Thị trường thiết bị gia dụng Nhật Bản đang trải qua giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều năm, khi dân số suy giảm, cạnh tranh giá rẻ gia tăng và biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp. Trong bối cảnh đó, quyết định bán mảng thiết bị gia dụng của Hitachi cho Nojima với giá khoảng 110 tỷ yên (tương đương 700 triệu USD) vào tháng 4 đã đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của các tập đoàn điện tử Nhật Bản trong lĩnh vực tiêu dùng. Tuy nhiên, trái với dự đoán của thị trường, Mitsubishi Electric tuyên bố không có kế hoạch từ bỏ mảng thiết bị gia dụng, dù đây không phải là lĩnh vực sinh lời cao nhất. Đối với tập đoàn này, thiết bị gia dụng không chỉ là một mảng kinh doanh mà còn là “cửa ngõ” để thấu hiểu người tiêu dùng và duy trì hình ảnh thương hiệu trong cuộc sống hàng ngày.
Hitachi rút lui và thực trạng khó khăn của ngành điện gia dụng Nhật Bản
Quyết định thoái vốn của Hitachi phản ánh rõ những thách thức mà ngành điện gia dụng Nhật Bản đang đối mặt. Công ty cho biết việc cải thiện lợi nhuận tại thị trường nội địa ngày càng khó khăn do dân số già hóa nhanh, nhu cầu tiêu dùng chững lại và áp lực cạnh tranh về giá mạnh mẽ. Theo Hiệp hội các nhà sản xuất thiết bị điện Nhật Bản, kim ngạch xuất khẩu nội địa các thiết bị gia dụng trong năm tài chính 2026 đạt khoảng 2,66 nghìn tỷ yên, chỉ tăng 1% so với năm trước. Đáng chú ý, ở các nhóm sản phẩm chủ lực như tủ lạnh và máy giặt, doanh số dự báo sẽ giảm năm thứ ba liên tiếp.
Không chỉ đối mặt với nhu cầu suy yếu, các thương hiệu Nhật còn bị cạnh tranh trực diện bởi làn sóng sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc. Các hãng như Haier hay Hisense liên tục tung ra những mẫu thiết bị có mức giá dễ tiếp cận nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu cơ bản. Ở phân khúc trung cấp, các doanh nghiệp nội địa như Iris Ohyama hay Nitori cũng gây áp lực lớn nhờ chiến lược tối giản tính năng để giảm giá thành.
Trong bối cảnh đó, nhiều tập đoàn điện tử Nhật Bản buộc phải tái cơ cấu mạnh tay. NEC và Fujitsu từng bán các mảng kinh doanh như máy tính cá nhân, điều hòa hay linh kiện điện tử để tập trung vào dịch vụ công nghệ thông tin. Panasonic Holdings cũng rút khỏi các lĩnh vực như màn hình và thiết bị ô tô nhằm xây dựng mô hình doanh thu ổn định hơn. Xu hướng chung là thu hẹp các mảng kinh doanh tiêu dùng có biên lợi nhuận thấp để dồn nguồn lực cho những lĩnh vực tăng trưởng cao như tự động hóa, bán dẫn, năng lượng và hạ tầng số.
Mitsubishi Electric: Giữ lại “bộ mặt” tiêu dùng trị giá 1,61 nghìn tỷ yên
Ngay tại Mitsubishi Electric, mảng hệ thống điều hòa và sản phẩm gia dụng không phải là “ngôi sao lợi nhuận”. Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, mảng này ghi nhận doanh thu khoảng 1,61 nghìn tỷ yên và lợi nhuận hoạt động đạt 103,8 tỷ yên. Biên lợi nhuận hoạt động điều chỉnh chỉ ở mức 6,4%, thấp thứ hai trong số chín mảng kinh doanh, chỉ cao hơn lĩnh vực thiết bị ô tô với 5,7%. Dù vậy, Mitsubishi Electric vẫn không xem đây là lý do để rút lui.
Theo Giám đốc tài chính Kenichiro Fujimoto, mảng thiết bị gia dụng B2C vẫn giữ vai trò chiến lược đối với Mitsubishi Electric, bất chấp tốc độ tăng trưởng lợi nhuận chậm hơn nhiều lĩnh vực khác. Ông Fujimoto nhấn mạnh công ty không chỉ nhìn vào lợi nhuận đơn thuần mà còn coi đây là kênh quan trọng để thấu hiểu nhu cầu người tiêu dùng. Trong hệ sinh thái của Mitsubishi Electric, đây là mảng kinh doanh duy nhất tiếp cận trực tiếp khách hàng cá nhân. Trong khi phần lớn doanh thu đến từ các hoạt động B2B như thiết bị tự động hóa nhà máy hay hạ tầng năng lượng, hàng gia dụng lại là “gương mặt thương hiệu” mà người tiêu dùng nhìn thấy hàng ngày.
Mảng hệ thống điều hòa và sản phẩm gia dụng hiện chiếm gần 30% doanh thu hàng năm của Mitsubishi Electric, tương đương gần 6 nghìn tỷ yên. Điều này khiến công ty khó có thể đơn giản loại bỏ lĩnh vực đã gắn bó sâu với hình ảnh thương hiệu suốt nhiều thập kỷ. Một ví dụ tiêu biểu là dòng điều hòa Kirigamine ra mắt từ năm 1967. Năm 2017, thương hiệu này được Sách Kỷ lục Guinness Thế giới công nhận là dòng máy điều hòa không khí quạt ly tâm có tuổi thọ lâu nhất thế giới. Kirigamine không chỉ mang lại doanh số mà còn góp phần củng cố uy tín của Mitsubishi Electric trong tuyển dụng nhân sự cũng như hoạt động quan hệ nhà đầu tư.
Chiến lược tập trung và tái cấu trúc
Thay vì mở rộng dàn trải, Mitsubishi Electric chọn chiến lược tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế công nghệ rõ ràng. Công ty đặt trọng tâm vào điều hòa và tủ lạnh, tận dụng thế mạnh về biến tần và động cơ điện. Ngược lại, doanh nghiệp đã rút khỏi hoạt động sản xuất máy giặt nội bộ từ năm 2008 để tránh phân tán nguồn lực. Cách tiếp cận này giúp hãng duy trì khả năng cạnh tranh ngay cả khi thị trường ngày càng khốc liệt.
Song song với việc duy trì mảng gia dụng, Mitsubishi Electric vẫn đẩy mạnh tái cấu trúc ở nhiều lĩnh vực khác. Trong mảng thiết bị ô tô, công ty đã quyết định nhận vốn đầu tư từ Foxconn của Đài Loan. Ngoài ra, các cuộc thảo luận về khả năng sáp nhập ba bên với Rohm và Toshiba trong lĩnh vực bán dẫn công suất cũng đã được khởi động. Điều này cho thấy Mitsubishi Electric không bảo thủ hay né tránh cải cách. Trái lại, công ty vẫn đang tái cơ cấu rất nhanh nhằm tạo ra các mảng kinh doanh có lợi nhuận và tính ổn định cao hơn. Tuy nhiên, khác với nhiều đối thủ, tập đoàn này cho rằng thiết bị gia dụng vẫn mang giá trị chiến lược lâu dài.
Định hướng tương lai: Công nghệ và kết nối người dùng
Trong thời gian tới, Mitsubishi Electric dự định tận dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ cảm biến để nâng cao hiệu quả năng lượng cho các sản phẩm gia dụng. Đây được xem là hướng đi quan trọng giúp công ty cạnh tranh với các đối thủ giá rẻ, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tiết kiệm điện và tự động hóa trong gia đình. Ông Fujimoto khẳng định: “Chúng tôi muốn tăng lợi nhuận và mở rộng mảng kinh doanh thiết bị gia dụng”. Phát biểu này cho thấy Mitsubishi Electric đang đặt cược vào một chiến lược khác biệt: thay vì rút lui khỏi thị trường tiêu dùng đang tăng trưởng chậm, công ty muốn biến chính mảng kinh doanh tưởng như kém hấp dẫn này thành lợi thế cạnh tranh dài hạn nhờ công nghệ và khả năng kết nối trực tiếp với người dùng cuối.
Nguồn bài viết: Nikkei Asia
