Giá Xăng Dầu Tăng Mạnh Do Bất Ổn Địa Chính Trị Toàn Cầu
Thị trường xăng dầu thế giới trong kỳ điều hành từ ngày 26/2 đến 4/3 đã chịu tác động mạnh mẽ từ các bất ổn địa chính trị, đặc biệt là xung đột quân sự leo thang tại khu vực Trung Đông. Diễn biến phức tạp này đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng đột biến, kéo theo đợt điều chỉnh tăng mạnh của giá xăng dầu trong nước, gây ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế.
Điều Chỉnh Giá Bán Lẻ Xăng Dầu Từ Ngày 5/3
Theo thông báo chính thức từ liên Bộ Công Thương và Tài chính, bắt đầu từ 15h ngày 5/3, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã đồng loạt điều chỉnh giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu. Mức tăng cụ thể cho thấy sự chênh lệch đáng kể: giá xăng tăng từ 1.926 đến 2.189 đồng mỗi lít, trong khi giá dầu tăng mạnh hơn nhiều, dao động từ 3.758 đến 7.132 đồng mỗi lít.
Cụ thể, xăng RON95-III tăng 2.189 đồng, lên mức 22.340 đồng/lít; xăng E5 RON92 tăng 1.926 đồng, đạt 21.449 đồng/lít. Đối với các mặt hàng dầu, dầu diesel 0.05S tăng 3.758 đồng, lên 23.037 đồng/lít, còn dầu hỏa tăng tới 7.132 đồng, lên mức cao 26.601 đồng/lít.
So với kỳ điều hành trước vào ngày 26/2, mức tăng phần trăm của các mặt hàng này là rất lớn: xăng RON95-III tăng 10,86%, xăng E5 RON92 tăng gần 9,87%, dầu diesel 0.05S tăng 19,49% và đặc biệt dầu hỏa tăng tới 36,63%. Đây là những con số phản ánh sự biến động mạnh mẽ của thị trường năng lượng.
Tác Động Lớn Đến Chỉ Số Giá Tiêu Dùng Và Các Ngành Kinh Tế
Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam và nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá thuộc Bộ Tài chính, đã chia sẻ nhận định về tác động của đợt tăng giá này. Ông cho biết mức tăng mạnh của giá xăng dầu trong kỳ điều hành ngày 5/3 sẽ tạo ra sức ép đáng kể lên mặt bằng giá cả chung của nền kinh tế, đe dọa đến ổn định vĩ mô.
Theo tính toán chi tiết, việc giá xăng dầu tăng đã khiến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chung tăng khoảng 0,63%. Tác động này còn lớn hơn đối với các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu: giá dịch vụ vận tải có thể tăng khoảng 6,3%, thủy sản đánh bắt xa bờ tăng khoảng 10,5%, trong khi hoạt động khai thác than có thể chứng kiến mức tăng gần 10%.
"Đây là mức tăng rất lớn, gây áp lực đẩy mặt bằng giá hàng hóa trên thị trường lên cao, kéo theo CPI tăng và gây bất lợi cho công tác điều hành kinh tế vĩ mô", ông Thỏa nhấn mạnh. Trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới và trong nước tăng mạnh, ông đề xuất việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để kiềm chế bớt đà tăng của mặt hàng chiến lược này, qua đó giảm thiểu tác động lan tỏa tới các ngành sản xuất và tiêu dùng trong nước.
Quỹ Bình Ổn Giá Xăng Dầu Còn Hơn 5.600 Tỷ Đồng
Theo công bố mới nhất của Bộ Công Thương về tình hình trích lập và sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu của 27 thương nhân đầu mối trong quý III năm 2025, tính đến hết ngày 30/9/2025, số dư quỹ đạt khoảng 5.617 tỷ đồng. Con số ấn tượng này chưa bao gồm số dư quỹ của các thương nhân không còn là đầu mối kinh doanh xăng dầu, cho thấy nguồn lực dự phòng đáng kể.
Quỹ bình ổn giá xăng dầu là quỹ tài chính ngoài ngân sách Nhà nước, được hình thành từ khoản trích lập trong giá bán xăng dầu. Quỹ này có vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị trường khi giá thế giới biến động mạnh, nhằm hỗ trợ mục tiêu bình ổn giá trong nước và bảo vệ người tiêu dùng.
Nhu Cầu Đa Dạng Hóa Nguồn Nhập Khẩu Xăng Dầu
Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, chỉ ra rằng Việt Nam vẫn luôn là quốc gia nhập khẩu ròng xăng dầu. Do đó, khi giá thế giới tăng, giá xăng dầu trong nước cũng được điều chỉnh theo mức tăng tương ứng, phản ánh sự phụ thuộc vào thị trường quốc tế.
Dữ liệu thống kê từ Cục Hải quan cho thấy, trong năm 2025, Việt Nam đã nhập khẩu 9,9 triệu tấn xăng dầu các loại, với tổng kim ngạch lên tới khoảng 6,8 tỷ USD. Trong cơ cấu nhập khẩu này, diesel chiếm tỉ trọng lớn nhất với khoảng 3,3 tỷ USD; xăng khoảng 1,6 tỷ USD, nhiên liệu bay hơn 1,5 tỷ USD, còn lại là dầu mazut. Ở nhóm dầu thô, lượng nhập khẩu lên tới 14,1 triệu tấn, với kim ngạch khoảng 7,7 tỷ USD.
Như vậy, riêng hai nhóm năng lượng chủ chốt là xăng dầu thành phẩm và dầu thô đã tiêu tốn khoảng 14,9 tỷ USD trong năm 2025, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của Việt Nam vào nguồn cung nhập khẩu, dù trong nước vẫn có hoạt động sản xuất và chế biến nhất định.
Ông Nguyễn Tiến Thỏa bổ sung thêm rằng các nhà máy lọc dầu trong nước hiện mới đáp ứng được khoảng 80% nhu cầu xăng dầu thành phẩm, phần còn lại vẫn phải nhập khẩu. Đối với dầu thô, sản lượng khai thác trong nước chỉ đáp ứng khoảng 30–35%, còn 65–70% phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ nước ngoài.
Do đó, khi xảy ra các biến động địa chính trị như xung đột tại Trung Đông, thị trường năng lượng trong nước sẽ chịu tác động rõ rệt và nhanh chóng. Trong bối cảnh này, các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết phải đa dạng hóa nguồn nhập khẩu cả xăng dầu thành phẩm và dầu thô, đồng thời vận hành tối đa công suất các nhà máy lọc dầu trong nước và bảo đảm dự trữ lưu thông theo quy định.
Bên cạnh đó, việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và từng bước chuyển đổi sang nhiên liệu thay thế ở một số ngành nghề cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực tiêu thụ xăng dầu và tăng cường an ninh năng lượng quốc gia.
Biện Pháp Hỗ Trợ Và Định Hướng Điều Hành Trong Tương Lai
Hiện nay, để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp vượt qua khó khăn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội vẫn cho phép áp dụng mức giảm 50% thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu (trừ nhiên liệu bay) trong năm 2026 theo Nghị quyết 60/2024/UBTVQH15. Nhờ chính sách này, giá xăng dầu trong nước vẫn đang được kiềm chế ở mức nhất định, giảm bớt gánh nặng cho nền kinh tế.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục biến động khó lường với nhiều yếu tố bất ổn, việc xây dựng các kịch bản điều hành giá linh hoạt, kết hợp sử dụng Quỹ bình ổn và các công cụ thuế, phí khi cần thiết được cho là cần thiết nhằm góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Sự chủ động trong quản lý và dự phòng nguồn lực sẽ là chìa khóa để ứng phó với các cú sốc giá trong tương lai.
