Bất chấp đà giảm của giá xăng dầu, chi phí thức ăn chăn nuôi và thủy sản vẫn liên tục leo thang trong năm 2026. Nghịch lý này đang đẩy nhiều nông hộ và doanh nghiệp vào cảnh thua lỗ.
Thức ăn chăn nuôi neo giá cao, nông dân gánh lỗ
Ông Nguyễn Mạnh Trọng, một hộ chăn nuôi tại xã Phú Hòa (Đồng Nai) chia sẻ, gia đình ông vừa xuất bán lứa gà thịt hơn 1.000 con sau 45 ngày nuôi. Sau khi tính tổng các chi phí gồm con giống, thức ăn công nghiệp, thuốc thú y và các chi phí khác, ông Trọng lỗ gần 15 triệu đồng do các chi phí tăng cao như con giống, TACN, chi phí tu sửa chuồng trại... Không riêng ông Trọng, nhiều bà con nuôi gà công nghiệp tại nhiều địa phương khác cũng trong tình cảnh tương tự.
Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam, chia sẻ, chỉ trong vòng vài tháng qua, giá TACN toàn cầu đã tăng 10-15% và có thể tiếp tục leo lên mức 20%-25%. Điều này khiến giá TACN trong nước cũng tăng mạnh. Trong khi đó, giá bán ra nhiều thời điểm đã “chạm đáy”. Giá trứng gà hiện vẫn chỉ ở mức 1.000-1.200 đồng/quả, thấp hơn từ 400-600 đồng/quả so với giá thành. Giá gà thịt cũng đã giảm từ 35-40% so với thời điểm đầu năm nay, hiện dao động ở mức 30.000-35.000 đồng/kg, giá gà ta dao động 40.000-50.000 đồng/kg…
Giá thức ăn chăn nuôi tăng bốn lần từ đầu năm
Ông Nguyễn Kim Đoán, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai cũng xác nhận, từ đầu năm đến nay, giá TACN đã tăng đến bốn lần và vẫn chưa có dấu hiệu giảm. Gần đây nhất, trong tháng 5 vừa qua, loạt các doanh nghiệp TACN lớn đều áp dụng mức tăng từ 200-350 đồng/kg cho hầu hết các sản phẩm TACN dùng cho heo, gà… Ông Đoán nhận định, thời gian qua các doanh nghiệp điều chỉnh giá bán TACN theo giá nguyên liệu đầu vào và sự tác động của việc giá xăng dầu tăng cao. Thế nhưng, nghịch lý là khi giá xăng dầu đã được điều chỉnh giảm, giá bán TACN vẫn neo ở mức cao khiến nông dân phải gánh rủi ro lỗ vốn. “Mặc dù giá xăng dầu hiện đã giảm, các doanh nghiệp vẫn cho rằng đang xem xét tính ổn định của chu kỳ giá xăng dầu mới nên chưa thể điều chỉnh giảm giá bán ra các loại TACN”, ông Đoán chia sẻ.
Như vậy, so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột Trung Đông, tổng cộng giá TACN đã tăng khoảng 1.000 đồng/kg. Theo tính toán, với mức giá mới này, để nuôi thành công một con heo thịt trọng lượng 100kg, người nông dân phải tốn thêm 300.000 tiền vốn. Trong đó bao gồm 250.000 đồng tăng thêm do giá cám và 50.000 đồng tăng thêm do các chi phí vận chuyển bị đội giá. Trong khi đó, dù giá thịt heo trên thị trường bán lẻ tăng cao liên tục, giá bán ra của bà con nông dân vẫn có xu hướng giảm. Hiện giá heo hơi được thương lái thu mua chỉ ở mức 60.000-62.000 đồng/kg.
Với mức chi phí hiện nay, ông Đoán cho rằng, chỉ khi người chăn nuôi tự sản xuất con giống và kiểm soát tốt dịch bệnh thì mới có thể huề vốn. Ngược lại, đối với những nông hộ phải mua con giống từ nguồn bên ngoài thì đang lỗ. Thế nhưng, cũng theo ông Đoán, trong điều kiện thời tiết El Nino vô cùng khắc nghiệt hiện nay, việc chăn nuôi cũng nhiều khó khăn hơn, sức đề kháng của vật nuôi khá yếu, dễ phát sinh dịch bệnh. Từ đó khiến heo chậm lớn, phải can thiệp thuốc men nhiều. Mới đây nhất, một số trại nuôi quy mô lớn tại thành phố Đồng Nai đã phát hiện dịch tả heo châu Phi, phải tiêu hủy để tránh lây lan mầm bệnh. Tính đến giữa tháng 6 vừa qua, toàn thành phố Đồng Nai ghi nhận có 40 ổ dịch tả heo châu Phi với hơn 13.500 con heo bị tiêu hủy.
Người nuôi tôm, cá cũng giảm đàn, doanh nghiệp lo thiếu hàng xuất khẩu
Không chỉ người chăn nuôi gà, heo… ngành thủy sản cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn khi giá đầu vào liên tục tăng cao, đặc biệt là các loại thức ăn thủy sản. Thông tin từ Hiệp hội Chế biến Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), không chỉ giá TACN, giá nguyên liệu thức ăn thủy sản cũng đang tăng mạnh do lo ngại thiếu bột cá. Giá bột cá trên thị trường thế giới đã tăng lên khoảng 3.000 USD/tấn, mức cao nhất từ trước đến nay. Tại Trung Quốc, giá bột cá nhập khẩu hiện dao động từ 3.087-3.102 USD/tấn, tăng gần 300 USD/tấn chỉ trong một tháng. Đà tăng của bột cá cũng kéo theo sự tăng giá của nhiều nguồn protein thay thế như bột thịt xương và bột gia cầm. Các chuyên gia cho rằng thị trường đang chịu tác động kép từ nguồn cung nguyên liệu biển hạn chế và nhu cầu duy trì sản xuất TACN, thủy sản ở mức cao.
Áp lực chi phí đã buộc nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn thủy sản điều chỉnh giá bán. Từ đầu tháng 6 đến nay, hơn 10 công ty thức ăn lớn đã đồng loạt tăng giá đối với nhiều dòng sản phẩm phục vụ nuôi tôm, cá biển, cá da trơn, cá mú, lươn, ba ba và các đối tượng nuôi thủy sản khác. Việc giá nguyên liệu tiếp tục leo thang được dự báo sẽ làm tăng chi phí nuôi trồng thủy sản trong những tháng tới, gây thêm áp lực lên người nuôi và toàn bộ chuỗi sản xuất thủy sản.
Trong báo cáo gởi Bộ Tài chính mới đây, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP nhận định, chi phí sản xuất tăng mạnh đang tác động rõ đến tâm lý thả nuôi cá tra và kế hoạch nguyên liệu của doanh nghiệp. Theo đó, giá cá giống duy trì ở mức cao từ năm 2025 đến nay, cùng với chi phí thức ăn, vận chuyển và các chi phí sản xuất khác, khiến nhiều hộ nuôi thận trọng hơn trong việc mở rộng diện tích. Nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, chi phí nuôi có thể tiếp tục tăng khoảng 5-7% mỗi quý trong thời gian tới, qua đó tạo áp lực lên giá thành nguyên liệu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.
Theo đánh giá của VASEP, chi phí thức ăn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành, trong khi nguyên liệu sản xuất thức ăn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu. Điều này khiến giá thành sản xuất của tôm, cá Việt Nam ở mức cao, khó cạnh tranh khi đưa vào chế biến xuất khẩu. “Với cá tra, chi phí cá giống, thức ăn, vận chuyển và các chi phí đầu vào khác tiếp tục tạo áp lực lên người nuôi và doanh nghiệp chế biến. Trong khi đó, thị trường có xu hướng ưu tiên sản phẩm giá cạnh tranh, khiến dư địa tăng giá bán không nhiều, điều này tạo áp lực lên việc thực hiện mục tiêu xuất khẩu năm 2026 của ngành thủy sản”, đại diện VASEP cho biết.
