Điện mặt trời mái nhà: Giải pháp cắt giảm hóa đơn tiền điện triệu đồng mùa nắng nóng
Khi các đợt cao điểm nắng nóng năm 2026 bắt đầu xuất hiện, hóa đơn tiền điện tăng sốc lại trở thành nỗi ám ảnh của hàng triệu hộ gia đình. Nguyên nhân chính là nhu cầu sử dụng các thiết bị điện làm mát như điều hòa, quạt mát, tủ lạnh... tăng cao trong mùa hè. Tuy nhiên, nhiều hộ gia đình đã tìm ra giải pháp hiệu quả để vượt qua thách thức này.
Tiết kiệm hàng triệu đồng mỗi tháng nhờ điện mặt trời
Tại gia đình anh Nguyễn Công Toàn ở phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh, vấn đề hóa đơn điện cao ngất ngưởng đã được giải quyết triệt để từ cuối năm 2024. Anh cho biết, trước tháng 10/2024, hóa đơn điện của gia đình cũng lên tới tiền triệu mỗi tháng. Khi chuyển sang căn nhà mới xây, anh đã đầu tư 210 triệu đồng để lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà kèm pin lưu trữ, với công suất tấm pin mặt trời là 18 kWp và bộ lưu trữ (BESS) có công suất 16.1 kWh.
“Kể từ khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, gia đình tôi được sử dụng thoải mái các thiết bị điện mà hóa đơn điện mỗi tháng chỉ trên dưới 300.000 đồng”, anh Toàn chia sẻ. Hiện gia đình anh sử dụng 8 điều hòa công suất từ 18.000-24.000 BTU, 2 tủ lạnh cỡ lớn, thang máy, máy giặt, máy sấy, điện chiếu sáng, quạt điện, cùng nhiều đồ gia dụng nhà bếp như lò nướng, lò vi sóng, máy rửa bát, bếp từ... đều dùng điện.
Với lượng thiết bị điện nhiều như vậy, nếu không có điện mặt trời mái nhà, hóa đơn tiền điện của nhà anh có thể vọt lên trên 6 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, tháng 2 vừa qua, tiền điện chỉ hết chưa đến 300.000 đồng, còn tháng 3 hết hơn 300.000 đồng. Tháng cao điểm mùa hè năm ngoái, tiền điện cũng chưa đến 1 triệu đồng. Ngoài tiết kiệm được một khoản tiền lớn, gia đình anh không còn lo lắng về sự cố mất điện hay cắt điện luân phiên trong mùa hè.
Hiệu quả kinh tế rõ rệt cho hộ gia đình và sản xuất nhỏ
Tương tự, từ giữa năm 2025 đến nay, hóa đơn điện của gia đình anh Nguyễn Văn Minh ở xã Vĩnh An, tỉnh Phú Thọ cũng giảm được một nửa nhờ đầu tư 140 triệu đồng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Anh Minh cho biết, ngoài điện dùng cho sinh hoạt, gia đình có một xưởng may nhỏ và một trang trại chăn nuôi lợn, nên hóa đơn điện mỗi tháng dao động từ 9-10 triệu đồng. Từ khi lắp điện mặt trời, con số này giảm một nửa.
Quan trọng hơn, kể từ khi có hệ thống điện mặt trời, anh không phải chạy máy phát điện mỗi khi trang trại chăn nuôi lợn bị mất điện. Xưởng may cũng có điện hoạt động liên tục, không còn cảnh công nhân phải nghỉ vì bị cắt điện luân phiên. Ban ngày, nguồn điện mặt trời mái nhà dư thừa, anh còn chia sẻ cho hàng xóm sử dụng.
“Buổi đêm pin lưu trữ không đủ, gia đình vẫn phải dùng điện lưới. Vì vậy, tôi đang tính toán lắp thêm pin lưu trữ để tích đủ điện dùng cả ngày lẫn đêm”, anh Minh nói thêm.
Chi phí lắp đặt giảm mạnh, thúc đẩy xu hướng đầu tư
Theo thống kê của Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), tính đến ngày 31/12/2025, đã có 1.673 khách hàng đăng ký phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 438,5 MW. Trong đó, 1.599 khách hàng đã hoàn thành lắp đặt, nghiệm thu và đưa vào vận hành với tổng công suất 323,6 MW. Ngoài ra, đã có 454 MWp công suất điện mặt trời mái nhà do các tổ chức, cá nhân tự đầu tư lắp đặt, kèm theo hệ thống lưu trữ (BESS) khoảng 8.600 kWh.
Ông Nguyễn Văn Tin, Trưởng ban Kinh doanh EVNNPC, cho biết một hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 10 kWp cho hộ gia đình có diện tích mái trên 100m2 hiện có chi phí khoảng 70-90 triệu đồng, chưa bao gồm hệ thống pin lưu trữ. Nếu trang bị thêm pin lưu trữ, chi phí có thể tăng thêm khoảng 15-20 triệu đồng tùy dung lượng.
“So với giai đoạn trước 2022, mức đầu tư đã giảm khoảng 30-40%, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận điện mặt trời mái nhà”, ông Tin nhấn mạnh. Dẫn chứng một hộ gia đình tại khu vực đô thị có mức tiêu thụ điện trung bình khoảng 650-750 kWh/tháng, nếu lắp đặt một hệ thống công suất khoảng 7 kWp không có pin lưu trữ, chi phí ban đầu ước khoảng 60 triệu đồng. Hệ thống này có thể giúp giảm khoảng 40-50% lượng điện mua từ lưới điện vào ban ngày, với thời gian thu hồi vốn ước tính 4-5 năm.
Phương án có pin lưu trữ cho phép tận dụng điện mặt trời cả ban ngày và buổi tối, giảm phụ thuộc vào lưới điện trong giờ cao điểm, đồng thời tăng khả năng dự phòng khi xảy ra sự cố mất điện cục bộ. Thực tế cho thấy, chi phí lắp đặt giảm và hiệu quả được cải thiện đang giúp điện mặt trời mái nhà tại miền Bắc được các hộ gia đình chú ý hơn.
Tuy nhiên, để đạt được quy mô công suất lắp đặt hàng chục nghìn MW như định hướng tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, bài toán không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế của từng dự án riêng lẻ, mà còn rất cần có cơ chế, chính sách, động lực để các tổ chức, cá nhân quan tâm đầu tư. Trên thế giới, tại Anh, các ngôi nhà xây mới gần như bắt buộc phải lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà và hệ thống bơm nhiệt, cho thấy xu hướng toàn cầu trong việc thúc đẩy năng lượng sạch.
