Bộ Công Thương vừa công bố dự thảo Nghị định Kinh doanh xăng dầu với nhiều thay đổi căn bản, trong đó đáng chú ý nhất là đề xuất bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối sẽ tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức quy định, đồng thời kê khai với cơ quan quản lý để giám sát. Điều này có thể dẫn đến việc xuất hiện nhiều mức giá bán lẻ khác nhau trên thị trường thay vì một mức giá thống nhất như hiện nay.
Doanh nghiệp tự quyết giá bán
Theo Bộ Công Thương, dù thị trường xăng dầu 7 tháng đầu năm 2026 cơ bản ổn định, không xảy ra đứt gãy nguồn cung, giá bán lẻ được điều hành phù hợp và chuyển đổi sang xăng sinh học E10 đạt kết quả tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập. Cụ thể, có quá nhiều tầng nấc trung gian, hiện tượng mua bán lòng vòng, găm hàng, chiết khấu bằng 0 và nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định về dự trữ, tồn kho. Bộ Công Thương nhận định thị trường 'đòi hỏi phải có sự cải tổ'.
Đối với vùng sâu, vùng xa, dự thảo quy định giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội. Đây là một trong những nội dung đang được lấy ý kiến vì liên quan trực tiếp đến cạnh tranh thị trường.
Giảm trung gian, số hóa toàn bộ thị trường
Dự thảo Nghị định cũng đề xuất tổ chức lại hệ thống phân phối theo hướng tinh gọn. Các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền bán lẻ và thương nhân phân phối sẽ được sắp xếp lại, giảm tầng nấc trung gian để hạn chế mua bán lòng vòng, nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa. Bộ Công Thương yêu cầu thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối phải kết nối dữ liệu với Bộ, thực hiện kê khai giá, báo cáo trực tuyến về nguồn hàng, tồn kho và hệ thống phân phối nhằm xây dựng hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia phục vụ giám sát thị trường theo thời gian thực.
Một điểm mới khác là định hướng phát triển cửa hàng bán lẻ xăng dầu thành hạ tầng thương mại đa dịch vụ, thay vì chỉ kinh doanh xăng dầu như hiện nay. Theo Bộ Công Thương, đây là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng và đa dạng hóa dịch vụ phục vụ người dân.
Điều kiện khắt khe với thương nhân đầu mối
Dự thảo nâng đáng kể điều kiện gia nhập thị trường đối với thương nhân đầu mối. Doanh nghiệp muốn trở thành đầu mối phải có ít nhất 36 tháng hoạt động liên tục với tư cách thương nhân phân phối; sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có sức chứa tối thiểu 15.000 m³; sở hữu ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ và bảo đảm tổng nguồn cung tối thiểu 100.000 m³ xăng dầu mỗi năm. Nếu không đáp ứng sản lượng tối thiểu trong hai năm liên tiếp, doanh nghiệp sẽ bị xem xét thu hồi giấy phép.
Sau khi Nghị định được ban hành, Bộ Công Thương sẽ đồng thời triển khai các quy định về niêm yết giá, kê khai giá, hóa đơn điện tử, quản lý chất lượng xăng E10, Hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia, cũng như các quy chuẩn kỹ thuật đối với cửa hàng và bồn chứa xăng dầu.
