Nghị quyết mới của Chính phủ về cơ chế đặc thù trong khai thác than chính thức có hiệu lực từ nay đến hết năm 2027. Sau thời hạn này, hoạt động khai thác khoáng sản sẽ thực hiện theo quy định của giấy phép khai thác đã cấp và pháp luật hiện hành.
Đối tượng và phạm vi áp dụng
Nghị quyết áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác khoáng sản than, cùng với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan. Mục tiêu là đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong tình huống cấp bách, không làm gián đoạn nguồn cung than cho sản xuất điện và các ngành công nghiệp nền tảng.
Điều kiện khai thác vượt công suất
Theo nghị quyết, tổ chức, cá nhân được phép khai thác vượt không quá 15% công suất ghi trong giấy phép khai thác khoáng sản than mà không cần thực hiện thủ tục điều chỉnh nội dung giấy phép, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
- Có giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực.
- Có đủ năng lực kỹ thuật, thiết bị, công nghệ đáp ứng công suất khai thác tăng thêm.
- Đảm bảo an toàn lao động, an toàn mỏ và bảo vệ môi trường.
- Phần sản lượng than khai thác tăng thêm phải nằm trong phạm vi trữ lượng đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, cấp phép.
Việc khai thác vượt công suất chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành thủ tục đăng ký theo quy định. Tổng sản lượng than khai thác (bao gồm cả phần vượt công suất) không được vượt quá trữ lượng than được phép khai thác và phải được theo dõi, giám sát, báo cáo định kỳ.
Quản lý chặt chẽ tài nguyên
Chính phủ yêu cầu các đơn vị liên quan quản lý chặt chẽ tài nguyên khoáng sản, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước, tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường và an toàn lao động. Sản lượng than khai thác vượt chỉ được cung cấp, phục vụ cho sản xuất điện.
Bối cảnh ban hành nghị quyết
Trước đó, hồi giữa tháng 4, do tác động từ xung đột ở Trung Đông, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có tờ trình đề xuất Chính phủ ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù này. Cùng với đó, Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng có văn bản đề nghị cho phép 4 mỏ thuộc TKV tăng sản lượng khai thác vượt không quá 15% công suất.
Trong nước, nhu cầu điện năng tăng cao và nguồn nhiên liệu nhập khẩu đối mặt nhiều rủi ro về giá cả, logistics và khả năng cung ứng. Than trong nước tiếp tục giữ vai trò là nguồn năng lượng nền tảng, và năng lực khai thác thực tế của các mỏ còn dư địa để tăng sản lượng. Tuy nhiên, thủ tục điều chỉnh công suất theo quy định hiện hành chưa đáp ứng yêu cầu huy động nhanh nguồn lực.
Do đó, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nghiên cứu đề xuất cơ chế đặc thù nhằm kịp thời nâng công suất khai thác than phục vụ an ninh năng lượng quốc gia. Để đảm bảo tính công bằng, cạnh tranh, nghị quyết được áp dụng cho tất cả các giấy phép khai thác than đang còn hiệu lực trên cả nước nếu đủ điều kiện, không chỉ riêng 4 dự án của TKV.
Việc ban hành nghị quyết được kỳ vọng sẽ góp phần tăng nhanh nguồn cung than trong nước, kịp thời đáp ứng nhu cầu năng lượng cho nền kinh tế, đồng thời tận dụng hiệu quả năng lực thiết bị, công nghệ và hạ tầng khai thác hiện có.
