Học sinh Pleiku chế tạo tinh bột kháng từ khoai lang, khát vọng giúp nông dân thoát cảnh mất giá
Trong ngày khai mạc vòng chung kết cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp lần thứ VIII năm 2026 tại Học viện Ngân hàng, gian hàng của nhóm học sinh Trường Trung học phổ thông Pleiku, tỉnh Gia Lai, thu hút sự chú ý đặc biệt. Các em học sinh hăng say giới thiệu sản phẩm, trong khi cô Hiệu trưởng Nguyễn Thị Đông Hải quấn tạp dề, pha chế mời khách dùng thử và sẵn sàng hỗ trợ khi cần thiết.
Dự án BESOP: Giải pháp từ khoai lang Phú Thiện
Để có mặt tại vòng chung kết cấp quốc gia, dự án “BESOP - Gia Lai Beyond Starch Optimization” đã vượt qua tất cả các dự án trong vòng thi cấp tỉnh tại Gia Lai. Đây là lần thứ hai Trường Trung học phổ thông Pleiku đại diện cho học sinh Gia Lai tham dự vòng chung kết. Năm ngoái, nhóm học sinh của trường đoạt giải Ba cấp quốc gia với đề tài sản phẩm chăm sóc da từ tinh chất cây đậu bắp.
Năm nay, dự án tập trung vào sản phẩm trọng tâm là tinh bột kháng RS3, sản xuất từ củ khoai lang Phú Thiện (xã Phú Thiện, tỉnh Gia Lai). Nhóm thực hiện gồm 5 học sinh: Nguyễn Ngọc Phong (lớp 11A4), Nguyễn Xuân Huy (11C2), Nguyễn Quỳnh Bảo Hân (11B1), Lương Quỳnh Anh (11A2) và Đào Xuân Gia Khang (10A1).
Nguyễn Ngọc Phong giải thích: “Tinh bột kháng RS3 là dạng tinh bột đặc biệt không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi thẳng xuống ruột già. Loại tinh bột này được hình thành khi các thực phẩm chứa tinh bột như khoai lang được nấu chín rồi làm nguội, tạo nên cấu trúc phân tử bền vững và ‘kháng’ lại enzyme tiêu hóa.” Điều này giúp tránh quá trình tinh bột chuyển hóa thành đường, hỗ trợ giảm béo, no lâu hơn, đồng thời nuôi dưỡng hệ vi sinh ở ruột già, từ đó cải thiện hệ miễn dịch, chống viêm và bảo vệ đại tràng.
Khát vọng giúp nông dân thoát cảnh được mùa, mất giá
Nhóm đã khai thác tinh bột khoai lang thông qua các công nghệ như hồ hóa, làm lạnh và sấy thăng hoa để tạo ra tinh bột kháng RS3. Họ còn phối hợp với doanh nghiệp để sản xuất cà phê phối tinh bột kháng hoặc làm các loại bánh từ bã khoai.
Phong chia sẻ: “Phú Thiện là thủ phủ khoai lang của Gia Lai nhưng luôn trong tình trạng được mùa mất giá. Với sản phẩm tinh bột kháng, chúng em hy vọng có thể giúp người nông dân có đầu ra ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó có cuộc sống tốt hơn.” Dù gặp nhiều khó khăn trong việc cân bằng học tập và nghiên cứu, nhóm luôn nhận được sự đồng hành lớn từ giáo viên hướng dẫn và ban giám hiệu nhà trường.
Cô Hiệu trưởng Nguyễn Thị Đông Hải cho biết: “Phú Thiện có hơn 1.500 ha trồng khoai lang với sản lượng hàng chục nghìn tấn mỗi năm. Trước đây, giá bán 15.000-16.000 đồng/kg, nhưng hiện chỉ còn 4.300 đồng/kg. Đồng bào dân tộc thiểu số rất mong có thể bán được khoai với giá tốt hơn và ổn định hơn.” Giá của sản phẩm tinh bột kháng từ khoai lang Phú Thiện cũng mềm hơn nhiều so với các sản phẩm cùng chức năng trên thị trường.
Sự đồng hành của nhà trường và cộng đồng
Trong quá trình nghiên cứu, nhà trường luôn sát cánh cùng học sinh. Cô Lê Thị Thùy Linh, giáo viên bộ môn Sinh học, hỗ trợ chuyên môn, trong khi trường cung cấp kinh phí và kết nối các bên liên quan. Các em còn nhận được sự hỗ trợ tích cực từ chính quyền địa phương, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai, cùng các doanh nghiệp trên địa bàn.
Ngày 11/4, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai đã tổ chức hội thảo để lấy ý kiến đóng góp, giúp học sinh hoàn thiện dự án. Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội, các sở, ngành địa phương, doanh nghiệp và nông dân vùng nguyên liệu Phú Thiện. Các chuyên gia đã đưa ra nhiều góp ý thực tiễn, từ hoàn thiện quy trình sản xuất đến xây dựng phương án tài chính, với kỳ vọng giúp dự án tiến tới thương mại hóa.
Cô Đông Hải khẳng định: “Kể cả khi dự án không đoạt giải, nhà trường vẫn sẽ hỗ trợ các em về điện, nước, kinh phí, đồng thời kêu gọi câu lạc bộ khởi nghiệp của doanh nghiệp trẻ Gia Lai và các sở, ban, ngành đồng hành.”
Ý nghĩa giáo dục và định hướng tương lai
Là thành viên duy nhất ở bậc trung học phổ thông tham gia Hội đồng Khởi nghiệp quốc gia phía Nam, cô Nguyễn Thị Đông Hải nhấn mạnh: “Việc học sinh tham gia nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp có ý nghĩa giáo dục rất lớn. Các em không chỉ được tìm hiểu kiến thức chuyên sâu mà còn rèn được nhiều kỹ năng, từ làm việc nhóm đến giải quyết vấn đề thực tiễn.”
Chia sẻ về định hướng, cô Hải cho biết nhà trường tập trung vào các vấn đề phát sinh từ thực tế cuộc sống địa phương, có thể đưa ra sản phẩm và khởi nghiệp ra thị trường. “Hướng đi khởi nghiệp là rất tốt với học sinh trung học phổ thông. Các em sẽ hiểu học không chỉ để lấy bằng, mà có thể tự chủ động tạo ra việc làm cho chính mình và những người xung quanh,” cô nói.
Đây cũng là thông điệp của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn tại lễ khai mạc: “Đừng chỉ học để cầm tấm bằng đi tìm việc. Hãy học để có năng lực làm chủ, năng lực nhận diện cơ hội và bản lĩnh để khởi nghiệp.” Ông nhấn mạnh sự cần thiết thay đổi thước đo thành công, hướng tới việc tạo ra giá trị mới và cơ hội cho cộng đồng.
Với khát vọng lớn nhất là tạo đầu ra ổn định cho khoai lang Phú Thiện, dự án BESOP không chỉ là bước tiến trong giáo dục khởi nghiệp, mà còn mang lại hy vọng cho người nông dân và thúc đẩy tinh thần sáng tạo trong thế hệ trẻ.
