Tại tọa đàm "Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026" do Báo Xây dựng tổ chức chiều 10.6, các chuyên gia đã đưa ra nhiều cảnh báo về tác động của hiện tượng El Nino đối với hệ thống điện quốc gia. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Ban Điều hành Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), đợt nắng nóng từ ngày 23 đến 28.5 vừa qua đã phá vỡ nhiều kỷ lục về sản lượng và công suất tiêu thụ điện của hệ thống điện quốc gia và miền Bắc so với năm 2025. Đáng chú ý, trong khi năm 2025 kỷ lục tiêu thụ điện được ghi nhận vào tháng 8, thì năm nay, ngay từ tháng 5, mức tiêu thụ đã lập kỷ lục mới, dù mùa hè chưa chính thức bắt đầu.
Thách thức từ El Nino và thời tiết cực đoan
Ông Nguyễn Anh Tuấn nhận định rằng thời tiết nắng nóng cực đoan sẽ là thách thức lớn nhất đối với nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện trong năm nay. Dự báo El Nino mạnh sẽ duy trì từ giữa năm 2026 đến đầu năm 2027, khiến nắng nóng kéo dài và gay gắt hơn, làm giảm lượng nước về các hồ thủy điện, gây áp lực rất lớn lên hệ thống cung ứng điện. Ngoài ra, nhiệt độ cao kéo dài cũng làm giảm mức dự phòng của hệ thống điện, khi các nhà máy nhiệt điện than dễ gặp sự cố hoặc suy giảm công suất.
Nguy cơ thiếu nước cho thủy điện
Ông Hà Đăng Sơn, Phó chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng Xanh, cho biết tiêu thụ điện trong tháng 5 liên tiếp phá kỷ lục, nhưng may mắn chưa đạt đến kịch bản điều hành cực đoan. Tuy nhiên, dự báo trong 3 tháng tới, khi El Nino xuất hiện, thời tiết nắng nóng cực đoan sẽ là thách thức lớn. Ông Sơn nhấn mạnh rằng El Nino đã được cảnh báo sớm, và nhiều đơn vị cung ứng điện đã xây dựng các phương án, kịch bản khác nhau để đối phó với nguy cơ thiếu nước cho thủy điện, nhằm chuẩn bị đủ nhiên liệu sản xuất điện trong cao điểm mùa hè.
Điện mặt trời mái nhà - giải pháp cấp thiết
Trong bối cảnh dự báo cung ứng điện gặp nhiều khó khăn do tác động từ El Nino, ông Hà Đăng Sơn cho rằng phát triển điện mặt trời mái nhà là giải pháp rất cấp thiết. Giải pháp này giúp giảm tải truyền tải điện, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của doanh nghiệp và người dân, đồng thời giảm đáng kể tiền điện nhờ hạn chế sử dụng điện ở các bậc thang giá cao.
Ông Bùi Quốc Hùng, Phó cục trưởng Cục Điện lực, cho hay từ năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 58/2025/NĐ-CP để khuyến khích đầu tư phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà, đặc biệt là cơ chế cho phép bán phần điện dư vào lưới điện. Tuy nhiên, vẫn còn một số vướng mắc. Hiện Bộ Công thương đang trình Chính phủ ban hành nghị định sửa đổi Nghị định 58/2025/NĐ-CP theo hướng cho phép một số hệ thống điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp, nhà xưởng, nếu đáp ứng điều kiện, có thể tham gia mua bán điện trực tiếp. Đồng thời, theo Luật Điện lực, các địa phương có thể chủ động xây dựng chính sách khuyến khích điện mặt trời mái nhà.
EVN chủ động ứng phó
Ông Ngô Sơn Hải, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết hướng dẫn tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà là hai giải pháp góp phần đảm bảo cung ứng điện trong cao điểm mùa hè năm nay. EVN đang chủ động phổ biến chính sách cho khách hàng, hỗ trợ trực tuyến để người dân và doanh nghiệp thực hiện các thủ tục đầu tư, lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu.
Nhận định trong 3 tháng tới, nhu cầu sử dụng điện sẽ tăng cao, nguồn nước giảm gây gánh nặng lên các nhà máy phát điện truyền thống (nhiệt điện, điện khí), ông Ngô Sơn Hải nhấn mạnh một trong những vấn đề quan trọng là nguồn cung nhiên liệu cho các nhà máy phát điện (nhiệt điện than, khí LNG). Trong đợt nắng nóng sắp tới, EVN đã chuẩn bị đủ than để sản xuất điện, đảm bảo không bị gián đoạn.
Để đảm bảo cung ứng điện trong những năm tới, EVN đã có nhiều đề xuất, kiến nghị cơ chế khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển và quản lý vận hành các dự án nguồn, lưới điện trong Quy hoạch điện VIII; đồng thời khuyến khích đầu tư các nguồn điện phân tán, nguồn điện mặt trời tự sản tự tiêu để nâng cao dự trữ nguồn điện.
