Quỹ Bình ổn Xăng dầu: Tiền Người Dân Cần Được Sử Dụng Đúng Lúc Để Giảm Sốc Giá
Trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động mạnh do xung đột ở Trung Đông, việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu đang trở thành vấn đề cấp thiết. Quỹ này, theo quy định, được thiết lập để điều tiết và hỗ trợ mục tiêu bình ổn giá xăng dầu trong nước, giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động giá toàn cầu đến nền kinh tế và đời sống người dân. Trong gần chục ngày qua, giá dầu thế giới tăng vọt, kéo theo giá xăng dầu thành phẩm trong nước leo thang, dẫn đến cước vận tải, hàng hóa và dịch vụ tăng theo, gây ra những biến động lớn trên thị trường. Có thể khẳng định, đây chính là thời điểm cần nhất sự "bình ổn" đúng như tên gọi và mục tiêu của quỹ.
Bản Chất Của Quỹ: Tiền Ứng Trước Từ Người Tiêu Dùng
Quỹ bình ổn xăng dầu không nằm trong cân đối ngân sách nhà nước mà được hình thành từ tiền túi của người tiêu dùng khi mua xăng, dầu. Các thương nhân đầu mối xăng dầu trích lập quỹ thông qua giá bán lẻ, với mức ứng trước khoảng 300 đồng mỗi lít. Bản chất của quỹ rất rõ ràng: đây là tiền người dân đóng góp trước và cần được sử dụng một cách hữu hiệu, hợp lý để "giảm sốc" trước những biến động khó lường của giá xăng dầu thế giới. Việc chưa sử dụng quỹ trong các kỳ điều hành gần đây, khi giá tăng mạnh, là điều khó hiểu và đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của cơ chế này.
Cơ Chế Điều Hành Và Những Bất Cập
Việc sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu do liên Bộ Công thương - Tài chính quyết định tại mỗi kỳ điều hành, nhằm đảm bảo sự chủ động và nhanh chóng trong ứng phó với diễn biến phức tạp của thị trường thế giới. Tuy nhiên, tính đến cuối tháng 9, quỹ của 27 thương nhân đầu mối còn dư hơn 5.617 tỉ đồng, theo số liệu từ Bộ Công thương. Trong suốt năm 2025 và từ đầu năm 2026 đến nay, liên bộ chưa sử dụng quỹ trong các kỳ điều hành giá xăng dầu hàng tuần, phần nào có thể hiểu được do thị trường lúc đó khá bình yên.
Tuy nhiên, từ ngày 26 tháng 2 đến nay, giá xăng dầu đã có ba lần điều chỉnh với mức tăng rất cao. Chỉ riêng các kỳ điều hành ngày 5 tháng 3 và ngày 7 tháng 3, giá xăng tăng từ 3.777 đến 4.707 đồng mỗi lít, trong khi giá dầu tăng từ 3.831 đến 8.490 đồng mỗi lít/kg. Quan trọng hơn, giá xăng dầu tăng mạnh đã kéo theo giá của một loạt hàng hóa và dịch vụ trên thị trường tăng theo. Đặt trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt thực hiện các giải pháp để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và kiểm soát lạm phát, việc nhanh chóng sử dụng công cụ này là hết sức cần thiết.
Phương Án Bình ổn Và Chỉ Đạo Mới Từ Chính Phủ
Mới đây, Bộ Công thương và Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ các phương án bình ổn giá, bao gồm việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Cơ chế bình ổn sẽ được xem xét kích hoạt khi giá bán lẻ xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng, với biên độ lớn và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên, đồng thời đà tăng này có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế vĩ mô, lạm phát và đời sống người dân. Khi đó, Bộ Công thương sẽ phối hợp cùng Bộ Tài chính phân tích diễn biến thị trường để báo cáo Chính phủ xem xét và quyết định.
Cơ chế này là cần thiết, nhưng như đã nói, Quỹ bình ổn xăng dầu hiện vẫn do liên bộ quyết định và cần được áp dụng như một giải pháp "phản ứng nhanh" để giảm sốc cho thị trường, sau đó mới đến các giải pháp về thuế và phí. Như vậy, thị trường xăng dầu nói riêng và nền kinh tế nói chung sẽ bớt áp lực trước những tác động từ chiến sự căng thẳng ở Trung Đông.
Trong diễn biến mới nhất, vào ngày 10 tháng 3, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý về nguyên tắc sử dụng ngay Quỹ bình ổn xăng dầu, đồng thời chỉ đạo Bộ Tài chính đề xuất ngay phương án điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng dầu về 0, báo cáo Chính phủ trong ngày 12 tháng 3. Với chỉ đạo quyết liệt này, thị trường xăng dầu chắc chắn sẽ nhanh chóng đi vào ổn định, mang lại sự yên tâm cho người tiêu dùng và doanh nghiệp.
