Hợp tác Việt Nam - JICA năm 2025: Những bước tiến vượt bậc trong chuyển đổi xanh và số hóa
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả ấn tượng trong năm 2025. Ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam, đã chia sẻ những thông tin chi tiết trong cuộc phỏng vấn với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam trước thềm Tết Nguyên đán 2026.
Chuyển đổi xanh: Từ chính sách đến dự án cụ thể
Với hơn ba thập kỷ hợp tác, các dự án hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản do JICA triển khai luôn bám sát các ưu tiên phát triển của Việt Nam. Năm 2025, hai bên tập trung vào hỗ trợ chính sách và các dự án thực tiễn trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, bao gồm giám sát mục tiêu khí hậu, phát triển kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu, giao thông tại Đồng bằng sông Cửu Long, quy hoạch phòng chống lũ khu vực miền Trung và cải thiện môi trường nước đô thị.
Dự án đập Sabo chống lũ quét tại Sơn La được khánh thành vào tháng 4/2025 và nhà máy xử lý nước thải Yên Xá tại Hà Nội hoàn thành vào tháng 8/2025, đóng góp quan trọng vào bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Trong lĩnh vực năng lượng, dự án điện gió trên bờ có công suất 144MW tại tỉnh Quảng Trị đã hoàn thành thông qua cơ chế đầu tư và tài trợ cho khu vực tư nhân (PSIF), góp phần chuyển dịch sang nguồn năng lượng sạch hơn.
Chuyển đổi số: Hợp tác sâu rộng trong AI và công nghệ
Chuyển đổi số là nội dung nổi bật trong hợp tác song phương năm 2025. Các dự án hỗ trợ phát triển công nghệ phân tích môi trường tại chỗ đối với chất lượng nước và không khí đã được triển khai. Đặc biệt, hợp tác đào tạo và nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) giữa các trường đại học Việt Nam và các cơ sở giáo dục Nhật Bản thu hút sự quan tâm toàn cầu.
Hợp tác nghiên cứu AI giữa Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Tokyo đã thu hút hơn 1.600 sinh viên Việt Nam đăng ký các khóa học AI trực tuyến, con số lớn nhất từ một trường đại học trên thế giới. Các chương trình đào tạo mới về công nghệ bán dẫn tại Đại học Việt-Nhật và đào tạo kỹ năng quản lý theo phong cách Nhật Bản cho lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn, cho thấy tiềm năng của lực lượng lao động trẻ Việt Nam.
Hoàn thiện pháp luật và thể chế: 30 năm hợp tác
Năm 2025 đánh dấu 30 năm hợp tác song phương trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật và thể chế. Các dự án hợp tác kỹ thuật đã hỗ trợ xây dựng nhiều văn bản pháp luật quan trọng, trong đó có Bộ luật Dân sự, đồng thời nâng cao năng lực trong lĩnh vực pháp lý và tư pháp. Theo ông Kobayashi, những nỗ lực này góp phần củng cố khuôn khổ pháp lý của Việt Nam và làm sâu sắc hơn hợp tác song phương về pháp luật và tư pháp.
Trong thời gian tới, để cải cách pháp luật hiệu quả và bền vững, cần tăng cường thực thi pháp luật, đẩy mạnh minh bạch và sự tham gia thực chất của các bên liên quan, từ cơ quan nhà nước đến khu vực tư nhân và xã hội dân sự. Hai bên cũng dự kiến mở rộng sang các lĩnh vực chuyên sâu như sở hữu trí tuệ, phá sản và luật cạnh tranh, phù hợp với Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.
Phát triển hạ tầng và giáo dục: Yếu tố then chốt
Yếu tố con người và cơ sở hạ tầng luôn đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế-xã hội. Việt Nam và JICA ưu tiên giáo dục, đào tạo và phát triển hạ tầng hiện đại nhằm giúp Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài. Trong giáo dục đại học, các chương trình hợp tác lâu năm, bao gồm hợp tác đào tạo công nghệ thông tin với Đại học Bách khoa Hà Nội, đã góp phần đào tạo nhiều thế hệ kỹ sư có năng lực cạnh tranh quốc tế, với hơn 1.000 cán bộ hiện đang làm việc tại Nhật Bản.
Hợp tác song phương nhấn mạnh khái niệm "hạ tầng chất lượng cao", tập trung vào hiệu quả kinh tế, an toàn, khả năng chống chịu thiên tai, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực. Các dự án tiêu biểu như cảng nước sâu Lạch Huyện, cảng Cái Mép-Thị Vải, sân bay quốc tế Nội Bài và cầu Nhật Tân đã đóng góp vào tăng trưởng kinh tế-xã hội và kết nối của Việt Nam.
Một dấu mốc mang tính biểu tượng là ngày 22/12/2025, tròn một năm tuyến Metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên, tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của Việt Nam, vận hành thương mại, mở ra chương mới cho phát triển giao thông công cộng tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Tương lai hợp tác: Từ chuyển giao đến đồng sáng tạo
Trong bối cảnh thách thức phát triển ngày càng phức tạp, quan hệ hợp tác giữa hai bên đang chuyển từ chuyển giao một chiều về tri thức và công nghệ sang "đồng sáng tạo" giải pháp. JICA sẽ tiếp tục phối hợp với nhiều đối tác tại Việt Nam và Nhật Bản để huy động nguồn lực kỹ thuật và tài chính cho hợp tác bền vững và bao trùm hơn, phù hợp với các ưu tiên phát triển và mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045 của Việt Nam.
