Hiện tượng thời tiết El Nino, dự báo sẽ quay trở lại trong năm nay, có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đến thị trường hàng hóa toàn cầu, đặc biệt là nông sản và năng lượng, theo cảnh báo từ các chuyên gia kinh tế.
Nguy cơ gián đoạn nguồn cung nông sản
El Nino thường gây ra hạn hán ở một số khu vực sản xuất nông nghiệp chủ chốt như Đông Nam Á, Australia và một phần châu Mỹ Latinh. Điều này có thể làm giảm sản lượng lúa gạo, cà phê, đường và dầu cọ. Theo báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), xác suất xảy ra El Nino trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2023 là khoảng 60%.
"Chúng ta có thể đối mặt với một cuộc khủng hoảng giá hàng hóa nếu El Nino kéo dài và gây thiệt hại trên diện rộng," ông Nguyễn Văn A, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, nhận định.
Tác động đến thị trường năng lượng
Không chỉ nông sản, El Nino còn ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng. Nhiệt độ tăng cao do El Nino có thể làm gia tăng nhu cầu điện năng cho làm mát, đồng thời gây hạn hán ảnh hưởng đến sản xuất thủy điện. Tại châu Âu, mực nước sông Rhine thấp kỷ lục trong đợt El Nino trước đã làm gián đoạn vận chuyển than và dầu.
Giá dầu thô cũng có thể biến động mạnh do các cơn bão nhiệt đới thường xuất hiện nhiều hơn trong thời kỳ El Nino, đe dọa các cơ sở khai thác dầu khí ở Vịnh Mexico.
Lạm phát và an ninh lương thực
Giá hàng hóa tăng cao sẽ gây áp lực lên lạm phát toàn cầu, vốn đã ở mức cao do xung đột Nga-Ukraine và chính sách tiền tệ nới lỏng trước đây. Các nước đang phát triển, vốn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
"El Nino có thể đẩy hàng triệu người vào cảnh thiếu lương thực nếu các chính phủ không có biện pháp ứng phó kịp thời," ông Trần Thị B, chuyên gia tại Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), cảnh báo.
Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới, chỉ số giá lương thực toàn cầu đã tăng 20% trong năm 2022 và có thể tiếp tục tăng thêm 10-15% nếu El Nino xảy ra với cường độ mạnh.
Biện pháp ứng phó
Các chuyên gia khuyến nghị các quốc gia cần tăng cường dự trữ lương thực, đa dạng hóa nguồn cung và đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ nông dân thích ứng với biến đổi khí hậu, như sử dụng giống cây trồng chịu hạn và cải thiện hệ thống thủy lợi.
"Chúng ta không thể ngăn chặn El Nino, nhưng có thể giảm thiểu tác động của nó thông qua sự chuẩn bị kỹ lưỡng và hợp tác quốc tế," ông Nguyễn Văn A nhấn mạnh.
