Làn Sóng Kỳ Lân Ấn Độ Hồi Sinh Mạnh Mẽ Nhờ Công Nghệ AI Và Số Hóa
Sau một thời gian trầm lắng, thị trường startup Ấn Độ đang chứng kiến sự trở lại ấn tượng của làn sóng "kỳ lân", với trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số đóng vai trò động lực chính. Điều này giúp quốc gia Nam Á thách thức vị thế của các cường quốc công nghệ như Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua đổi mới toàn cầu.
Vị Thế Toàn Cầu Và Sự Phục Hồi Đáng Chú Ý
Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Mỹ CB Insights, tính đến tháng 10, Ấn Độ hiện đứng thứ ba thế giới về số lượng kỳ lân - tức các công ty chưa niêm yết được định giá trên 1 tỷ USD. Cụ thể, Ấn Độ sở hữu 66 doanh nghiệp như vậy, với tổng giá trị ước đạt 162 tỷ USD. Mặc dù con số này còn cách xa so với Mỹ (hơn 700 kỳ lân) và Trung Quốc (hơn 150 kỳ lân), nhưng nó vẫn vượt trội hơn nhiều so với Nhật Bản, nơi chỉ có 8 công ty đạt danh hiệu này.
Làn sóng kỳ lân tại Ấn Độ bắt đầu tăng tốc mạnh mẽ từ khoảng năm 2020. Năm 2021 đánh dấu một kỷ lục khi có tới 45 kỳ lân mới ra đời, theo trang thông tin startup Inc42. Tuy nhiên, giai đoạn 2023 chứng kiến sự sụt giảm đáng kể, với chỉ 2 kỳ lân mới, nguyên nhân chính là do việc thắt chặt chính sách tiền tệ tại các nền kinh tế phát triển khiến hoạt động huy động vốn trở nên khó khăn. Tình trạng này tiếp tục kéo dài trong giai đoạn 2024–2025, với số lượng kỳ lân mới duy trì dưới 10.
Năm nay, thị trường startup Ấn Độ đã cho thấy những dấu hiệu phục hồi rõ rệt, với sự xuất hiện của các kỳ lân mới như Juspay (chuyên về hạ tầng thanh toán) và Neysa (cung cấp dịch vụ AI cho doanh nghiệp). "Chúng tôi hướng tới việc giúp Ấn Độ trở thành một trung tâm tính toán AI có quy mô toàn cầu," Sharad Sanghi, đồng sáng lập kiêm CEO Neysa, chia sẻ, nhấn mạnh vào hạ tầng phục vụ đào tạo và triển khai AI.
Triển Vọng Tăng Trưởng Và Xu Hướng Đầu Tư Mới
Inc42 dự báo rằng Ấn Độ có thể đón nhận thêm 10–13 kỳ lân mới trong năm 2026. Hiện tại, có khoảng 150 công ty tiềm năng được định giá trên 200 triệu USD, trong đó nhiều ứng viên đã đạt mức trên 800 triệu USD. Một khảo sát với hơn 100 nhà đầu tư do Inc42 thực hiện cho thấy 90% có kế hoạch rót vốn vào startup trong năm nay, phản ánh sự lạc quan trở lại.
Trước đây, các kỳ lân Ấn Độ chủ yếu tập trung vào lĩnh vực thương mại điện tử và fintech, như hãng thanh toán kỹ thuật số Laserpay hay công ty giao hàng tạp hóa trực tuyến Zepto. Tuy nhiên, xu hướng mới đang chuyển dịch sang các doanh nghiệp liên quan đến AI, cùng với sự mở rộng sang sản xuất, logistics và thương hiệu tiêu dùng. Mrigank Gutgutia, đối tác tại hãng nghiên cứu Redseer, nhận định: "Startup Ấn Độ đang tận dụng thế mạnh về công nghệ và khả năng thấu hiểu khách hàng để xâm nhập vào những ngành truyền thống, tạo lợi thế cạnh tranh toàn cầu."
BorderPlus: Ứng Viên Kỳ Lân Tiêu Biểu Trong Kỷ Nguyên AI
Một trong những ứng viên kỳ lân đáng chú ý hiện nay là BorderPlus, công ty chuyên đưa điều dưỡng sang làm việc tại các quốc gia đang thiếu nhân lực chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là Đức - nơi dân số già hóa nhanh tạo ra nhu cầu lớn về y tá và hộ lý. BorderPlus sử dụng AI để tối ưu hóa quy trình đào tạo và hỗ trợ tìm việc, với mục tiêu xuất khẩu 60.000 lao động mỗi năm vào năm tài khóa 2032.
Công ty được thành lập năm 2025 bởi hai doanh nhân giàu kinh nghiệm: Mayank Kumar, đồng sáng lập nền tảng giáo dục trực tuyến upGrad, và Ayush Mathur, cựu lãnh đạo tại công ty tiền thân của Prism (đơn vị vận hành chuỗi khách sạn Oyo). Kumar cho biết: "Chúng tôi nhận thấy cơ hội tạo giá trị bằng cách ứng dụng công nghệ vào một ngành phân mảnh như chăm sóc sức khỏe." Mô hình này được xem là giải pháp mang tính hệ thống, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò môi giới lao động đơn thuần.
Yếu Tố Hỗ Trợ Và Thách Thức Phía Trước
Ấn Độ hiện đang sở hữu lực lượng nhân tài công nghệ thông tin dồi dào, cùng với tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ trong giới trẻ. Nemesisa Ujjain, lãnh đạo vườn ươm The Circle: Founders Club, nhận xét: "Thế hệ trẻ ngày nay muốn khởi nghiệp ngay thay vì tìm kiếm công việc ổn định." Takanori Higuchi từ JETRO tại New Delhi cũng đánh giá cao tư duy táo bạo và không sợ thất bại của người Ấn Độ.
Môi trường huy động vốn đang được cải thiện đáng kể, với sự gia tăng của cả nguồn vốn quốc tế lẫn nội địa. Chính phủ Ấn Độ triển khai sáng kiến Startup India nhằm hỗ trợ khởi nghiệp thông qua ưu đãi thuế, huy động vốn và kết nối doanh nghiệp với học thuật. Redseer cho biết thị trường vốn đại chúng ngày càng đóng vai trò quan trọng, chiếm tới 35% tổng vốn startup năm 2025.
Tuy nhiên, dù số lượng kỳ lân có thể tiếp tục tăng, tổng vốn huy động của startup vẫn thấp hơn so với đỉnh điểm năm 2021. Xu hướng hiện tại ưu tiên chất lượng hơn số lượng, khi nhà đầu tư thắt chặt tiêu chuẩn đánh giá mô hình kinh doanh và khả năng sinh lời. Điều này đòi hỏi các startup phải chứng minh được tính bền vững và tiềm năng tăng trưởng dài hạn.
Nikkei Asia nhận định rằng nếu đạt được quy mô như kế hoạch, các startup như BorderPlus có thể trở thành những kỳ lân tiêu biểu tiếp theo của Ấn Độ trong kỷ nguyên AI, góp phần củng cố vị thế của quốc gia này trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
