Lý Văn Minh (sinh năm 1998, dân tộc Dao) lớn lên tại Sảng Mào Phố, nơi có những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Dù quý giá, cây chè này nhiều năm chỉ được khai thác tự phát, mang lại thu nhập bấp bênh. Cuối năm 2021, sau khi tốt nghiệp Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên, anh từ bỏ cơ hội ở thành phố để trở về quê, mang theo kiến thức chuyên môn và khát vọng đánh thức giá trị cây chè cổ thụ.
Khởi đầu gian nan và niềm tin từ người dân
Ban đầu, cơ sở sản xuất của anh chỉ là một căn lán nhỏ với thiết bị thô sơ. Quy trình chế biến chưa hoàn thiện khiến nhiều mẻ chè không đạt chất lượng. Khi đã làm ra sản phẩm tốt, anh lại gặp khó khăn trong tiêu thụ, nguồn vốn dần cạn kiệt, từng có lúc anh muốn bỏ cuộc. Tuy nhiên, chính sự đồng hành của người dân trong thôn đã trở thành điểm tựa. Nhiều hộ dân dù được thương lái trả giá cao hơn vẫn mang chè đến bán cho cơ sở của anh, kèm lời nhắn: “Khi nào bán được hàng thì mới lấy tiền”. Niềm tin đó thôi thúc Lý Văn Minh quảng bá sản phẩm qua nhiều kênh, từ trực tiếp đến trực tuyến.
Hoàn thiện quy trình và thành lập hợp tác xã
Anh dần hoàn thiện quy trình sản xuất, kiên trì theo đuổi chế biến sâu, nâng cao chất lượng thay vì chạy theo sản lượng. Lý Văn Minh thành lập Hợp tác xã nông nghiệp Tả Củ Tỷ, đầu tư mở rộng nhà xưởng, mua thiết bị hiện đại. Anh hướng dẫn người dân thay đổi phương thức thu hái, chăm sóc chè theo hướng hữu cơ, không khai thác ồ ạt, hướng đến phát triển bền vững. Anh Đặng Văn Liêu, sở hữu hơn 3 ha chè Shan tuyết cổ thụ, chia sẻ: “Trước kia, chè búp tươi chỉ bán được từ 8.000-10.000 đồng/kg, nay hợp tác xã thu mua với giá thấp nhất là 20.000 đồng/kg. Đối với cây chè cổ thụ có tuổi đời cao, giá trị kinh tế còn tăng gấp nhiều lần”. Người dân được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, thu hái nên yên tâm gắn bó với cây chè.
Sản phẩm chất lượng cao và giá trị gia tăng
Xã Tả Củ Tỷ có khoảng 167 ha chè, phần lớn là chè Shan tuyết cổ thụ, nhiều cây tuổi đời hàng trăm năm. Lý Văn Minh lựa chọn sản xuất theo hướng “thuận tự nhiên”, hạn chế tác động đến hệ sinh thái. Búp chè phải được hái đúng thời điểm, đúng độ non, sao sấy đúng kỹ thuật để giữ hương vị đặc trưng. Anh kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn, không sử dụng chất hóa học, dụng cụ tiếp xúc với chè được lựa chọn kỹ lưỡng. Sau thời gian nghiên cứu, HTX đã sản xuất nhiều dòng sản phẩm mới như hoa trà Shan tuyết cổ thụ, bạch trà Shan tuyết cổ thụ, trà phổ nhĩ sống, trà quýt. Giá bán trung bình từ 500.000-600.000 đồng/kg, riêng dòng đặc biệt lên tới vài triệu đồng/kg. Giá trị gia tăng từ chế biến sâu kéo giá thu mua chè búp tăng, giúp người dân nâng cao thu nhập.
Ghi nhận và giải thưởng
Đồng chí Bùi Văn Vinh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Tả Củ Tỷ, nhận xét: “Mô hình khởi nghiệp của đảng viên trẻ Lý Văn Minh là hướng đi phù hợp điều kiện thực tế ở địa phương. HTX nông nghiệp do anh đứng đầu đã tạo chuỗi liên kết bền vững, từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm và nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.” Mô hình của anh lọt vào vòng bán kết Cuộc thi “Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp” toàn quốc, được UBND tỉnh Lào Cai tặng giấy khen trong phong trào “Dân vận khéo”. Năm 2025, Lý Văn Minh được Trung ương Đoàn trao Giải thưởng Lương Định Của – phần thưởng cao quý cho thanh niên xuất sắc trong lao động sản xuất, kinh doanh và xây dựng nông thôn mới.
