Bộ Lao động Mỹ ngày 12/5 công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, vượt mức 3,3% của tháng trước và cao hơn dự báo 3,7% của các nhà kinh tế do The Wall Street Journal khảo sát. Đây là mức tăng cao nhất trong ba năm qua.
Lạm phát cốt lõi và tác động từ năng lượng
CPI lõi, không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng, tăng 2,8% so với cùng kỳ, cao hơn dự báo 2,7% và tăng so với mức 2,6% của tháng trước. Joseph Brusuelas, nhà kinh tế trưởng của RSM, nhận định kinh tế Mỹ đã bước vào giai đoạn mới với lạm phát leo lên nấc cao hơn. Ông dự báo lạm phát toàn phần có thể tiến sát mức 4% vào cuối năm nay, gây khó khăn cho các gia đình trung lưu, đặc biệt khi chi phí nhiên liệu, thực phẩm và dịch vụ đều chịu áp lực tăng.
Tính theo tháng, CPI tháng 4 tăng 0,6% so với tháng 3, đúng dự báo và thấp hơn mức tăng 0,9% của tháng trước. Tuy nhiên, thị trường lo ngại cấu phần tăng giá đang cho thấy tác động rõ rệt từ lĩnh vực năng lượng. Giá năng lượng đóng góp hơn 40% vào mức tăng hàng tháng của CPI. So với cùng kỳ năm trước, giá năng lượng tăng tới 18%, trong đó giá xăng tăng 28% và dầu sưởi tăng vọt 54%.
Các dịch vụ không bao gồm năng lượng tăng 3,3%, chi phí nhà ở tăng 3,3% và dịch vụ vận tải tăng 4,3%. Dù lệnh ngừng bắn với Iran được công bố tháng trước, hoạt động thương mại qua eo biển Hormuz vẫn gần như đình trệ, đe dọa đẩy giá dầu và khí đốt lên cao. Tổng thống Donald Trump ngày 11/5 bác bỏ phản hồi của Iran và cho rằng trạng thái tạm dừng giao tranh đang cực kỳ mong manh.
Thay đổi triển vọng chính sách tiền tệ của Fed
Báo cáo lạm phát tháng 4 làm thay đổi đáng kể triển vọng chính sách tiền tệ của Fed. Đầu năm, thị trường kỳ vọng Fed có thể hạ lãi suất để hỗ trợ thị trường lao động suy yếu. Nhưng hiện nay, thị trường việc làm ổn định hơn trong khi lạm phát tăng tốc, khiến cuộc tranh luận trong nội bộ Fed dịch chuyển từ câu hỏi “khi nào cắt giảm lãi suất” sang “khi nào cần phát tín hiệu rằng tăng lãi suất cũng có khả năng xảy ra”. Đây là bài toán khó cho Kevin Warsh, người dự kiến tiếp quản vị trí Chủ tịch Fed, đặc biệt dưới thời tổng thống mong muốn lãi suất giảm. Với lạm phát nóng và cú sốc năng lượng chưa hạ nhiệt, Fed khó có dư địa nới lỏng chính sách trong năm 2026.
Tác động đến người dân Mỹ
Giá năng lượng tăng không chỉ ảnh hưởng đến xăng dầu mà còn đẩy chi phí vận tải, từ đó làm tăng giá thực phẩm, quần áo và nhiều hàng hóa tiêu dùng khác. Giá khí đốt tự nhiên tăng cũng đẩy chi phí phân bón lên cao, gây áp lực lên giá lương thực. Nhiều sản phẩm như son môi, bóng golf cũng chịu ảnh hưởng vì quy trình sản xuất sử dụng dẫn xuất từ dầu mỏ.
Để xoa dịu áp lực giá cả, ông Trump ủng hộ tạm ngừng thu thuế xăng liên bang. Theo AAA, giá trung bình một gallon xăng không chì thông thường ở Mỹ hiện khoảng 4,50 USD, cao hơn nhiều so với mức 3,14 USD một năm trước. Chính quyền ông Trump từng lên kế hoạch tạm thời giảm thuế nhập khẩu thịt bò để hạ giá thực phẩm, nhưng sau phản ứng từ một số nghị sĩ Cộng hòa và giới chăn nuôi, kế hoạch này đã bị trì hoãn.
