Phân bón giả, kém chất lượng đang trở thành vấn đề nhức nhối đối với các nhà quản lý, gây thiệt hại nặng nề cho nông dân và các nhà sản xuất phân bón chân chính. Đây là nhận định được ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam, đưa ra tại hội thảo “Định hướng phát triển ngành phân bón quốc gia trong bối cảnh biến động địa chính trị toàn cầu”, diễn ra sáng ngày 16/6.
Thách thức từ phân bón giả và biến động toàn cầu
Ông Ngọc nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh. Nếu không, hàng hóa chất lượng tốt sẽ không thể phát huy tác dụng, tạo điều kiện cho hàng giả len lỏi vào thị trường. Theo lãnh đạo Hiệp hội Phân bón Việt Nam, ngành phân bón đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều biến động sâu sắc về địa chính trị, năng lượng, khí hậu, công nghệ và thương mại.
Bốn thách thức lớn mà ngành đang đối mặt bao gồm: giá nguyên liệu và năng lượng biến động mạnh; rủi ro trong chuỗi cung ứng và logistics; áp lực cạnh tranh từ sản phẩm nhập khẩu; cùng yêu cầu chuyển đổi xanh và giảm phát thải.
“Mục tiêu phát triển của ngành phân bón không chỉ dừng lại ở bảo đảm nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp mà cần hướng tới xây dựng một ngành có khả năng tự chủ cao hơn, chống chịu tốt hơn, xanh hơn và dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo”, ông Ngọc nêu rõ.
Kiến nghị và giải pháp phát triển bền vững
Thống kê giai đoạn 2015-2025 cho thấy, mỗi năm Việt Nam sử dụng trung bình khoảng 10,27 triệu tấn phân bón thương phẩm. Từ thực tế này, ông Ngọc kiến nghị xây dựng chiến lược phát triển ngành, hoàn thiện cơ chế chính sách, tham gia tích cực vào chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, mang lại hiệu quả thiết thực cho ngành nông nghiệp. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
“Đặc biệt phải tăng cường đối thoại, tạo thành liên minh bền vững giữa nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân, từ đó tạo ra các sản phẩm phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của ngành nông nghiệp”, ông Ngọc bày tỏ.
Góc nhìn từ doanh nghiệp
Phát biểu tại hội thảo, Tổng giám đốc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam Nguyễn Hữu Tú nhận định, sự bất ổn địa chính trị tại nhiều khu vực trên thế giới đang gây đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, làm biến động giá nguyên liệu đầu vào, gây khó khăn trong kiểm soát giá thành cũng như duy trì sự ổn định của kế hoạch sản xuất. Giá nguyên vật liệu đầu vào của hầu hết các nhóm ngành đều tăng, nguồn cung không đủ cho sản xuất, cước vận chuyển tăng, trong khi giá điện, giá than dự báo vẫn sẽ tăng. Các yếu tố này sẽ làm tăng giá thành sản xuất, làm giảm chỉ tiêu hiệu quả của các đơn vị.
Lãnh đạo Tập đoàn Hóa chất Việt Nam dự báo ngành phân bón và lĩnh vực hóa chất nói riêng đang đứng trước những bước ngoặt lớn, buộc phải cấp bách chuyển đổi sang quy trình sản xuất xanh, lấy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm trụ cột.
Hướng tới phân bón hiệu quả và bền vững
Dẫn thông tin lượng phân bón sản xuất trong nước đạt 6,5-7 triệu tấn và nhập khẩu 4-4,5 triệu tấn, TS. Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, cho rằng ngành phân bón Việt Nam đã cung cấp đủ cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, theo ông Hà, ngành phải hướng tới phân bón hiệu quả sử dụng cao, phân bón gìn giữ và nâng cao sức khỏe của đất, góp phần giảm khí phát thải nhà kính và cân đối giữa phân bón vô cơ, phân bón hữu cơ, vi sinh.
