn Cầu
Trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông, giới phân tích ngày càng nhận định rằng không phải Mỹ hay Israel, mà chính Iran mới là bên có tiếng nói quyết định về thời điểm kết thúc cuộc chiến. Điều này tác động trực tiếp đến việc khôi phục dòng chảy năng lượng toàn cầu, đặc biệt khi eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng - gần như bị tê liệt.
Tình Hình Vận Chuyển Dầu Mỏ Bị Đình Trệ
Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco gần đây thông báo với khách hàng toàn cầu rằng họ chưa thể xác định sẽ sử dụng cảng nào cho các lô hàng xuất khẩu dầu trong tháng 4. Theo Reuters, dầu có thể được xuất từ Biển Đỏ hoặc vẫn phải vận chuyển từ vùng Vịnh, tùy thuộc vào diễn biến của xung đột. Một khách hàng thường xuyên của Aramco thậm chí cho biết có thể phải gọi cho Iran để hỏi khi nào cuộc chiến kết thúc để nhận được dầu, phản ánh quan điểm phổ biến rằng Iran đang nắm quyền kiểm soát.
Iran Đáp Trả Bằng Các Cuộc Tấn Công
Iran đã đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng cách dội mưa tên lửa và drone vào các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, khiến tuyến vận tải này gần như bị tê liệt. Eo biển Hormuz vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Mỹ đã đề xuất triển khai tàu chiến hộ tống để bảo vệ tàu chở dầu, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng biện pháp này khó khôi phục hoàn toàn lưu thông nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.
Tác Động Đến Sản Xuất Và Giá Cả
Cuộc khủng hoảng đã khiến niềm tin vào các tuyến cung ứng năng lượng tại Trung Đông sụp đổ. Các cuộc tấn công của Iran khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại Saudi Arabia, UAE, Bahrain và Israel phải ngừng hoạt động, đẩy giá dầu và khí đốt tăng vọt tới 60%. Saudi Aramco đã đóng cửa hai mỏ ngoài khơi lớn, làm sản lượng giảm khoảng 20%. Tại Iraq, sản lượng giảm tới 70%, trong khi UAE cũng giảm một nửa. Tổng sản lượng dầu bị cắt giảm ước tính lên tới 7-10 triệu thùng mỗi ngày, tương đương 7-10% nhu cầu toàn cầu.
Khí Tự Nhiên Hóa Lỏng Cũng Bị Ảnh Hưởng
Qatar đã phải đóng cửa hoàn toàn hoạt động sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung LNG của thế giới và cảnh báo khách hàng về việc trì hoãn các lô hàng đến tháng 5. Một nguồn tin trong ngành giải thích: “Đó là vấn đề an toàn. Chúng tôi không thể mạo hiểm tính mạng con người.”
Triển Vọng Phục Hồi Không Dễ Dàng
Ngay cả khi xung đột được giải quyết nhanh chóng, các nhà phân tích cho rằng thị trường năng lượng toàn cầu vẫn có thể tiếp tục bị gián đoạn trong nhiều tuần. Việc phục hồi hoạt động vận tải và sản xuất sẽ không dễ dàng, với chi phí bảo hiểm cho tàu chở dầu tăng mạnh và khó tìm do rủi ro cao. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang xem xét kế hoạch xả khoảng 400 triệu thùng dầu toàn cầu để giảm cú sốc nguồn cung và biến động giá.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần khẳng định Mỹ đang tiến gần đến chiến thắng, nhưng khung thời gian dao động từ vài ngày đến vài tuần, làm nổi bật vai trò then chốt của Iran trong việc định đoạt tương lai của năng lượng toàn cầu.
